Nghiên cứu thực địa tại phường Tân Đông Hiệp cho thấy sự gia tăng liên tục của CTRSH đi cùng với sự mở rộng của khu công nghiệp và dân cư. Trong bối cảnh này, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH trở thành yếu tố then chốt để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Theo số liệu từ Chi cục thống kê Dĩ An (DASSD, 2024) tính đến tháng 6/2024, phường có 7 khu phố với diện tích 14,03 km² và dân số 106.888 người, gắn với vai trò quan trọng của phường trong phát triển công nghiệp nặng và nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hiện trạng quản lý CTRSH vẫn tồn tại nhiều bất cập: hệ thống thu gom phân bổ chồng lấn địa bàn, thiếu đồng bộ giữa các đơn vị thu gom, và nhu cầu nâng cấp hạ tầng để đáp ứng gia tăng lượng chất thải.

 Ảnh minh họa

Nghiên cứu được thực hiện để đánh giá thực trạng thu gom, vận chuyển và quản lý CTRSH trên địa bàn phường Tân Đông Hiệp, với mục tiêu cung cấp cái nhìn thực tế cho các nhà quản lý và đề xuất giải pháp dựa trên dữ liệu định lượng và không gian. Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa khảo sát thực tế và phân tích dữ liệu: thu thập 360 phiếu khảo sát (100 hộ gia đình, 250 hộ kinh doanh, 10 đơn vị thu gom) và ứng dụng GIS để tích hợp dữ liệu không gian và thông tin thu thập được. Kết quả cho thấy mức đồng thuận phân loại rác tại nguồn đạt 59% tại hộ gia đình và 70,4% tại hộ kinh doanh, cho thấy sự nhận thức và thực hành vẫn còn biến động giữa các nhóm đối tượng. Lượng CTRSH phát sinh trung bình ghi nhận ở mức 0,94 kg/người/ngày, tương đương khoảng 100,47 tấn/ngày cho phường, con số này dự báo đến năm 2030 sẽ tăng lên 117,03 tấn/ngày nếu không có biện pháp can thiệp phù hợp. Tình trạng hiện tại còn tồn tại ở hệ thống vận chuyển: có tổng cộng 10 đơn vị thu gom với 24 phương tiện, nhưng phân bổ địa bàn chồng lấn và thiếu sự hợp tác giữa các đơn vị đang gây khó khăn cho công tác quản lý và tối ưu hóa hoạt động thu gom.

Dựa trên phân tích không gian và dữ liệu thu thập được, nghiên cứu đề xuất 21 tuyến thu gom tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả thu gom và giảm thiểu chi phí, đồng thời cải thiện công tác quản lý CTRSH tại địa phương. Các đề xuất chú trọng đến phân vùng hợp lý giữa các đơn vị thu gom, tăng cường tài nguyên và hạ tầng cho các khu vực có mật độ dân cư và công nghiệp cao, cũng như nâng cao nhận thức và tham gia của người dân và doanh nghiệp trong việc phân loại và xử lý CTRSH tại nguồn. Lộ trình hành động được xây dựng dựa trên dữ liệu khảo sát và phân tích không gian, nhằm tăng cường hiệu quả thu gom, giảm thiểu sự chồng lấn địa bàn và tối ưu hóa mạng lưới vận chuyển, từ đó góp phần bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng phường Tân Đông Hiệp.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn và ứng dụng cao cho chính quyền địa phương và các đơn vị thu gom, đồng thời mở ra cơ sở dữ liệu và khung tham chiếu cho các phường và thành phố khác tại Bình Dương và khu vực Đông Nam Bộ đang đối mặt với bài toán CTRSH giữa nhịp phát triển công nghiệp và đô thị hóa. Việc nâng cấp hệ thống thu gom và vận chuyển CTRSH không chỉ là cải thiện hiệu quả quản lý môi trường mà còn là yếu tố then chốt để đẩy mạnh thu hút đầu tư, tăng cường chất lượng sống và đảm bảo bền vững cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Dĩ An và tỉnh Bình Dương trong những năm tới.