TP. Cần Thơ hiện nay tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp lớn như Trà Nóc, Hưng Phú, Ô Môn, Thốt Nốt, Sông Hậu, Tân Phú Thạnh, An Nghiệp,… cùng hàng trăm cơ sở sản xuất, kinh doanh, tồn trữ, sử dụng hóa chất. Các cơ sở này gồm kho xăng dầu; cơ sở chiết nạp LPG; nhà máy nhiệt điện, nhà máy sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, và các cơ sở chế biến thủy sản sử dụng amoniac, clo, axít và các dung môi công nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ thống giao thông kết nối liên tỉnh và đường thủy nội địa dày đặc cũng làm gia tăng hoạt động vận chuyển và lưu trữ hóa chất, kéo theo nguy cơ xảy ra sự cố hóa chất trên diện rộng. Hoạt động sản xuất của các khu công nghiệp, các nhà máy, cơ sở, doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp hoạt động với nhiều ngành nghề khác nhau và rất đa dạng, các hoạt động này luôn gắn liền với nhu cầu sử dụng, tồn trữ và vận chuyển hóa chất, trong đó có nhiều hóa chất nguy hiểm.

Cụ thể như xăng, dầu, LPG,… khả năng gây ra cháy nổ rất cao; hóa chất công nghiệp dùng trong sản xuất sẽ thải ra các chất thải ở dạng nước thải, khí thải, chất thải rắn. Nhất là nước thải sản xuất một số ngành nghề đặc biệt như sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước thải nông nghiệp... có nguy cơ sẽ thải ra các chất thải có tính độc hại, nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe con người, tài sản và môi trường…

TP. Cần Thơ hiện nay tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp lớn cùng hàng trăm cơ sở sản xuất, kinh doanh, tồn trữ, sử dụng hóa chất. 

Theo đánh giá của UBND thành phố, qua công tác kiểm tra thực tế tại các cơ sở có hoạt động liên quan đến hóa chất, nhìn chung nhận thức và mức độ tuân thủ an toàn hóa chất của doanh nghiệp đã được cải thiện, nhiều cơ sở đã chú trọng hơn đến các quy định pháp luật về an toàn trong sử dụng, lưu trữ và vận chuyển hóa chất. Tuy nhiên, vẫn còn một số doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến công tác bảo đảm an toàn hóa chất.

Các tồn tại phổ biến bao gồm: chưa nhận thức rõ về việc xây dựng Biện pháp Phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất; chưa cập nhật đầy đủ Phiếu an toàn hóa chất (SDS); ghi nhãn hóa chất chưa đầy đủ theo quy định; bố trí hóa chất kho bãi còn ngẫu nhiên, chưa phân loại hóa chất theo tính chất nguy hại; trang bị và sử dụng phương tiện bảo hộ lao động chưa được tuân thủ nghiêm túc; đặc biệt là tình trạng hóa chất rơi vãi, đọng trên sàn tại khu sản xuất, tiềm ẩn nguy cơ cao gây kích ứng, bỏng hóa chất và phát sinh sự cố nguy hiểm.

Theo đánh giá mức độ rủi ro hóa chất trên địa bàn TP. Cần Thơ ở mức trung bình đến cao, đòi hỏi tăng cường quản lý, giám sát, nâng cao năng lực ứng phó và xây dựng văn hóa an toàn hóa chất trong toàn bộ doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Để đảm bảo công tác an toàn trong điều kiện ngành sản xuất công nghiệp và hoạt động hóa chất ngày càng phát triển, với mục đích phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, trong đó lấy mục tiêu phòng ngừa là chính, thời gian tới các sở, ngành, địa phương, đơn vị trên địa bàn thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp.

Trong đó, chú trọng rà soát, củng cố cơ sở dữ liệu về hoạt động hóa chất của tất cả các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố trên cơ sở số liệu, thống kê báo cáo từ các Sở ngành, địa phương... để có sự chặt chẽ hơn trong công tác quản lý hoạt động hoá chất, nhất là đối với các cơ sở lưu trữ, sử dụng hóa chất nguy hiểm. Thường xuyên rà soát, cập nhật danh sách nhở các cơ sở hoạt động hóa chất có nguy cơ cao trên địa bàn thành phố. Tăng cường kiểm tra, nhắc nhở các cơ sở này về vấn đề an toàn.

Tăng cường bố trí thêm nhân lực có chuyên môn hoặc được tập huấn về an toàn hóa chất tại các Sở ngành, địa phương có chức năng, nhiệm vụ về quản lý hóa chất chuyên ngành như Sở Công Thương, Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, UBND các xã, phường. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định hồ sơ thiết kế các dự án thuộc phân ngành hóa chất; thực hiện lấy ý kiến của Bộ Công Thương về sự phù hợp của các dự án đầu tư trong lĩnh vực hóa chất với Chiến lược phát triển ngành hóa chất khi cơ quan có thẩm quyền thực hiện xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án.

Công tác diễn tập ứng phó sự cố hóa chất được địa phương này đẩy mạnh triển khai (Ảnh minh họa: TK). 

Sở Công Thương là cơ quan đầu mối tham mưu Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố và UBND thành phố về công tác quản lý hóa chất trên địa bàn thành phố theo quy định của Chính phủ. Có trách nhiệm quản lý hóa chất sử dụng trong công nghiệp, hóa chất là tiền chất sử dụng trong công nghiệp và hóa chất thuộc Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học; quản lý hóa chất sử dụng trong các sản phẩm công nghiệp tiêu dùng.

Tham mưu Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố và UBND thành phố chỉ đạo, điều hành hoạt động ứng phó sự cố hóa chấtCông an thành phố, Bộ Chỉ huy quân sự thành phố quản lý hóa chất, sản phẩm hóa chất trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Tham mưu UBND thành phố bố trí lực lượng, phương tiện, thiết bị trực tiếp ứng phó sự cố hóa chất. Đảm bảo công tác an toàn, phân luồng giao thông đảm bảo cho công tác ứng phó sự cố hóa chất được kịp thời, hiệu quả. Điều tra nguyên nhân gây ra sự cố hóa chất và đề xuất xử lý hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Sở Y tế có trách nhiệm quản lý các hóa chất sử dụng để bào chế dược phẩm cho người, hóa chất sử dụng trong chất diệt khuẩn, diệt côn trùng trong gia dụng và y tế theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Phụ trách công tác sơ cấp cứu trong ứng phó sự cố hóa chất.

Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý hóa chất sử dụng trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thú y, bảo vệ thực vật, bảo quản, chế biến nông sản, lâm sản, hải sản và thực phẩm theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Quản lý bảo vệ môi trường liên quan đến hoạt động hóa chất; xử lý, thải bỏ hóa chất độc tồn dư, hóa chất độc tồn dư của chiến tranh, hóa chất độc không rõ nguồn gốc và hóa chất độc bị tịch thu. Phụ trách công tác đánh giá, xử lý làm sạch môi trường sau ứng phó sự cố hóa chất.

Khi có sự cố hóa chất lớn xảy ra, các đơn vị tiếp nhận thông tin gồm: Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố đặt tại Bộ Chỉ huy quân sự thành phố; UBND xã, phường; Lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) – Công an thành phố; các Sở Chuyên ngành: Chủ động triển khai ngay các biện pháp cấp bách ứng cứu để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời báo cáo với UBND thành phố để kịp thời điều phối lực lượng tổ chức ứng cứu;

Các Sở chuyên ngành báo cáo, tham mưu UBND thành phố về các biện pháp ứng phó thích hợp với đặc tính của các loại hóa chất xảy ra sự cố thuộc phạm vi quản lý. Nội dung báo cáo gồm: Thông tin liên quan đến sự cố, vị trí xảy ra sự cố, hiện trạng, quymô, loại hóa chất xảy ra sự cố...

Trường hợp sự cố hóa chất diễn ra với khoảng thời gian dài, phức tạp hoặc có tính chất nghiêm trọng: UBND thành phố sẽ Thành lập Sở chỉ huy tiền phương ứng phó sự cố hóa chất do Lãnh đạo UBND thành phố trực tiếp lãnh đạo, huy động toàn bộ nhân lực và vật lực trên địa bàn thành phố phục vụ công tác ứng phó, liên hệ phối hợp với các tỉnh lân cận để giải quyết các sự cố trên địa bàn thành phố mà có khả năng gây tác động đến môi trường, kinh tế, xã hội của tỉnh lân cận hoặc các sự cố trên địa bàn các tỉnh lân cận có khả năng gây ảnh hưởng đến môi trường, kinh tế, xã hội của thành phố Cần Thơ.

Liên lạc với Chính phủ, Bộ, ngành, Ban Chi đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và các cơ quan Trung ương yêu cầu trợ giúp khi quy mô sự cố vượt quá tầm kiểm soát của thành phố. Thành lập Nhóm chỉ huy hiện trường với người đứng đầu là “Lãnh đạo Bộ chỉ huy quân sự thành phố Cần Thơ” là bộ phận trực tiếp chỉ huy ứng phó sự cố hóa chất tại hiện trường, lựa chọn phương án ứng cứu, bố trí phân công các nguồn nhân lực, vật lực để ứng cứu sự cố và khắc phục sự cố trong thời gian ngắn nhất nhằm giảm thiểu tối đa các tác động đến môi trường, kinh tế, xã hội của thành phố.../.

Lê Yến