Theo đánh giá của UBND tỉnh, giai đoạn 2021 - 2025, công tác kiểm soát ô nhiễm môi trường được tăng cường thông qua thanh tra, kiểm tra, quan trắc và ngăn ngừa ô nhiễm ngay từ khâu thẩm định dự án đầu tư. Toàn tỉnh đã thanh tra, kiểm tra trên 430 cơ sở, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và giải quyết kịp thời phản ánh môi trường.

Hoàn thiện hạ tầng xử lý nước thải đáp ứng tiêu chuẩn là nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai (Ảnh: HN). 

Mạng lưới quan trắc được mở rộng với gần 300 điểm, cùng 9 trạm quan trắc tự động (4 không khí, 5 nước mặt); 43 cơ sở truyền dữ liệu quan trắc tự động về Sở Nông nghiệp và Môi trường phục vụ giám sát liên tục. Việc thu phí bảo vệ môi trường nước thải thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư xử lý, cải tiến công nghệ sản xuất (luyện kim, cơ khí...), giảm phát thải.

Hạ tầng bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp (KCN), đô thị được cải thiện: 5/6 KCN và 8/16 cụm công nghiệp (CCN) đang hoạt động đã hoàn thành hệ thống xử lý nước thải tập trung; các dự án đô thị đã chú trọng đầu tư hệ thống xử lý nước thải, giúp khoảng 40% nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý. Nhiều dự án ODA được triển khai xây dựng thoát nước, xử lý nước thải đô thị; 06 nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt và chất thải nguy hại đi vào vận hành.

Tuy nhiên, hạ tầng kỹ thuật môi trường đô thị, khu dân cư, KCN, CCN còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển và bảo vệ môi trường; Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) hiện nay đạt khoảng 83,79% đã tăng đáng kể so với đầu giai đoạn 2021-2025 (đạt 68%) nhưng cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật về thu gom và xử lý CTRSH nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu thực tế; chưa thực hiện được việc phân loại rác tại nguồn; biện pháp xử lý CTRSH hiện nay chủ yếu vẫn là chôn lấp thủ công...

Ô nhiễm môi trường nông nghiệp nông thôn, ô nhiễm một số đoạn sông, suối, ô nhiễm môi trường không khí tại một số KCN, CCN, khai thác khoáng sản, chậm khắc phục; Còn nhiều cơ sở sản xuất có công nghệ lạc hậu, nằm xen kẽ trong khu dân cư chưa được di dời.

Trước thực tế trên, tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030 tối thiểu 95% rác thải sinh hoạt đô thị, 90% khu vực nông thôn, 100% chất thải y tế nguy hại và công nghiệp nguy hại được thu gom, xử lý; thúc đẩy áp dụng công nghệ đốt phát điện, tái chế, giảm chôn lấp theo chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia. Bảo đảm mỗi xã, phường có hệ thống thu gom xử lý phù hợp;

Các cơ sở sản xuất trong/ngoài KCN, CCN có hệ thống xử lý khí thải đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường. Hạn chế ô nhiễm bụi từ xây dựng, công nghiệp, khai thác mỏ, vận tải giảm nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vào năm 2030; 100% KCN, CCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải (XLNT) tập trung; tối thiểu 70% nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn. Các cơ sở sản xuất công nghiệp, trang trại chăn nuôi tập trung có hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn xả thải ra môi trường hoặc được tái sử dụng theo quy định;

Thiết lập mạng lưới quan trắc cấp tỉnh đồng bộ, liên kết mạng lưới quốc gia; 100% cơ sở thuộc danh mục phải quan trắc tự động hoàn thành lắp đặt và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, kiểm soát ô nhiễm ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư; rà soát, hướng dẫn các dự án (đặc biệt công nghiệp nặng, luyện kim, đô thị) về công nghệ, giải pháp bảo vệ môi trường, bảo đảm 100% dự án mới hoàn thành thủ tục môi trường; ngăn chặn nguy cơ chuyển dịch ô nhiễm từ địa phương khác và từ nước ngoài vào Thái Nguyên.

Tỉnh tăng cường tuyên truyền pháp luật bảo vệ môi trường cho các cấp, ngành, doanh nghiệp và cộng đồng; nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn, thu gom, xử lý chất thải, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường. Ban hành cơ chế thi đua, khen thưởng về bảo vệ môi trường; biểu dương mô hình, điển hình tiên tiến; lan tỏa thông điệp xanh, nâng cao trách nhiệm cộng đồng.

Giám sát chặt chẽ, kiểm tra và đôn đốc các cơ sở sản xuất kinh doanh tuân thủ pháp luật bảo vệ môi trường; xử lý nghiêm vi phạm và hướng dẫn khắc phục; tập trung yêu cầu các cơ sở có nguồn thải lớn lắp đặt quan trắc khí thải, nước thải tự động, truyền dữ liệu về cơ quan quản lý; duy trì theo dõi dữ liệu, phát hiện và xử lý vi phạm; xử lý các trường hợp chậm lắp đặt quan trắc tự động.

Địa phương này thúc đẩy áp dụng công nghệ đốt phát điện, tái chế, giảm chôn lấp rác thải. 

Tiếp tục quan trắc môi trường xung quanh và nguồn thải: tăng số trạm quan trắc không khí và nước tại các khu vực nguy cơ ô nhiễm; điều chỉnh mạng lưới quan trắc môi trường giai đoạn 2026 - 2035, bảo đảm phủ kín địa bàn và kết nối đồng bộ với mạng lưới quốc gia. Tăng cường thu gom, phân loại rác tại nguồn; triển khai thu phí xử lý theo khối lượng phát sinh; bố trí điểm tập kết rác cấp xã; xã hội hóa dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải sinh hoạt, y tế, vỏ bao bì thuốc BVTV; phát triển chuỗi liên kết chăn nuôi - sản xuất phân bón phục vụ nông nghiệp sạch.

Rà soát danh mục nguồn khí thải lớn để quản lý; kiểm tra, yêu cầu di dời hoặc cải tạo các cơ sở không bảo đảm khoảng cách an toàn với khu dân cư, không phù hợp quy hoạch. Tháo gỡ vướng mắc tại các KCN, CCN có nhà đầu tư thứ cấp nhưng chưa hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường; triển khai dự án hệ thống XLNT tại các khu đô thị theo quy hoạch; yêu cầu cơ sở sản xuất, trang trại chăn nuôi vận hành hệ thống XLNT đạt quy chuẩn; công bố sức chịu tải môi trường và quy chuẩn xả thải địa phương. 

Tăng cường đôn đốc, giám sát và hậu kiểm môi trường; hoàn thành thủ tục cấp phép, xử lý nghiêm các vi phạm. Tập trung thanh tra các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao (KCN, CCN, khai thác - chế biến khoáng sản, nhiệt điện, xi măng, giấy…), kiểm tra việc đầu tư công trình xử lý chất thải, lắp đặt hệ thống quan trắc tự động; lấy mẫu đột xuất và đình chỉ cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng; công khai kết quả kiểm tra, xử lý theo quy định.

Ưu tiên lựa chọn dự án áp dụng công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường; kiên quyết loại bỏ dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao tài nguyên, nguy cơ ô nhiễm lớn. Mở rộng thu gom, phân loại, tái chế rác thải sinh hoạt; đôn đốc hoàn thiện và vận hành các nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt, công nghiệp, y tế; giảm dần chôn lấp, chuyển sang công nghệ phân loại, tái chế, đốt thu hồi năng lượng.../.

Mạnh Dũng