Trong bức tranh kinh tế nông thôn tỉnh Vĩnh Long, kinh tế tập thể (KTTT) với vai trò nòng cốt là các HTX đang khẳng định vai trò trong liên kết sản xuất, hỗ trợ thành viên và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Với sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng việc triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách hỗ trợ, KTTT của tỉnh từng bước đổi mới tư duy sản xuất, mở rộng liên kết, nâng cao hiệu quả hoạt động, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế- xã hội địa phương.

Việc liên kết sản xuất, tiêu thụ chanh không hạt tại HTX Nông nghiệp Thành Chí góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. 

Các HTX từng bước củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực quản trị, hoạt động ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Nhiều HTX nông nghiệp phát huy vai trò tập hợp, vận động, thay đổi cách nghĩ, cách làm cho nông dân, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và nhất là thực hiện việc liên doanh, liên kết trong sản xuất.

Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp- thế mạnh của tỉnh, các HTX đã đóng vai trò nòng cốt trong tổ chức sản xuất, liên kết nông dân hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với cây ăn trái chủ lực. Việc ứng dụng khoa học- kỹ thuật, sản xuất theo quy trình an toàn, hữu cơ, VietGAP được đẩy mạnh. Toàn tỉnh có khoảng 15 HTX ứng dụng công nghệ cao, 85 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị. Chương trình OCOP tiếp tục tạo động lực cho KTTT phát triển. 

Nhiều sản phẩm của HTX đạt chuẩn OCOP, từng bước tiếp cận hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện ích và các sàn thương mại điện tử, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Có 1.083 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP của 625 chủ thể, trong đó có 105 HTX, 14 tổ hợp tác. Đây là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch sang mô hình HTX kiểu mới.

HTX Nông nghiệp Thành Chí (xã Tân An) ban đầu với 10 thành viên trồng 7ha chanh không hạt, đến nay đã mở rộng lên 185ha. Với mục tiêu đạt 300ha diện tích trồng chanh vào năm 2027, HTX tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường liên kết với các doanh nghiệp xuất khẩu nhằm đảm bảo đầu ra và giá bán cạnh tranh cho thành viên, giảm rủi ro thị trường.

Mỗi năm HTX thu mua trên 1.000 tấn chanh chủ yếu từ các thành viên và nông dân liên kết trong vùng với giá cam kết tối thiểu 10.000 đ/kg và được điều chỉnh linh hoạt khi thị trường biến động để cung ứng đơn vị xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường châu Âu và Trung Đông. Không chỉ chú trọng đầu ra, HTX còn quan tâm hỗ trợ thành viên mở rộng sản xuất bằng cách phối hợp với Hội Nông dân tỉnh giúp các hộ tiếp cận vốn vay ưu đãi 50 triệu đồng/hộ.

Trong nhiều năm, sản xuất lúa ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long nói chung và Vĩnh Long nói riêng chủ yếu dựa vào phương thức canh tác truyền thống, sử dụng nhiều phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Cách làm này giúp tăng năng suất trong ngắn hạn nhưng về lâu dài gây suy thoái đất, ô nhiễm môi trường, chi phí sản xuất cao và giá trị gia tăng thấp.

Trước thực tế đó, HTX Sản xuất – Dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt, xã Trung Ngãi đã chủ động chuyển hướng tổ chức sản xuất, lấy lúa hữu cơ làm nền tảng phát triển. HTX Tấn Đạt đã tập trung xây dựng và quản lý vùng nguyên liệu lúa hữu cơ tập trung, mở rộng quy mô qua từng năm. Thông qua việc tổ chức lại sản xuất, HTX giúp nông dân từng bước thoát khỏi tình trạng manh mún, tự phát, hình thành vùng sản xuất đồng bộ về giống, lịch thời vụ và quy trình kỹ thuật canh tác giảm phân, giảm thuốc, giảm phát thải.

Một trong những yếu tố then chốt tạo nên thành công của mô hình là vai trò liên kết tiêu thụ sản phẩm của HTX. Thông qua ký kết hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, lúa hữu cơ của xã viên được đảm bảo đầu ra ổn định, giá bán cao hơn lúa sản xuất thông thường từ 15–30%. Đây là điểm tựa quan trọng giúp nông dân yên tâm sản xuất, gắn bó lâu dài với mô hình lúa hữu cơ.

Theo Liên minh HTX tỉnh, thời gian qua, Liên minh HTX chú trọng giới thiệu, nhân rộng các mô hình tổ hợp tác, HTX hoạt động hiệu quả trong sản xuất và kinh doanh để lan tỏa cách làm hay; khẳng định việc phát triển KTTT là hướng đi tất yếu và bền vững giúp nông dân nâng cao thu nhập, đưa nông nghiệp địa phương phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và hội nhập. 

Bước vào giai đoạn phát triển mới, KTTT tỉnh được xác định không chỉ là mô hình kinh tế hỗ trợ nông dân mà còn là thành phần kinh tế quan trọng trong tiến trình xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, sinh thái và hội nhập. Liên minh HTX sẽ luôn đồng hành, tư vấn, hướng dẫn cho các HTX thành viên trong quá trình hoạt động, giúp các HTX từng bước khai thác tiềm năng, thế mạnh của chính HTX cũng như điều kiện lợi thế của địa phương để phát triển sản xuất, kinh doanh;

Đồng thời chú trọng tư vấn, hỗ trợ các HTX, tổ hợp tác trong ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Đồng thời, phát huy tốt vai trò trung tâm hỗ trợ phát triển HTX, tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ hỗ trợ các HTX kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại.../.

Mạnh Cường