Kết quả cho thấy nhận thức môi trường của người dân rất cao: 97% quan tâm đến biến đổi khí hậu và 98% sẵn sàng phân loại rác tại nguồn ở TP. Hồ Chí Minh. Đặc biệt, nhóm trẻ ở TP.HCM tỏ ra rất hào hứng hành động và 98% sẵn sàng trả phí cao hơn để rác được tái chế.

Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng ở TP.HCM đang bị xem là chậm hoặc quá nặng để hiện thực hóa các mục tiêu PLRTN (phân loại rác tại nguồn) đến năm 2030, với lộ trình và khung phạt, giá dịch vụ thu gom được đưa ra nhằm thúc đẩy chuyển đổi.

Từ thực tế cho thấy điểm nghẽn trong phân loại rác tại nguồn không còn ở ý thức người dân mà là ở hạ tầng

Dù người dân có ý thức cao và sẵn sàng hành động, thực tế vẫn còn khoảng cách giữa “giấy trắng mực đen” và thực thi trên đường phố. Điều này cho thấy cần cải thiện hiệu quả thực thi và cơ sở hạ tầng, thay vì đổ lỗi cho ý thức.

Mặc dù 97% người dân quan tâm môi trường và 98% sẵn sàng phân loại rác tại nguồn ở TP HCM, thực tế hệ thống thu gom chưa theo kịp kỳ vọng.

Mặc dù người dân chia rác thành 3 túi, xe thu gom dân lập ở TP.HCM vẫn dùng xe thô sơ, một ngăn chứa chung và không phân biệt được rác hữu cơ, rác tái chế. Điều này làm động lực xanh bị triệt tiêu.

Các dự án đốt rác phát điện ở Củ Chi và Đa Phước dù đã khởi động nhưng vẫn chưa xử lý được 10.000 tấn rác/ngày, giữ tỷ lệ chôn lấp ở mức cao.

Giáo dục môi trường gặp thất bại khi hành động của người mẹ không được nhân viên vệ sinh phối hợp đúng; theo Chủ tịch PRO Việt Nam Phạm Phú Ngọc Trai, vấn đề là hệ thống chưa theo kịp ý thức người dân.

Để TP HCM đạt mục tiêu >90% rác được xử lý bằng công nghệ hiện đại vào 2030, cần tổng tấn công hạ tầng: chuẩn hóa xe thu gom, xe hai ngăn, màu sắc đồng bộ, lịch thu gom riêng cho rác hữu cơ và rác tái chế; công khai dữ liệu tái chế theo địa phương để người dân thấy “thành quả”; và các doanh nghiệp cùng xây trạm thu hồi bao bì thông minh.

Ý thức người dân đã sẵn sàng vượt kỳ vọng; giờ bóng đang ở sân quản lý đô thị: cung cấp hệ thống thu gom xứng tầm với ý thức của 9 triệu dân, trước khi niềm tin này cạn kiệt tại các bãi chôn lấp.

NHỮNG CON SỐ "BIẾT NÓI"

97% Người tiêu dùng bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến các vấn đề môi trường (biến đổi khí hậu, ô nhiễm nguồn nước). Trong đó, 79% khẳng định rác thải là mối lo ngại hàng đầu.

98% là tỷ lệ người dân khẳng định sẽ thực hiện phân loại rác tại nguồn nếu được hướng dẫn và có hệ thống thu gom đồng bộ.

96% Chọn "Xanh" thay vì "Đẹp": Người tiêu dùng sẵn sàng chọn sản phẩm có bao bì tái chế ngay cả khi hình thức kém bắt mắt hơn, với điều kiện đảm bảo chất lượng.

60% là tỷ lệ người dân sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho các sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường.

35% Niềm tin mong manh: Chỉ khoảng 1/3 số người được hỏi tin tưởng hoàn toàn rằng rác sau khi họ phân loại sẽ được xử lý đúng quy trình tại địa phương.

Hơn 60% năng lực thu gom tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh vẫn phụ thuộc vào lực lượng rác dân lập với trang thiết bị thô sơ, chưa đáp ứng được việc chia ngăn phân loại trên xe.