Nông dân theo dõi mực nước trên ruộng lúa, chủ động áp dụng kỹ thuật tưới ướt – khô xen kẽ giúp giảm số lần bơm, tiết kiệm chi phí điện và nhiên liệu. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Hiệu quả lớn từ cách tưới ngập - khô, nhỏ giọt

Ông Nguyễn Văn Tâm, nông dân trồng lúa tại xã Châu Phú, tỉnh An Giang, chia sẻ: “Mỗi vụ lúa trước đây tôi phải bơm nước liên tục nhất là vụ hè thu, chi phí xăng dầu chiếm tỷ lệ khá lớn. Nay áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ, giảm được nhiều lần bơm, tiết kiệm chi phí mà lúa vẫn phát triển tốt”.

Theo ông Tâm, việc chủ động theo dõi mực nước trong ruộng, chỉ bơm khi cần thiết giúp giảm từ 30–40% chi phí năng lượng. Đồng thời, ruộng lúa không bị ngập liên tục còn hạn chế sâu bệnh, giảm thêm chi phí thuốc BVTV.

Thực tế cho thấy, chỉ cần thay đổi thói quen nhỏ sử dụng nước cho đồng ruộng chính là “đòn bẩy” quan trọng giúp nông dân giảm phụ thuộc vào nhiên liệu xăng, dầu bơm, giúp tiết kiệm khoản tiền khá lớn cho gia đình.

Không chỉ trong sản xuất lúa, ở lĩnh vực rau màu, việc ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt cũng mang lại hiệu quả rõ rệt. Tại xã Hồng Ngự (tỉnh Đồng Tháp), nhiều HTX, tổ hợp tác đã mạnh dạn đầu tư công nghệ tưới hiện đại nhỏ giọt.

Ông Dương Minh Sang, Giám đốc HTX rau an toàn Long Thuận, ở xã Hồng Ngự cho biết: Trước đây tưới tràn bằng mô tơ điện vừa tốn nước, vừa tốn công và tốn điện. Nay chuyển sang tưới nhỏ giọt bằng công nghệ hiện đại, nước được cung cấp trực tiếp đến gốc cây, sau đó nước thải ra được đi qua hệ thống lắng lọc, rồi tận dụng lại nguồn nước đó để nuôi cá hoặc bơm tưới lại cho rau màu. Nhờ đó, nhiều năm nay, HTX Long Thuận đã tiết kiệm khoảng 50% lượng nước và điện năng.

Không chỉ giảm chi phí, mô hình này còn giúp cây trồng phát triển đồng đều, nâng cao chất lượng sản phẩm. Vì vậy, HTX duy trì được các hợp đồng liên kết tiêu thụ ổn định với hệ thống siêu thị trong tỉnh Đồng Tháp.

Theo ông Sang, việc đầu tư ban đầu có thể cao nhưng hiệu quả lâu dài rất rõ ràng, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nguồn nước ngày càng khan hiếm.

Hệ thống tưới nhỏ giọt được áp dụng trong sản xuất rau màu tại HTX rau an toàn Long Thuận, giúp tiết kiệm nước, điện năng và nâng cao hiệu quả canh tác. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Đồng bộ giải pháp trong Đề án 1 triệu hecta lúa

Theo kế hoạch, đến năm 2030, TP Cần Thơ đang triển khai Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao giảm phát thải tại 64 xã, phường trọng điểm trồng lúa với diện tích 170.877 ha, thu hút 149.062 hộ dân và 170 HTX, tổ hợp tác tham gia.

Trong giai đoạn 2026–2030, Đề án tập trung vào nhiều hợp phần quan trọng như phát triển hạ tầng thủy lợi, nâng cấp hệ thống kênh mương, ứng dụng năng lượng xanh và đặc biệt là phục vụ kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ.

Tại TP Cần Thơ, ông Lê Văn Phúc, ở xã Thới Lai - một nông dân tham gia đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao được 2 năm nay, cho biết: “Áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô, tôi không còn giữ nước liên tục như trước. Khi ruộng khô đến mức nhất định mới bơm lại. Nhờ đó giảm đáng kể chi phí điện, đồng thời năng suất vẫn ổn định”.

Theo ông Phúc, ngoài tiết kiệm năng lượng, phương pháp này còn giúp giảm phát thải khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, cho biết: Việc áp dụng các quy trình canh tác bền vững như “1 phải 5 giảm”, bộ tiêu chuẩn sản xuất lúa bền vững (SRP) hay kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) không chỉ giúp tiết kiệm chi phí về nước, điện năng và vật tư đầu vào mà còn giúp nông dân nâng cao giá trị hạt gạo, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.

Bà Hiếu nhấn mạnh, từ những thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng nước và năng lượng khi canh tác nông nghiệp sẽ mang lại kết quả lớn. Hiện nay, ngành nông nghiệp luôn khuyến cáo nông dân ứng dụng khoa học công nghệ mới nhằm từng bước thích ứng với điều kiện mới nhằm giảm tối đa chi phí. Việc giảm phụ thuộc vào máy bơm, tiết kiệm điện, xăng dầu không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường ngày càng xanh, sạch và đẹp hơn.

Lê Hoàng Vũ

https://mae.gov.vn/trong-trot-bao-ve-thuc-vat/tiet-kiem-nang-luong-trong-canh-tac-nho-ky-thuat-tuoi-ngap--kho-21172.htm (nthang)