Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tăng dân số và đô thị hóa, áp lực lên hệ thống nước đô thị ngày càng lớn. Vì vậy, nhiều nghiên cứu đã đề xuất các khung lý thuyết và chỉ số đánh giá an ninh nguồn nước, từ các mô hình nguyên nhân–kết quả cho hệ thống thu nước mưa (Bitterman và cs., 2016), đến các khung đa chiều cho thành phố (Babel và cs., 2020) và các hướng tiếp cận “chuyển tiếp quản lý nước” nhằm tích hợp tái sử dụng, thoát nước và thích ứng.

Ảnh minh họa

Đối với Việt Nam, nhu cầu đánh giá và quản trị an ninh nguồn nước đô thị trở nên cấp thiết trước nguy cơ khan hiếm nước, lũ lụt và ô nhiễm gia tăng. Thành phố Đà Nẵng cũng chịu tác động đáng kể của hạn hán ven biển, ngập lụt đô thị và xâm nhập mặn. Tuy nhiên, đến nay vẫn thiếu các nghiên cứu chính thức xây dựng bộ chỉ số riêng cho địa phương, tạo khoảng trống trong việc đo lường và hỗ trợ hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng.

Nghiên cứu này thiết lập khung tiêu chí và bộ chỉ số đánh giá an ninh nguồn nước đô thị tại Đà Nẵng bằng phương pháp phân tích quá trình (PAM), kết hợp tư liệu học thuật, dữ liệu thực tiễn và tham vấn chuyên gia. Bộ chỉ số được xây dựng theo bốn nhóm chính: nguồn lực sẵn có, tiếp cận dịch vụ cung cấp nước sạch, rủi ro liên quan đến nước và năng lực quản trị – thể chế; với 12 chỉ thị tương ứng. Kết quả đánh giá sơ bộ cho thấy Đà Nẵng đang đối mặt với thiếu hụt nước ngọt, rủi ro lũ lụt và xâm nhập mặn, đồng thời vẫn tồn tại khoảng cách về tiếp cận dịch vụ nước sạch—qua đó góp phần tạo nền tảng cho khung đánh giá vận hành ở cấp thành phố và thúc đẩy thích ứng bền vững.