Đồ uống chứa caffeine có thể là một phần quan trọng trong việc phòng ngừa chứng mất trí nhớ. Ảnh: Stock

Các nhà nghiên cứu từ Bệnh viện Đa khoa Massachusetts Brigham, Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan và Viện Broad của MIT và Harvard đã tiến hành một nghiên cứu quy mô lớn, có sự tham gia của 131.821 người từ Nghiên cứu Sức khỏe Y tá (NHS) và Nghiên cứu Theo dõi Sức khỏe Chuyên gia Y tế (HPFS). Phân tích cho thấy việc tiêu thụ vừa phải cà phê có chứa caffeine (2-3 tách mỗi ngày) hoặc trà (1-2 tách mỗi ngày) giúp giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ, suy giảm nhận thức và duy trì khả năng nhận thức tốt hơn. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí JAMA .

“Khi tìm kiếm các công cụ phòng ngừa chứng mất trí nhớ tiềm năng, chúng tôi nghĩ rằng một thứ phổ biến như cà phê có thể là một biện pháp can thiệp dinh dưỡng đầy hứa hẹn – và việc chúng tôi có được nguồn dữ liệu chất lượng cao thông qua các nghiên cứu đã được tiến hành trong hơn 40 năm, cho phép chúng tôi theo đuổi ý tưởng đó”, Tác giả chính Daniel Wang, MD, ScD, nhà khoa học cộng tác tại Khoa Y học Mạng lưới Channing thuộc Khoa Y học Mass General Brigham và trợ lý giáo sư tại Trường Y Harvard cho biết. Wang cũng là trợ lý giáo sư tại Khoa Dinh dưỡng thuộc Trường Harvard Chan và là thành viên liên kết tại Viện Broad.

Wang cho biết thêm: “Mặc dù kết quả của chúng tôi rất đáng khích lệ, nhưng điều quan trọng cần nhớ là hiệu quả tác động không lớn và có rất nhiều cách quan trọng để bảo vệ chức năng nhận thức khi chúng ta già đi. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng việc tiêu thụ cà phê hoặc trà có chứa caffeine có thể là một phần trong số đó.”

Vì sao cần nghiên cứu các yếu tố lối sống?

Việc phòng ngừa chứng mất trí nhớ trước khi các triệu chứng xuất hiện là đặc biệt quan trọng, vì các phương pháp điều trị hiện tại vẫn còn hạn chế và thường chỉ mang lại những cải thiện khiêm tốn một khi bệnh đã phát triển. Vì lý do này, các nhà khoa học ngày càng nghiên cứu sâu hơn về cách các lựa chọn lối sống hàng ngày, bao gồm cả chế độ ăn uống, có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ.

Cà phê và trà chứa một số hợp chất hoạt tính sinh học, bao gồm caffeine và polyphenol. Những chất này có thể giúp bảo vệ não bộ bằng cách giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào, cả hai đều liên quan đến suy giảm nhận thức.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây về cà phê và chứng mất trí nhớ đã cho ra kết quả trái ngược. Nhiều nghiên cứu trước đó có thời gian theo dõi tương đối ngắn và không thu thập được thông tin chi tiết về việc tiêu thụ đồ uống trong thời gian dài. Ngoài ra, một số nghiên cứu không thể xem xét đầy đủ các kết quả về nhận thức, từ những phàn nàn chủ quan về trí nhớ ban đầu đến chứng mất trí nhớ được chẩn đoán lâm sàng.

Cung cấp những hiểu biết rõ ràng hơn

Các nhóm nghiên cứu NHS và HPFS giúp giải quyết nhiều hạn chế này. Người tham gia liên tục báo cáo thông tin về chế độ ăn uống, chẩn đoán sa sút trí tuệ, suy giảm nhận thức chủ quan và hiệu suất nhận thức khách quan. Một số người tham gia được theo dõi trong thời gian lên đến 43 năm.

Sử dụng các bộ dữ liệu dài hạn này, các nhà nghiên cứu đã đánh giá mối liên hệ giữa cà phê có chứa caffeine, trà và cà phê không chứa caffeine với nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ và sức khỏe nhận thức theo thời gian.

Trong số hơn 130.000 người tham gia phân tích, có 11.033 người cuối cùng mắc chứng mất trí nhớ. Nam giới và phụ nữ tiêu thụ lượng cà phê chứa caffeine cao nhất có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn 18% so với những người cho biết tiêu thụ ít hoặc không tiêu thụ.

Những người tham gia uống cà phê có chứa caffeine cũng báo cáo tỷ lệ suy giảm nhận thức chủ quan thấp hơn (7,8% so với 9,5%). Một số bài kiểm tra nhận thức khách quan cũng cho thấy hiệu suất tổng thể tốt hơn ở những người uống cà phê.

Caffeine có thể đóng vai trò quan trọng

Việc uống trà cũng cho thấy mối liên hệ tương tự với sức khỏe nhận thức, nhưng cà phê không chứa caffeine thì không. Mô hình này cho thấy caffeine có thể đóng vai trò quan trọng trong các tác dụng bảo vệ được quan sát thấy, mặc dù cần nghiên cứu thêm để xác nhận các hợp chất và cơ chế sinh học cụ thể liên quan.

Lợi ích về nhận thức rõ rệt nhất xuất hiện ở những người uống 2-3 tách cà phê có chứa caffeine hoặc 1-2 tách trà mỗi ngày. Trái ngược với một số nghiên cứu trước đây, lượng caffeine tiêu thụ cao hơn không liên quan đến tác hại. Thay vào đó, mức tiêu thụ cao hơn dường như mang lại lợi ích bảo vệ thần kinh tương tự như những lợi ích được thấy trong phạm vi tối ưu.

“Chúng tôi cũng so sánh những người có khuynh hướng di truyền khác nhau về khả năng mắc chứng mất trí nhớ và nhận thấy kết quả tương tự - điều đó có nghĩa là cà phê hoặc caffeine có thể mang lại lợi ích như nhau cho những người có nguy cơ di truyền cao và thấp mắc chứng mất trí nhớ”, tác giả chính Yu Zhang, MBBS, MS, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trường Y tế Công cộng Harvard và là thực tập sinh nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts cho biết.