Có nên hỏi ý kiến sức khỏe từ chatbot?
Với hàng trăm triệu người tìm đến chatbot để được tư vấn, việc các công ty công nghệ bắt đầu cung cấp các chương trình được thiết kế đặc biệt để trả lời các câu hỏi về sức khỏe. Sau khi OpenAI ra mắt ChatGPT Health gần đây, dưới đây là một số yếu tố cần cân nhắc trước khi tìm đến chatbot AI để được tư vấn y tế.

Nghiên cứu mới khuyến cáo cần thận trọng khi sử dụng ChatGPT để giải đáp các thắc mắc về sức khỏe của mình.
Vào tháng 1, OpenAI đã giới thiệu ChatGPT Health, một phiên bản mới của chatbot mà công ty cho biết có thể phân tích hồ sơ y tế, ứng dụng chăm sóc sức khỏe và dữ liệu từ thiết bị đeo được của người dùng để trả lời các câu hỏi về sức khỏe và y tế. Anthropic, một công ty AI đối thủ, cũng cung cấp các tính năng tương tự cho một số người dùng chatbot Claude của họ.
Cả hai công ty đều khẳng định các chương trình của họ, được gọi là mô hình ngôn ngữ quy mô lớn, không thể thay thế cho chăm sóc y tế chuyên nghiệp và không nên được sử dụng để chẩn đoán các bệnh lý. Thay vào đó, họ cho rằng chatbot có thể tóm tắt và giải thích các kết quả xét nghiệm phức tạp, giúp chuẩn bị cho cuộc khám bác sĩ hoặc phân tích các xu hướng sức khỏe quan trọng ẩn chứa trong hồ sơ y tế và số liệu thống kê ứng dụng.
Nhưng liệu những chatbot này có an toàn và chính xác trong việc phân tích dữ liệu và tình trạng sức khỏe? Và liệu bạn có nên thực sự tin tưởng vào chúng? Dưới đây là một số điều cần cân nhắc trước khi trò chuyện với chatbot về sức khỏe của bạn:
Chatbot có thể cung cấp thông tin cá nhân hóa hơn so với tìm kiếm trên Google.
Một số bác sĩ và nhà nghiên cứu từng làm việc với ChatGPT Health và các chương trình tương tự coi chúng là một sự cải tiến so với tình trạng hiện tại.
Các nền tảng AI không hoàn hảo - đôi khi chúng có thể đưa ra ảo giác hoặc lời khuyên sai - nhưng thông tin mà chúng tạo ra có nhiều khả năng được cá nhân hóa và cụ thể hơn so với những gì bệnh nhân có thể tìm thấy thông qua tìm kiếm trên Google.
“Giải pháp thay thế thường là không có gì, hoặc bệnh nhân phải tự xoay xở,” Tiến sĩ Robert Wachter, chuyên gia về công nghệ y tế tại Đại học California, San Francisco, cho biết. “Vì vậy, tôi nghĩ rằng nếu bạn sử dụng những công cụ này một cách có trách nhiệm, bạn có thể thu được thông tin hữu ích.”
Tại các quốc gia như Vương quốc Anh hoặc Hoa Kỳ, nơi việc đặt lịch hẹn khám bác sĩ có thể mất đến vài tuần và thời gian chờ đợi để được chăm sóc khẩn cấp thường kéo dài hàng giờ, chatbot có thể giúp giảm bớt sự lo lắng không cần thiết và tiết kiệm thời gian trong nhiều trường hợp.
Tuy nhiên, chúng cũng có thể giúp nhận biết khi nào các triệu chứng trở nên nguy hiểm và cần được các chuyên gia y tế thực thụ thăm khám.
Bạn có nên sử dụng ChatGPT để giải đáp các thắc mắc y tế của mình? Nghiên cứu mới khuyến cáo cần thận trọng.
Một ưu điểm của các chatbot thế hệ mới nhất là chúng trả lời câu hỏi của người dùng dựa trên bối cảnh từ hồ sơ bệnh án của họ, bao gồm đơn thuốc, tuổi tác và ghi chú của bác sĩ.
Ngay cả khi bạn chưa cho phép AI truy cập thông tin y tế của mình, Wachter và các chuyên gia khác vẫn khuyên bạn nên cung cấp cho chatbot càng nhiều chi tiết càng tốt để cải thiện phản hồi.
Wachter và các đồng nghiệp nhấn mạnh rằng có những trường hợp người bệnh nên bỏ qua chatbot và tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức. Các triệu chứng như khó thở, đau ngực hoặc đau đầu dữ dội có thể là dấu hiệu của một trường hợp cấp cứu y tế.
Tiến sĩ Lloyd Minor của Đại học Stanford cho biết, ngay cả trong những tình huống ít khẩn cấp hơn, bệnh nhân và bác sĩ cũng nên tiếp cận các chương trình AI với "một mức độ hoài nghi lành mạnh".
“Nếu bạn đang thảo luận về một quyết định y tế quan trọng, hoặc thậm chí là một quyết định nhỏ hơn về sức khỏe của mình, bạn không bao giờ nên chỉ dựa vào những gì bạn nhận được từ một mô hình ngôn ngữ lớn,” Minor, Hiệu trưởng Trường y khoa Stanford, cho biết.
Ngay cả trong những trường hợp ít phức tạp hoặc phổ biến hơn, như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), việc tham khảo ý kiến chuyên gia y tế thực sự vẫn tốt hơn vì tình trạng bệnh có thể khác nhau ở mỗi người, điều này sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch điều trị.
Hãy cân nhắc đến quyền riêng tư của bạn trước khi tải lên bất kỳ dữ liệu sức khỏe nào.
Nhiều lợi ích mà các bot AI mang lại xuất phát từ việc người dùng chia sẻ thông tin y tế cá nhân. Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu là bất kỳ thông tin nào được chia sẻ với một công ty AI đều không được bảo vệ bởi luật bảo mật liên bang của Hoa Kỳ, vốn thường điều chỉnh các thông tin y tế nhạy cảm.
Thường được biết đến với tên gọi HIPAA, luật này cho phép phạt tiền và thậm chí phạt tù đối với các bác sĩ , bệnh viện, công ty bảo hiểm hoặc các dịch vụ y tế khác tiết lộ hồ sơ y tế. Nhưng luật này không áp dụng cho các công ty thiết kế chatbot.
“Việc ai đó tải hồ sơ y tế của họ lên một hệ thống ngôn ngữ lớn hoàn toàn khác với việc đưa nó cho một bác sĩ mới,” Minor nói. “Người tiêu dùng cần hiểu rằng đó là những tiêu chuẩn bảo mật hoàn toàn khác nhau.”
Cả OpenAI và Anthropic đều khẳng định thông tin sức khỏe của người dùng được tách biệt khỏi các loại dữ liệu khác và được bảo vệ bởi các biện pháp bảo mật bổ sung. Các công ty này không sử dụng dữ liệu sức khỏe để huấn luyện mô hình của họ. Người dùng phải tự nguyện chia sẻ thông tin và có thể hủy chia sẻ bất cứ lúc nào.
Thử nghiệm cho thấy chatbot có thể gặp trục trặc.
Mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) đang thu hút nhiều sự chú ý, việc thử nghiệm độc lập công nghệ này vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Các nghiên cứu ban đầu cho thấy các chương trình như ChatGPT có thể vượt qua xuất sắc các kỳ thi y tế cấp cao nhưng thường gặp khó khăn khi tương tác với con người.
Một nghiên cứu với 1.300 người tham gia do Đại học Oxford thực hiện gần đây cho thấy rằng những người sử dụng chatbot AI để nghiên cứu các tình trạng sức khỏe giả định không đưa ra quyết định tốt hơn so với những người sử dụng tìm kiếm trực tuyến hoặc phán đoán cá nhân.
Các chatbot AI được cung cấp các tình huống y tế dưới dạng văn bản toàn diện đã xác định chính xác tình trạng bệnh lý tiềm ẩn trong 95% trường hợp.
“Đó không phải là vấn đề,” tác giả chính Adam Mahdi thuộc Viện Internet Oxford cho biết. “Vấn đề nảy sinh trong quá trình tương tác với những người tham gia thực tế.”
Mahdi và nhóm của ông đã phát hiện ra một số vấn đề về giao tiếp. Mọi người thường không cung cấp cho chatbot những thông tin cần thiết để xác định chính xác vấn đề sức khỏe. Ngược lại, các hệ thống AI thường phản hồi bằng sự kết hợp giữa thông tin tốt và xấu, và người dùng gặp khó khăn trong việc phân biệt giữa hai loại thông tin này.
Nghiên cứu được thực hiện vào năm 2024 không sử dụng các phiên bản chatbot mới nhất, bao gồm cả những sản phẩm mới như ChatGPT Health.
Khả năng chatbot đặt câu hỏi tiếp theo và thu thập thông tin chi tiết quan trọng từ người dùng là một lĩnh vực mà Wachter nhận thấy cần được cải thiện.
“Tôi nghĩ đó là lúc mọi thứ sẽ thực sự trở nên tốt hơn, khi các công cụ trở nên “giống bác sĩ” hơn trong cách chúng tương tác qua lại với bệnh nhân,” Wachter nói.
Hiện tại, một cách để cảm thấy tự tin hơn về thông tin bạn nhận được là tham khảo nhiều chatbot - tương tự như việc xin ý kiến thứ hai từ một bác sĩ khác.
“Đôi khi tôi sẽ nhập thông tin vào ChatGPT và thông tin vào Gemini,” Wachter nói, đề cập đến công cụ trí tuệ nhân tạo của Google. “Và khi cả hai đều cho kết quả giống nhau, tôi cảm thấy yên tâm hơn một chút rằng đó là câu trả lời đúng.”