Trong suốt các thời kỳ chiến tranh, khu vực này từng là căn cứ của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và các cơ quan truyền thông, do đó vừa có giá trị lịch sử vừa là trọng tâm nghiên cứu khoa học, đồng thời gắn liền với bảo tồn, giáo dục cộng đồng và phát triển du lịch nguồn.

Ảnh minh họa

Hiện nay, đất ngập nước (ĐNN) của vườn Quốc gia (VQG) Lò Gò – Xa Mát được xem là một vùng tài nguyên nước ngập và đất ngập nước quan trọng của tỉnh Tây Ninh, chứa đựng nhiều nguồn tài nguyên thiết yếu và đóng góp vào các chức năng môi trường thiết yếu. Quản lý và sử dụng bền vững ĐNN nhận được sự quan tâm toàn cầu và quốc gia, đặc biệt trong khuôn khổ Quy hoạch và thực thi Kế hoạch hành động quốc gia về bảo tồn ĐNN giai đoạn 2021–2030. Mục tiêu đến năm 2025 là điều tra, thống kê và kiểm kê diện tích các vùng ĐNN trên toàn quốc; đến 2030 phấn đấu có 15 khu ĐNN được công nhận Ramsar, mở rộng mạng lưới bảo tồn và phục hồi tối thiểu 25% vùng ĐNN suy thoái.

Gần đây, nghiên cứu trong nước tập trung vào giám sát ĐNN, đánh giá tác động kinh tế– xã hội và đề xuất giải pháp quản lý nguồn tài nguyên tại VQG Lò Gò – Xa Mát. Tuy vậy, các công trình trước thường phân tán, thiếu tổng hợp toàn diện về nguồn tài nguyên sinh thái đất ngập nước sau khi được công nhận là Vườn Di sản ASEAN (2019). Do đó, cấp thiết điều tra đầy đủ giá trị và hệ sinh thái ĐNN của khu vực để cập nhật cơ sở dữ liệu và đề xuất biện pháp quản lý bền vững phù hợp với bối cảnh mới, đồng thời đóng góp vào Kế hoạch hành động quốc gia bảo tồn ĐNN; đặc biệt sau khi sáp nhập địa bàn, trạng thái ĐNN còn thiếu cơ sở nghiên cứu và cần được đánh giá tổng thể để đưa ra các giải pháp khả thi và hiệu quả cho bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.