Các phát thải chủ yếu từ phân bón, thuốc trừ sâu, năng lượng canh tác và các biện pháp kỹ thuật như tưới tiêu, làm đất, trong đó CH4 từ sản xuất lúa là nguồn riêng biệt và quan trọng nhất. Do đó, quản lý nước tưới và rơm rạ sau thu hoạch được xem là yếu tố then chốt để giảm KNK.

Ảnh minh họa

Ở Trung Quốc, phân bón vô cơ được cho là nguồn phát thải chính trên rau, trong khi ở Indonesia, phân bón hữu cơ lại được cho là nguồn KNK chủ yếu (Kashya et al., 2023). Nguồn KNK còn bắt nguồn từ công nghệ tưới tiêu, nguồn cung cấp ánh sáng nhân tạo trong nhà kính ở Bắc Kinh (Hu et al., 2021) và năng lượng tiêu thụ ở Nauy để sản xuất rau (Naseer et al., 2022). Nhiều nghiên cứu cho thấy canh tác hữu cơ thường tiềm ẩn KNK thấp hơn so với canh tác thông thường, nhưng có trường hợp năng lượng tiêu thụ trong canh tác hữu cơ làm cân bằng hoặc vượt mức KNK của hình thức truyền thống (Hashemi et al., 2024; Holka et al., 2022). Tại Việt Nam, Hà Nội ngoại thành là vùng sản xuất rau trọng yếu cho đô thị, với các hình thức canh tác phổ biến gồm thông thường, VietGap và hữu cơ; LCA được xem là công cụ quan trọng để đánh giá toàn diện tác động KNK và hỗ trợ xây dựng chính sách nhằm hướng tới nông nghiệp bền vững.

Nghiên cứu áp dụng vòng đời sản phẩm (LCA) để phân tích KNK trong ba mô hình canh tác rau tại ngoại thành Hà Nội cho tới nay vẫn còn thiếu, đặc biệt là xác định nguồn KNK chính và đề xuất giải pháp giảm thiểu. Các kết quả trước đó cho thấy không có khác biệt đáng kể về KNK trên diện tích giữa thông thường và VietGap, trong khi hữu cơ giảm KNK rõ rệt trên diện tích và có lợi về KNK trên thu nhập từ sản phẩm. Phân vô cơ và năng lượng là nguồn chính KNK ở thông thường và VietGap, còn hữu cơ tập trung KNK từ phân hữu cơ và tiêu thụ năng lượng. Các chiến lược tối ưu hóa phân bón và năng lượng có thể đóng vai trò then chốt để đẩy mạnh canh tác bền vững tại Việt Nam.