Mô hình đô thị các-bon thấp được xem như một chiến lược cốt lõi để giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao chất lượng sống của cư dân đô thị. Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương và chính sách ở cấp quốc gia, kèm theo một số thí điểm ở địa phương; tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn phân tán, thiếu khung tiêu chí đánh giá thống nhất và cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả. Tạp chí Môi trường (số 12/2025) nhấn mạnh rằng để chuyển hóa từ ý tưởng thành hành động thực tế, cần một khung tiêu chí chuẩn hóa và một hệ thống đo lường xuyên suốt, bảo đảm mọi cấp, mọi ngành cùng đồng thuận và đồng thời theo dõi được tiến trình và kết quả.

 Ảnh minh họa

Kết quả phân tích cho thấy, thực trạng triển khai đô thị các-bon thấp ở Việt Nam vẫn ở giai đoạn khởi động với nhiều thí điểm tại địa phương nhưng thiếu sự kết nối và đồng bộ giữa các cấp quản lý. Các thách thức nổi bật gồm thiếu bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, thiếu cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả, và thiếu lồng ghép mục tiêu khí hậu vào quy hoạch đô thị. Bổ sung từ tạp chí Môi trường số 12/2025 nhấn mạnh rằng, ngoài việc tăng cường giao thông công cộng và thúc đẩy công trình xanh, cần chú trọng quản lý chất thải bền vững, thiết lập hệ thống giám sát-báo cáo-kiểm tra (MRV) và huy động nguồn lực tài chính đa dạng để duy trì tiến trình dài hạn.

Để đẩy mạnh phát triển đô thị các-bon thấp, nghiên cứu đề xuất ba nhóm giải pháp chủ đạo: (1) Hoàn thiện khung tiêu chí và lồng ghép mục tiêu giảm thải khí nhà kính vào quy hoạch tổng thể và quy hoạch ngành cấp địa phương; (2) Ưu tiên phát triển giao thông công cộng, nâng cao chất lượng công trình xanh và quản lý chất thải bền vững; (3) Thiết lập hệ thống MRV mạnh mẽ và đa dạng hóa nguồn tài trợ, bao gồm vốn công, vốn tư và tài trợ xanh từ khu vực tư nhân. Theo nghiên cứu, tất cả những biện pháp này cần được triển khai song hành, có cơ chế giám sát chặt chẽ và sự tham gia của người dân nhằm đảm bảo tính khả thi và bền vững trong dài hạn.