Vì sao chỉ một số hành tinh có thể thích hợp cho sự sống?
Các nhà nghiên cứu từ ETH Zurich vừa công bố một phát hiện quan trọng: chỉ một số rất ít hành tinh trong vũ trụ có đủ điều kiện hóa học để sự sống hình thành – và Trái Đất là một trong số đó, nhờ một “cú may mắn” về mặt hóa học cách đây 4,6 tỷ năm.
Vai trò của Phospho và Nitơ
- Phospho: cần thiết cho việc hình thành DNA và RNA – bộ nhớ di truyền của sự sống, đồng thời đóng vai trò trong cân bằng năng lượng của tế bào.
- Nitơ: thành phần chính của protein, giúp tạo cấu trúc và chức năng cho tế bào.
Không có hai nguyên tố này, sự sống không thể xuất hiện từ vật chất vô cơ.
“Vòng quay may rủi” khi hình thành lõi hành tinh
Khi hành tinh mới hình thành từ đá nóng chảy, kim loại nặng như sắt chìm xuống tạo lõi, còn các nguyên tố nhẹ hơn tạo lớp phủ và vỏ.
- Thiếu oxy: phospho kết hợp với sắt và chìm xuống lõi → không còn trên bề mặt để nuôi dưỡng sự sống.
- Thừa oxy: phospho ở lại lớp phủ nhưng nitơ dễ thoát ra khí quyển → mất đi nguồn sống.
Chỉ trong một khoảng “vừa đủ” oxy – gọi là vùng Goldilocks hóa học – cả phospho và nitơ mới tồn tại đủ lượng để sự sống phát triển. Trái Đất nằm chính xác trong vùng này, còn sao Hỏa thì không.

Ý nghĩa cho việc tìm kiếm sự sống ngoài vũ trụ
Trước đây, các nhà khoa học chủ yếu tìm kiếm hành tinh có nước. Nhưng nghiên cứu mới cho thấy: nếu điều kiện oxy khi hình thành lõi không phù hợp, hành tinh đó sẽ không bao giờ có đủ hóa chất cho sự sống – dù có nước.
Điều này mở ra hướng tiếp cận mới: thay vì chỉ tìm hành tinh giống Trái Đất, các nhà thiên văn cần quan sát thành phần hóa học của ngôi sao chủ. Vì hành tinh được hình thành từ vật chất của ngôi sao, hệ sao có thành phần khác biệt nhiều so với Mặt Trời sẽ khó có hành tinh thích hợp cho sự sống.
https://www.technology.org (ntbtra)