Bà Đặng Huỳnh Ức My đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch AgriS vào tháng 7/2024, sau khoảng hai thập kỷ giữ các vị trí cấp cao, bao gồm cả thời gian đào tạo về tài chính và quản lý ở nước ngoài tại New Zealand.

Xa rời những cánh đồng mía đã gây dựng nên gia sản gia đình, Đặng Huỳnh Ức My, hay Omi Đặng, đã thành lập một văn phòng nhỏ chỉ với ba người ở Singapore để vạch ra kế hoạch mở rộng ra nước ngoài đầy bất ngờ cho tập đoàn đường mía khổng lồ AgriS của Việt Nam. Và đó đã chứng tỏ là một bước đi đầy hứa hẹn.

Mười lăm năm trôi qua, tiền đồn đó đã trở thành trung tâm đầu não cho sự mở rộng quốc tế của AgriS – một chiến lược đã giúp biến một nhà sản xuất đường nội địa hàng đầu thành một tập đoàn với doanh thu hàng năm hơn 1 tỷ đô la Mỹ và xuất khẩu sang gần 80 quốc gia.

Bà My là con thứ hai của ông bà Đặng Văn Thành và Huỳnh Bích Ngọc, những doanh nhân nổi tiếng người Việt Nam, từng được mệnh danh là “vua đường” và “nữ hoàng đường” của đất nước.

Chủ tịch 45 tuổi của AgriS không theo đuổi khách hàng bán lẻ tại quốc đảo này, mà là xây dựng uy tín để vươn ra toàn cầu. Bà My chia sẻ với tờ The Business Times: “Thành lập một công ty thương mại quốc tế tại Singapore là một bước đột phá lớn trong quản trị doanh nghiệp. Nếu không có một khuôn khổ quản trị vững chắc, các sản phẩm sẽ không thể được chấp nhận một cách bền vững trên thị trường toàn cầu”.

Trước đây được biết đến với tên gọi Đường Biên Hòa và đổi tên thành AgriS vào năm 2017, thương hiệu 57 năm tuổi này vẫn kiểm soát khoảng một nửa thị trường đường của Việt Nam và cung cấp cho các tập đoàn đa quốc gia như Nestle, Pepsi và Coca-Cola.

Nhưng người lãnh đạo thế hệ thứ hai kiêm chủ tịch hội đồng quản trị của công ty quyết tâm rằng chỉ có đường sẽ không quyết định tương lai của họ.

Từ nhà sản xuất đến nhà buôn

Hầu hết các nhà máy đường ở các thị trường mới nổi đều dựa vào các công ty thương mại quốc tế để tiếp cận người mua quốc tế. AgriS đã chọn một con đường khác, tự mình trở thành một công ty thương mại.

Được thành lập vào năm 1969 dưới thương hiệu Đường Biên Hòa, AgriS quản lý một hệ sinh thái chuỗi giá trị khép kín trải rộng trên gần 91.000 ha mía và 30.000 ha dừa tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Úc.

Tập đoàn đường AgriS của Việt Nam tận dụng chuyên môn nông học của Úc để thúc đẩy công nghệ nông nghiệp trên khắp ASEAN. Theo bà My, sự thay đổi đó đã tạo ra nhu cầu ổn định hơn và lượng khách hàng quay lại mua hàng nhiều hơn.

Công ty Global Mind Agriculture tại Singapore đóng vai trò là bộ phận thương mại quốc tế của AgriS. Công ty này nắm giữ các thị trường nước ngoài, hiện đang tạo ra gần một phần ba doanh thu bán đường, đồng thời đảm bảo nguồn cung đường nguyên liệu, phòng ngừa rủi ro giá cả trên các sàn giao dịch toàn cầu và quản lý xuất khẩu trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương bằng cách tạo ra một nền tảng liền mạch kết nối thị trường nguồn và thị trường đích.

Trong cuốn sách mới xuất bản "Quyền chiến thắng",  bà My mô tả chiến lược này như một "quốc tịch kép": sản xuất tại Việt Nam đồng thời sở hữu "hộ chiếu Singapore" để tiếp cận thị trường hàng hóa toàn cầu.

Ý nghĩa tượng trưng còn sâu sắc hơn. Bằng cách tận dụng cơ sở hạ tầng và khung pháp lý của Singapore, AgriS có thể chuẩn hóa quản trị của mình để đáp ứng các yêu cầu của thị trường hàng hóa toàn cầu – một sự thay đổi đã mở đường cho đường trắng có nguồn gốc từ Việt Nam đủ điều kiện được đấu thầu trên sàn giao dịch hàng hóa ICE London.

Từ năm 2020, AgriS đã tăng gần gấp ba lần phạm vi xuất khẩu và tăng gấp đôi cả doanh thu lẫn lợi nhuận. Công ty cũng đã mở rộng danh mục sản phẩm vượt xa đường mía sang các mặt hàng như trái cây, ngũ cốc, đồ ăn nhẹ, đồ uống, phân bón, năng lượng sinh học và vật liệu phân hủy sinh học có nguồn gốc từ phụ phẩm.

Mặc dù Việt Nam và khu vực ASEAN rộng lớn hơn vẫn là xương sống sản xuất của tập đoàn, nhưng họ đang định vị Singapore như một trung tâm thương mại và đổi mới, với một trung tâm nghiên cứu và phát triển mới dự kiến ​​sẽ khai trương trong năm nay, và Úc như trung tâm nông học của mình.

Nhìn chung, những động thái này phản ánh giai đoạn tiếp theo của AgriS: xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn công nghệ cao, tích hợp canh tác, chế biến và thương mại hóa dựa trên công nghệ nông nghiệp (agtech), công nghệ thực phẩm (foodtech) và công nghệ tài chính (fintech).

Tống Hoàng Trâm Anh, Phó Giám đốc Nghiên cứu tại Vietcap Securities, cho rằng chiến lược mở rộng chuỗi giá trị tích hợp toàn diện của AgriS là “một hướng đi dài hạn hợp lý” – đặc biệt là để “giảm thiểu tính chu kỳ của ngành đường và từng bước nâng cao giá trị gia tăng”.

Vẫn còn đang lâng lâng vì đường

Mặc dù công ty đã đa dạng hóa sản phẩm, nhưng khoảng 90% doanh thu vẫn đến từ đường, khiến lợi nhuận dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá toàn cầu, với tỷ suất lợi nhuận ròng chỉ ở mức 2 đến 3%. Tháng 6-2025, doanh thu giảm 2% xuống còn 28,5 nghìn tỷ đồng (1,4 tỷ đô la Singapore) do giá đường giảm.

Giải pháp của bà My mang tính cấu trúc, tập trung trực tiếp vào việc giảm sự phụ thuộc vào đường thô và mở rộng hơn nữa sang lĩnh vực chế biến thực phẩm, đồ uống, sữa và bánh kẹo. Bà dự đoán đến năm 2030, các sản phẩm liên quan đến đường sẽ chỉ chiếm khoảng 40% doanh thu. Đồ uống từ thực vật có thể đóng góp từ 30 đến 40%, phần còn lại đến từ các danh mục sản phẩm có giá trị cao hơn, dựa trên sự đổi mới.

Một bước quan trọng là siết chặt kiểm soát đối với nhà sản xuất dừa Betrimex, nhà sản xuất sản phẩm dừa lớn nhất Việt Nam. Việc tăng cổ phần gần đây của AgriS đã nâng tỷ lệ sở hữu lên 30% vào cuối năm 2024, định giá công ty ở mức khoảng 8,5 nghìn tỷ đồng.

Được thành lập vào năm 1976, Betrimex nổi tiếng với nhiều loại đồ uống từ dừa được xuất khẩu sang khoảng 80 quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm cả Mỹ và Nhật Bản, mang lại doanh thu hàng năm hơn 100 triệu đô la Mỹ.

“Nếu nhìn vào AgriS và Betrimex, bạn có thể thấy ngay những gì sẽ xảy ra tiếp theo với AgriS,” ông My nói. “Việc bước ra khỏi vùng an toàn của ngành đường không còn là một thử nghiệm nữa.”

Tăng trưởng nhờ hoạt động mua bán và sáp nhập

Những động thái như vậy hầu như không có gì lạ trong chiến lược kinh doanh của gia đình họ Đặng – hay tại Tập đoàn Thành Thành Công (TTC), công ty mẹ của AgriS và là tập đoàn đa ngành hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp, bất động sản, năng lượng và khách sạn.

TTC được thành lập bởi cha mẹ của My vào năm 1979, với một doanh nghiệp sản xuất ethanol, carbon dioxide và mật đường, đặt nền móng cho những gì sẽ trở thành tập đoàn ngày nay.

Quá trình mở rộng diễn ra nhanh chóng sau khi gia đình tham gia vào Sacombank, nơi ông Thanh – cha của ông My – giữ chức chủ tịch ngân hàng trong những năm tăng trưởng mạnh mẽ từ năm 1994 đến năm 2012.

Ngành kinh doanh đường đã mở rộng thông qua một loạt các vụ sáp nhập và mua lại (M&A), đỉnh điểm là sự hợp nhất năm 2017 giữa TTC Tây Ninh và Đường Biên Hòa để thành lập AgriS.

Ngày nay, AgriS, một công ty con quan trọng trong đế chế TTC, giám sát một hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn trải rộng trên gần 91.000 ha mía và 30.000 ha dừa tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Úc. Trong đó có 3.200 ha trang trại trình diễn được sử dụng để thử nghiệm các giải pháp nông học và công nghệ.

Người thừa kế bước lên

Trong số bốn anh chị em, My nổi lên như một trong những người kế nhiệm hàng đầu của doanh nghiệp nông nghiệp, tiếp quản vị trí chủ tịch AgriS từ mẹ mình vào tháng 7 năm 2024 sau khoảng hai thập kỷ đảm nhiệm các vai trò cấp cao, bao gồm cả đào tạo về tài chính và quản lý ở nước ngoài tại New Zealand.

Hiện tại, bà đang dẫn dắt tập đoàn hướng tới mục tiêu đầy tham vọng là đạt doanh thu 60 nghìn tỷ đồng vào năm 2030 – gấp hơn hai lần so với hiện tại – và vốn hóa thị trường đạt 2,7 tỷ USD, gấp ba lần vốn hóa thị trường hiện tại trên Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.

Các thương vụ mua bán và sáp nhập vẫn là trọng tâm, nhưng được thực hiện với góc nhìn sắc bén hơn. Trong báo cáo thường niên năm 2024-2025, AgriS cho biết họ có kế hoạch theo đuổi các doanh nghiệp thực phẩm có tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) mạnh mẽ để xây dựng quy mô và thị phần, đồng thời tối ưu hóa danh mục đầu tư và có khả năng niêm yết các đơn vị để tăng tính thanh khoản và sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

“Chiến lược mua bán và sáp nhập của chúng tôi hiện nay không chỉ là một hoạt động tài chính hay pháp lý. Nó phải tạo ra sự cộng hưởng kinh doanh và cho phép hội nhập sâu rộng hơn trên toàn bộ chuỗi giá trị từ thượng nguồn đến hạ nguồn”, ông My nói thêm, đồng thời lưu ý rằng AgriS hiện đang xem xét “nhiều thương vụ đang mở”.

Một ví dụ là thỏa thuận mới nhất của tập đoàn với nhà cung cấp dịch vụ nông học Farmacist của Úc, dựa trên sự hợp tác từ năm 2022 và bao gồm việc tiếp thu chuyên môn nông học sâu rộng từ nước ngoài.

Nền tảng dựa trên dữ liệu

Bằng cách tích hợp dữ liệu, phương pháp luận và nền tảng tư vấn độc quyền của Farmacist vào AgriOS – hệ thống vận hành kỹ thuật số của AgriS – AgriS hướng đến việc phát triển các dịch vụ trọn gói kết hợp tư vấn nông học, vật tư nông nghiệp, cơ giới hóa và các giải pháp canh tác chính xác.

AgriOS đánh dấu sự chuyển đổi của AgriS từ một doanh nghiệp sản xuất sang một đơn vị điều phối hệ sinh thái nông nghiệp dựa trên dữ liệu. Về lâu dài, AgriOS có thể giúp AgriS nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường liên kết với nông dân và tạo nền tảng tiếp cận nguồn tài chính xanh cũng như thương mại quốc tế.

Theo bà My, tham vọng lớn hơn không chỉ là bán các sản phẩm của AgriS mà còn là “xây dựng một hệ thống chuỗi cung ứng”: một nền tảng đa dạng, dựa trên dữ liệu, tích hợp nông nghiệp Việt Nam vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nền tảng của tầm nhìn đó là dự án hiện đại hóa và số hóa nông nghiệp của tập đoàn khổng lồ này đến năm 2030, nhằm xây dựng một hệ thống dữ liệu tập trung trên toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp và mạng lưới đối tác để tăng cường tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và sự sẵn sàng xuất khẩu.

“Quy mô nông nghiệp của Việt Nam đã đủ lớn để trở thành một nhân tố chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, bà My cho biết. “Điều còn lại là sự phối hợp tập thể, chuyển từ những nỗ lực riêng lẻ sang quy mô và sự hội nhập chung.”

Tôi hình dung rằng trong những thập kỷ tới, AgriS sẽ định vị lại mình từ một nhà sản xuất đường chủ yếu dựa vào hàng hóa thô thành một nhà tích hợp nông nghiệp dựa trên nền tảng, ít bị ảnh hưởng bởi chu kỳ giá cả và tập trung hơn vào công nghệ, ESG, khả năng truy xuất nguồn gốc và chế biến gia tăng giá trị.

Để hiện thực hóa tham vọng này, bà cho biết AgriS sẵn sàng đón nhận các nhà đầu tư chiến lược, nhưng sẽ lựa chọn kỹ càng, tìm kiếm các đối tác lâu dài cùng hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và an ninh lương thực.

“Các nhà đầu tư trong lĩnh vực này không nên kỳ vọng lợi nhuận ngay lập tức,” bà nói. “Đối tác phù hợp là những người ủng hộ phát triển bền vững và có nguồn vốn lớn để đầu tư trong vòng 5 năm, trong bối cảnh an ninh lương thực toàn cầu và quốc gia.”