Tỷ lệ đẻ không chỉ là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà đẻ thương phẩm mà còn là chỉ số quan trọng trong hệ thống nhân giống. Trong khi các giống gà chuyên trứng nổi tiếng với tỷ lệ đẻ cao, thì gà địa phương như gà chọi thường có năng suất trứng khiêm tốn hơn. Theo quy luật tự nhiên, tỷ lệ đẻ của gà mái biến động trong một chu kỳ, bắt đầu tăng dần, đạt đỉnh và sau đó suy giảm. Các mô hình toán học như mô hình Wood (1967) đã từng được áp dụng, nhưng còn hạn chế về giải thích sinh học. Từ đó, các nhà khoa học đã tiếp tục phát triển nhiều mô hình khác nhau, tuy nhiên, đa số các nghiên cứu trước đây đều tập trung vào gà chuyên trứng, bỏ ngỏ nhóm gà địa phương có sản lượng trứng thấp.

Gà chọi-Ảnh minh họa

Gà chọi, hay còn gọi là gà Nòi, là một giống gà bản địa mang nhiều giá trị. Theo truyền thống, chúng thường bắt đầu đẻ trứng muộn hơn, khoảng một năm tuổi, với sản lượng không cao và số lứa đẻ trong năm cũng hạn chế. Tuy nhiên, khi được nuôi thuần chủng trong hệ thống thâm canh, hai nhóm gà chọi đen và chọi nâu tía đã cho thấy tiềm năng đáng kể. Thế hệ nhân giống đầu tiên cho thấy tuổi bắt đầu đẻ trứng dao động từ 161-168 ngày, và sản lượng trứng đạt 74-78 trứng/mái tại 50 tuần tuổi. Dựa trên nền tảng này, nghiên cứu hiện tại sử dụng các mô hình hồi quy phi tuyến tính để đánh giá khả năng mô tả đường cong tỷ lệ đẻ hàng tuần của gà chọi đen và nâu tía ở thế hệ thứ ba trong điều kiện chăn nuôi thâm canh.

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm tỷ lệ đẻ hàng tuần của 600 con gà chọi đen và 600 con gà chọi nâu tía trong suốt 26 tuần đầu đẻ trứng, được thu thập từ hệ thống chăn nuôi thâm canh. Bốn mô hình toán học - Logistic, Logistic Curvilinear, Compartmental và Modified Compartmental - đã được áp dụng để phân tích đường cong tỷ lệ đẻ. Kết quả phân tích cho thấy, mô hình Modified Compartmental nổi bật là lựa chọn tốt nhất để mô tả đường cong tỷ lệ đẻ của gà chọi nâu tía, thể hiện qua các chỉ số độ phù hợp AIC, BIC, MSE, MAE và MAPE thấp nhất. Đối với gà chọi đen, cả mô hình Modified Compartmental và Logistic Curvilinear đều cho thấy sự phù hợp cao. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về động thái sinh sản của gà chọi mà còn đề xuất các công cụ toán học hữu ích cho việc quản lý và nhân giống hiệu quả giống gà bản địa này.