Sáng 22/8, tại TP. Cần Thơ, UBND thành phố phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)”. Hội thảo thu hút sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm trao đổi, đánh giá toàn diện vai trò của năng lượng nguyên tử trong phát triển kinh tế – xã hội của khu vực.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi cho biết, hiện trên địa bàn thành phố có gần 200 cơ sở bức xạ đang hoạt động, chủ yếu tập trung trong lĩnh vực y tế và công nghiệp. Thời gian qua, các cơ sở này đã phát huy hiệu quả, đóng góp tích cực vào quá trình ứng dụng năng lượng nguyên tử, phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân, sản xuất công nghiệp và phát triển kinh tế địa phương.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận, phân tích thực trạng ứng dụng năng lượng nguyên tử tại ĐBSCL, chỉ ra những kết quả đạt được cũng như các hạn chế, khó khăn còn tồn tại. Nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất và đời sống.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: VGP/LS

Theo PGS.TS. Nguyễn Tuấn Khải, trong bối cảnh thực phẩm ngày càng được lưu thông qua nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ và trải qua nhiều khâu chế biến phức tạp, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Trước yêu cầu đó, các phương pháp khoa học hiện đại như phân tích DNA, sắc ký, quang phổ, đặc biệt là kỹ thuật phân tích đồng vị bền và phóng xạ, đã và đang được áp dụng hiệu quả trong việc xác minh nguồn gốc thực phẩm.

Kết quả từ các nghiên cứu đồng vị cho thấy, phương pháp này có khả năng xác thực thông tin ghi nhãn nguồn gốc địa lý đối với thực phẩm trong nước và nhập khẩu, góp phần bảo hộ các sản phẩm có giá trị cao. Đồng thời, kỹ thuật này còn hỗ trợ chứng minh các sản phẩm được sản xuất theo quy trình thân thiện với môi trường, như nông sản hữu cơ hay các sản phẩm “xanh”, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thực phẩm, kỹ thuật đồng vị còn được ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu tài nguyên nước. Các nghiên cứu này giúp xác định độ tuổi của nước, truy tìm nguồn gốc ô nhiễm, phân tích ranh giới nước mặn – nước lợ, dòng chảy nước ngầm và phân vùng thủy văn. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến ĐBSCL, các ứng dụng này có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu cơ chế, phạm vi xâm nhập mặn cũng như đánh giá các dạng ô nhiễm mới, như vi nhựa trong môi trường.

Chia sẻ thêm tại hội thảo, TS. Lê Đức Nguyên (Bộ Công Thương) cho rằng, đối với khu vực ĐBSCL, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ bức xạ trong chế biến và bảo quản thủy sản, nông sản. Việc ứng dụng chiếu xạ không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản, đáp ứng yêu cầu kiểm dịch xuất khẩu mà còn hỗ trợ xử lý vật liệu bao gói theo các tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, kỹ thuật bức xạ cũng có thể được áp dụng trong kiểm tra, đánh giá chất lượng vật liệu và thiết bị của các dự án điện gió, điện mặt trời ven biển, qua đó góp phần bảo đảm tuổi thọ và an toàn cho các công trình, kho lạnh và nhà máy chế biến.

Để thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử một cách hiệu quả và an toàn, các đại biểu cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân; đầu tư phát triển hạ tầng nghiên cứu, ứng dụng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; từng bước nội địa hóa thiết bị công nghệ; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của xã hội về lợi ích và mức độ an toàn của công nghệ năng lượng nguyên tử.