Ảnh minh họa

Trong bối cảnh nhu cầu thị trường không ngừng gia tăng nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, Đồng Tháp đang chủ động định hình chiến lược phát triển bền vững cho ngành hàng sầu riêng. Tỉnh tập trung rà soát, quy hoạch vùng trồng phù hợp, kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói nhằm đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Song song đó, địa phương đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân phối hợp chặt chẽ từ khâu canh tác đến tiêu thụ. Công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn quy trình canh tác an toàn, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp được triển khai rộng rãi, góp phần nâng cao chất lượng trái sầu riêng.

Đồng thời, hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu được tăng cường, giúp sản phẩm địa phương từng bước xây dựng thương hiệu uy tín. Việc phát triển ngành hàng theo hướng bài bản, có kiểm soát được xem là nền tảng để giảm thiểu rủi ro, ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập cho người trồng.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), đến nay, cả nước có 1.192 mã số vùng trồng và 96 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu. Trong đó, Đồng Tháp là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói được cấp phép.

Cùng với những thuận lợi, việc xuất khẩu sầu riêng cũng gặp không ít hạn chế. Để khắc phục những khó khăn, hướng đến phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng, Bộ NN&MT đang phối hợp với các ngành, địa phương triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG).

Theo đại diện Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, bài học lớn nhất rút ra là tuyệt đối không sử dụng chất tạo màu cho sầu riêng. Trước đây, do yêu cầu thị trường, một số nơi nhúng màu để trái đẹp. Ban đầu dùng màu thực phẩm tự nhiên, nhưng sau đó có trường hợp sử dụng màu công nghiệp để giữ màu lâu, dẫn đến nhiễm Vàng O. Không nhúng màu là giải pháp an toàn nhất. Việc TXNG sẽ góp phần trả lại sự minh bạch trong sản xuất, xuất khẩu. Đây là giấy thông hành để xuất khẩu sầu riêng đặc biệt là sang thị trường Trung Quốc.

Thực hiện Quyết định số 5272 ngày 13-12-2025 của Bộ trưởng Bộ NN&MT về ban hành Kế hoạch thí điểm TXNG quả sầu riêng, ngày 26-12-2025, Bộ NN&MT đã ra mắt hệ thống TXNG nông sản Việt Nam. Công cụ này giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin sản phẩm; đồng thời, hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát và truy vết hàng hóa.

Do đó, chương trình thí điểm TXNG sầu riêng hướng tới các mục tiêu là nâng cao chất lượng, uy tín và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế. Chương trình sẽ xây dựng mô hình chuỗi cung ứng sầu riêng đáp ứng yêu cầu TXNG, chất lượng và an toàn thực phẩm.  Đồng thời, thiết lập và thử nghiệm hệ thống TXNG sầu riêng trực tuyến theo thời gian thực; ghi nhận và quản lý dữ liệu từ trồng trọt đến phân phối; truy xuất thông tin qua mã QR trên tem sản phẩm; kết nối với Cổng TXNG quốc gia.

Chương trình huy động tối thiểu 5 doanh nghiệp (sản xuất, thu mua, đóng gói, vận chuyển, phân phối) tham gia thí điểm; cấp và gắn tem xác thực điện tử (QR/NFC/RFID) cho các lô sầu riêng đạt chuẩn… Lộ trình áp dụng hệ thống này sẽ theo 3 giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, Bộ NN&MT sẽ thí điểm truy xuất với trái sầu riêng trong 6 tháng tới và mở rộng sang các nhóm nông sản thiết yếu.

Về lâu dài, phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng không chỉ dừng ở mục tiêu tăng sản lượng hay mở rộng diện tích, mà đòi hỏi sự cân đối hài hòa giữa lợi ích kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định sinh kế nông dân. Do đó, Đồng Tháp cần tiếp tục siết chặt quản lý quy hoạch, tránh tình trạng phát triển nóng dẫn đến dư thừa sản phẩm hoặc vi phạm quy định thị trường nhập khẩu.

Việc nâng cao vai trò của hợp tác xã, thúc đẩy sản xuất theo tiêu chuẩn, minh bạch thông tin TXNG sẽ là yếu tố quan trọng để giữ vững uy tín. Đồng thời, tăng cường dự báo thị trường, đa dạng hóa kênh tiêu thụ và nâng cao năng lực chế biến sâu sẽ giúp gia tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Khi chiến lược được triển khai đồng bộ, ngành hàng sầu riêng Đồng Tháp nói riêng và trên cả nước nói chung có thể phát triển ổn định, thích ứng linh hoạt với biến động thị trường và đóng góp tích cực vào tăng trưởng nông nghiệp bền vững của các địa phương trong những năm tới.