Ảnh minh họa: Internet

Cá hồng Mỹ (Sciaenops ocellatus), thuộc họ cá Đù (Sciaenidae), là một loài cá biển có giá trị kinh tế cao nhờ tốc độ sinh trưởng nhanh, khả năng thích nghi với nhiều điều kiện môi trường và giá trị thương mại hấp dẫn. Loài này có nguồn gốc từ khu vực ven biển phía Đông Bắc Mỹ và đã được nuôi tại nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Việt Nam, cá hồng Mỹ được nhập khẩu lần đầu vào năm 1999 và nhanh chóng trở thành một đối tượng nuôi chủ lực nhờ các tiến bộ trong sản xuất giống và kỹ thuật nuôi thương phẩm.

Tuy nhiên, chất lượng ấu trùng và tỷ lệ sống trong giai đoạn ương nuôi cá hồng Mỹ vẫn chưa cao, tạo nên thách thức lớn đối với nghề nuôi trồng thủy sản. Theo các nghiên cứu trên thế giới, tỷ lệ sống trung bình của ấu trùng cá hồng Mỹ trong giai đoạn ương dao động từ 10–30%, tùy thuộc vào điều kiện môi trường và chế độ quản lý. Ở Việt Nam, nghiên cứu của Ngô Văn Mạnh và cs (2017) cho thấy tỷ lệ sống của ấu trùng cá hồng Mỹ trong điều kiện ương nuôi tại trại dao động từ 15–25%, thấp  hơn so với một số loài cá biển khác. Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ sống thấp là do giai đoạn ấu trùng nhạy cảm với biến động môi trường, đặc biệt là nhiệt độ, nồng độ ammonia, oxy hòa tan và chất lượng thức ăn. Việc tối ưu hóa các yếu tố môi trường và cải thiện quy trình ương nuôi là cần thiết để nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng ấu trùng, góp phần phát triển bền vững nghề nuôi cá hồng Mỹ. Đồng thời, biến đổi khí hậu toàn cầu, đặc biệt là sự gia tăng nhiệt độ và nồng độ ammonia trong môi trường nước, đã và đang gây áp lực lên ngành nuôi trồng thủy sản. Theo IPCC (2021), nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng 0,74°C trong thế kỷ 20 và dự kiến sẽ tăng từ 2,0 - 4,5°C vào năm 2100. Nhiệt độ tăng cao không chỉ gây stress sinh lý mà còn làm gia tăng độc tính của ammonia, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển và tỷ lệ sống của thủy sản.

Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ và nồng độ ammonia lên chất lượng ấu trùng cá hồng Mỹ (Sciaenops ocellatus) trong điều kiện biến đổi khí hậu. Cụ  thể,  nghiên  cứu  nhằm:  (1)  Xác  định  tác động của các mức nhiệt độ khác nhau lên tỷ lệ  sống,  tăng  trưởng  và  các  chỉ  tiêu  sinh  lý của ấu trùng cá hồng Mỹ; (2) Đánh giá ảnh hưởng của ammonia ở các nồng độ khác nhau lên tỷ lệ sống, tăng trưởng và chỉ tiêu sinh lý của ấu trùng; (3) Xác định mức độ tương tác giữa nhiệt  độ  và  ammonia  trong  ảnh  hưởng đến chất lượng ấu trùng cá hồng Mỹ, từ đó đề xuất ngưỡng tối ưu để giảm thiểu tác động tiêu cực; (4) Góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh điều kiện ương nuôi ấu trùng cá hồng Mỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất giống. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc nâng cao hiệu quả sản xuất giống mà còn góp phần vào chiến lược phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay, sự gia tăng nhiệt độ và nồng độ ammonia trong nước có tác động tiêu cực đến chất lượng ấu trùng cá hồng Mỹ. Cụ thể, khi nhiệt độ tăng từ 27–28ºC lên 32ºC và nồng độ ammonia đạt 0,31 ppm, tỷ lệ sống giảm từ 72,5 ± 3,2% xuống còn 28,4 ± 2,7%, SGRW giảm từ 9,32 ± 0,15%/ngày xuống 4,81 ± 0,21%/ngày, và tỷ lệ bắt mồi giảm từ 85,6 ± 4,1% xuống 43,2 ± 3,8%. Ngược lại, tần số hô hấp tăng từ 65,50 ± 3,91 lần/phút lên 159,67 ± 4,94 lần/phút, trong khi lượng tiêu hao oxy tăng từ 0,523 ± 0,084 mg O₂/5 phút lên 2,364 ± 0,073 mg O₂/5 phút, cho thấy ấu trùng bị căng thẳng sinh lý rõ rệt. Sự tương tác cộng gộp của nhiệt độ và ammonia đã ảnh hưởng đáng kể đến các chỉ số sinh trưởng về khối lượng, tỷ lệ bắt mồi, tần số hô hấp và lượng tiêu hao oxy, đặc biệt trong giai đoạn ương ấu trùng từ 0–14 ngày sau khi nở.Sau giai đoạn thí nghiệm cho thấy, ấu trùng cá hồng Mỹ không có khả năng phục hồi khi tiếp xúc với nồng độ ammonia cao và nhiệt độ tăng lên 32ºC. Mặc dù khi chuyển về điều kiện nhiệt độ bình thường và không bổ sung ammonia, những ấu trùng đã chịu tác động của nồng độ ammonia cao vẫn không thể sống sót hoặc phục hồi. Điều này chứng tỏ rằng tác động của ammonia ở mức cao kết hợp với nhiệt độ đã gây tổn thương nghiêm trọng cho ấu trùng, làm suy giảm khả năng sống sót ngay cả khi được đưa về điều kiện môi trường tốt hơn.