Theo FAO (2024), năm 2022 diện tích dừa cả nước đạt 172.689 ha, tập trung ở Đồng bằng sông Cửu Long và Duyên hải Nam Trung Bộ. Tại Khánh Hòa, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ ghi nhận diện tích lớn với 1.588 ha trồng dừa và sản lượng khoảng 6.000 tấn (2023), phân bổ chủ yếu ở Cam Ranh (502 ha), Ninh Hòa (297 ha) và Vạn Ninh (212 ha). Đến năm 2024, dừa được xác định là cây công nghiệp chủ lực của tỉnh, hướng tới mục tiêu duy trì diện tích 1.500 ha và sản lượng 7.500 tấn đến năm 2030.

 Ảnh minh họa

Nghiên cứu khảo sát 120 hộ nông dân tại Cam Ranh, Ninh Hòa và Vạn Ninh cho thấy vùng trồng dừa chủ yếu là giống uống nước, hình thức sản xuất chuyên canh, với diện tích hộ dưới 0,4 ha. Giống uống nước có tuổi cây từ 6–10 năm, sản lượng 50–100 quả/cây/năm; giống lấy dầu có tuổi trên 30 năm, sản lượng 20–40 quả/cây/năm. Mật độ trồng đạt khoảng 400 cây/ha, với quy trình đào hố và bón lót trước khi trồng. Phân hữu cơ được rải quanh gốc, bón dưới 3 lần/năm với 10–20 kg/cây. Phân vô cơ cũng rải quanh gốc, bón dưới 3 lần/năm, lượng N và P2O5 từ 100–200 g/cây, K2O dưới 200 g/cây. Chi phí chăm sóc ở thời kỳ kinh doanh phổ biến dưới 20 triệu đồng/ha/năm; thu nhập từ dừa thường dưới 150 triệu đồng/ha/năm và lợi nhuận chủ yếu dưới 100 triệu đồng/ha/năm.

Từ thực trạng trên, nghiên cứu đề xuất định hướng phát triển bền vững cây dừa ven biển Khánh Hòa bằng cách tối ưu hóa giống cây phù hợp với từng mục đích (uống nước và lấy dầu), cải thiện mật độ và kỹ thuật canh tác, đồng thời cân nhắc phối trộn phân hữu cơ và hữu hiệu với phân vô cơ để nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Điều này nhằm hỗ trợ tỉnh duy trì ổn định diện tích 1.5 nghìn ha và tăng sản lượng cũng như lợi nhuận ở mức phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững đến năm 2030.