Hiện tượng nóng lên toàn cầu đang diễn ra nhanh hơn. Ảnh: Shutterstock

Sự gia tăng đột ngột của hiện tượng nóng lên toàn cầu

Theo một nghiên cứu mới từ Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK), hiện tượng nóng lên toàn cầu đã gia tăng với tốc độ nhanh hơn kể từ khoảng năm 2015. Bằng cách điều chỉnh các số liệu nhiệt độ toàn cầu để loại bỏ các ảnh hưởng tự nhiên đã biết, các nhà nghiên cứu lần đầu tiên xác định được sự gia tăng đáng kể về mặt thống kê trong tốc độ nóng lên.

Thập kỷ qua, nhiệt độ toàn cầu đã tăng với tốc độ ước tính khoảng 0,35°C, tùy thuộc vào bộ dữ liệu được phân tích. Từ năm 1970 đến năm 2015, mức tăng trung bình là dưới 0,2°C mỗi thập kỷ. Xu hướng gần đây hơn thể hiện tốc độ nóng lên nhanh nhất được ghi nhận trong bất kỳ thập kỷ nào kể từ khi bắt đầu ghi nhận nhiệt độ bằng thiết bị đo đạc vào năm 1880.

"Giờ đây chúng ta có thể chứng minh được sự gia tăng mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê về hiện tượng nóng lên toàn cầu kể từ khoảng năm 2015", Grant Foster, một chuyên gia thống kê người Mỹ và đồng tác giả của nghiên cứu, cho biết. Nghiên cứu này được công bố hôm nay trên tạp chí khoa học Geophysical Research Letters .

"Chúng tôi lọc bỏ những ảnh hưởng tự nhiên đã biết trong dữ liệu quan sát, để giảm thiểu 'nhiễu', giúp tín hiệu ấm lên dài hạn tiềm ẩn trở nên rõ ràng hơn", Foster nói thêm.

Loại bỏ sự biến đổi khí hậu tự nhiên khỏi dữ liệu nhiệt độ

Các hiện tượng tự nhiên ngắn hạn có thể tạm thời làm tăng hoặc giảm nhiệt độ toàn cầu và khiến việc phát hiện những thay đổi trong xu hướng khí hậu dài hạn trở nên khó khăn hơn. Những tác động này bao gồm hiện tượng El Niño, các vụ phun trào núi lửa và sự biến đổi trong hoạt động của mặt trời.

Để giải quyết thách thức này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu đo lường từ năm bộ dữ liệu nhiệt độ toàn cầu được sử dụng rộng rãi (NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth, ERA5). Bằng cách điều chỉnh dữ liệu để tính đến các yếu tố tự nhiên này, nhóm nghiên cứu đã có thể xác định rõ hơn xu hướng ấm lên tiềm ẩn.

Stefan Rahmstorf, nhà nghiên cứu của PIK và tác giả chính của nghiên cứu, giải thích: "Dữ liệu đã được điều chỉnh cho thấy sự gia tăng tốc độ nóng lên toàn cầu kể từ năm 2015 với độ tin cậy thống kê trên 98%, nhất quán trên tất cả các bộ dữ liệu được kiểm tra và không phụ thuộc vào phương pháp phân tích được lựa chọn."

Phân tích thống kê cho thấy sự thay đổi trong xu hướng nóng lên toàn cầu.

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định liệu tốc độ nóng lên toàn cầu có thay đổi hay không, thay vì xác định các nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi đó.

Sau khi tính đến ảnh hưởng của hiện tượng El Nino và chu kỳ cực đại hoạt động mặt trời gần đây, các năm cực kỳ nóng 2023 và 2024 có vẻ hơi lạnh hơn trong phân tích đã điều chỉnh. Ngay cả với những điều chỉnh này, chúng vẫn được xếp hạng là hai năm nóng nhất được ghi nhận kể từ khi bắt đầu đo đạc bằng thiết bị. Trên tất cả các bộ dữ liệu, xu hướng ấm lên nhanh hơn trở nên rõ rệt vào khoảng năm 2013 hoặc 2014.

Để đánh giá xem tốc độ nóng lên toàn cầu đã thay đổi như thế nào kể từ những năm 1970, các nhà nghiên cứu đã áp dụng hai kỹ thuật thống kê: phân tích xu hướng bậc hai và mô hình tuyến tính từng phần nhằm xác định thời điểm xảy ra sự thay đổi trong tốc độ nóng lên.

Những tác động đối với mục tiêu khí hậu của Hiệp định Paris

Nghiên cứu này không cố gắng xác định những nguyên nhân cụ thể đằng sau sự gia tăng tốc độ nóng lên toàn cầu. Tuy nhiên, các tác giả lưu ý rằng các mô hình khí hậu hiện nay đã cho phép khả năng tốc độ nóng lên có thể tăng lên theo thời gian.

Stefan Rahmstorf cho biết: "Nếu tốc độ nóng lên của 10 năm qua tiếp tục, điều đó sẽ dẫn đến việc vượt quá giới hạn 1,5°C của Hiệp định Paris về lâu dài trước năm 2030. Tốc độ nóng lên của Trái đất cuối cùng phụ thuộc vào tốc độ chúng ta giảm lượng khí thải CO2 toàn cầu từ nhiên liệu hóa thạch xuống bằng không."