Ngành sản xuất toàn cầu đang đứng trước một bước ngoặt lớn. Theo báo cáo triển vọng ngành vừa được PricewaterhouseCoopers (PwC) công bố, các nhà sản xuất dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi mức độ ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ tiên tiến khác vào cuối thập kỷ này. Từ mức 26% hiện tại, tỷ lệ áp dụng công nghệ trong vận hành dự báo sẽ chạm ngưỡng 68% vào năm 2030 — một sự dịch chuyển mang tính cơ cấu, không chỉ là nâng cấp từng phần.

Khảo sát được thực hiện với 443 lãnh đạo cấp cao trong ngành công nghiệp sản xuất trên toàn thế giới. Hiện tại, hai lĩnh vực ứng dụng công nghệ nhiều nhất là sản xuất/vận hành và thiết kế/phát triển sản phẩm. Đáng chú ý hơn, những mảng trước đây vốn "chậm số hóa" như tài chính hay nhân sự được dự báo sẽ tăng mức độ tự động hóa lên gấp bốn lần chỉ trong vài năm tới.

Ryan Hawk, lãnh đạo mảng công nghiệp và dịch vụ tại PwC, người trực tiếp chắp bút báo cáo này, cho rằng điều đáng chú ý nhất chính là sự phân bổ đều của công nghệ trên toàn chuỗi giá trị — không chỉ gói gọn trong khâu sản xuất. Đây là tín hiệu cho thấy ngành đang chuyển dịch sang một mô hình vận hành mới: kỹ thuật được hỗ trợ bởi AI, sử dụng bản sao kỹ thuật số (digital twin) và phát triển dựa trên mô phỏng.

"Câu hỏi không còn là liệu doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ mới hay không, mà là họ có thể tích hợp nhanh đến đâu," Hawk nhận định. "Khi tự động hóa trở nên phổ biến, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc sở hữu công cụ, mà ở khả năng điều phối chúng xuyên suốt toàn bộ tổ chức."

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đang ở cùng một điểm xuất phát. Khoảng cách giữa những công ty "sẵn sàng cho tương lai" và những đơn vị đang tụt lại ngày càng doãng ra, do chất lượng dữ liệu kém, thiếu nhân lực có kỹ năng phù hợp hoặc hệ thống nội bộ còn phân mảnh. Và khoảng cách này có nguy cơ tự khuếch đại: khi lợi thế công nghệ tích lũy, các doanh nghiệp dẫn đầu sẽ ngày càng khó đuổi kịp.

Một xu hướng đáng chú ý khác là các nhà sản xuất đang tìm cách vươn ra ngoài sản phẩm lõi để tạo thêm doanh thu. Thay vì chỉ bán thiết bị, họ định vị mình như những nhà cung cấp "giải pháp tích hợp" — kết hợp phần cứng với phần mềm, dữ liệu và dịch vụ hỗ trợ. Deere & Co. là một ví dụ điển hình: công ty đang chuyển đổi từ một nhà sản xuất máy móc nông nghiệp sang một nền tảng kỹ thuật số giúp người nông dân ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn. Theo khảo sát của PwC, đến năm 2030, gần 44% tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong ngành sẽ đến từ các lĩnh vực ngoài sản xuất truyền thống.

Song công nghệ chỉ là một nửa của bài toán. Khi lãnh đạo tự tin vào lộ trình chuyển đổi số nhưng nhân viên tuyến đầu chưa được trang bị đủ năng lực và tâm thế, tốc độ triển khai sẽ chậm lại đáng kể. Hawk cho rằng các doanh nghiệp cần đầu tư nghiêm túc vào đào tạo, truyền thông nội bộ và tạo ra môi trường khuyến khích thử nghiệm.

"Những công ty xem sự sẵn sàng của lực lượng lao động là một trụ cột cốt lõi trong chiến lược tự động hóa sẽ có lợi thế vượt trội trong việc biến tham vọng công nghệ thành kết quả kinh doanh thực sự," ông kết luận.