Văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT đã chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai. Ảnh: Phạm Oanh.

Hợp nhất quy định phù hợp với chính quyền 2 cấp

Việc ban hành Văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật về phòng, chống thiên tai liên tục được sửa đổi, bổ sung thời gian qua. Trước đó, các quy định nằm rải rác ở nhiều thông tư khác nhau, gây khó khăn cho địa phương trong quá trình áp dụng. Hơn nữa, sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, một số cấp trung gian được tinh gọn, đòi hỏi phải làm rõ lại vai trò của cấp tỉnh và cấp xã. Chính vì vậy, Văn bản lần này được xây dựng nhằm đồng bộ, thống nhất các quy định và tăng tính chủ động cho địa phương trong việc lập kế hoạch phòng, chống thiên tai.

Điểm mới nổi bật của Văn bản hợp nhất là quy định cụ thể về trình tự xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai, từ rà soát, thu thập số liệu; xác định, đánh giá rủi ro; xây dựng dự thảo; lấy ý kiến đến phê duyệt và ban hành kế hoạch. Quy trình này giúp chuẩn hóa cách tiếp cận, hạn chế tình trạng xây dựng kế hoạch mang tính hình thức hoặc thiếu căn cứ khoa học.

Bên cạnh đó, kế hoạch phòng, chống thiên tai được xây dựng theo chu kỳ 5 năm, đồng thời cập nhật, điều chỉnh hằng năm; bảo đảm vừa có tầm nhìn trung hạn, vừa linh hoạt thích ứng với diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp và khó lường.

Một điểm mới quan trọng nữa là việc điều chỉnh phân cấp quản lý theo hướng tinh gọn, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Theo đó, một số nội dung ở cấp huyện trước đây đã được bãi bỏ, đồng thời tăng cường vai trò trực tiếp của cấp tỉnh và cấp xã trong xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch. Việc này giúp rút ngắn khâu trung gian, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở – nơi trực tiếp chịu tác động của thiên tai.

Văn bản cũng nhấn mạnh việc xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân trong toàn bộ quá trình từ xây dựng đến triển khai, giám sát kế hoạch. Đây là yếu tố quan trọng nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc thiếu rõ ràng trong phân công nhiệm vụ, vốn là một trong những hạn chế trong công tác phòng, chống thiên tai thời gian qua.

Nâng cao chất lượng đánh giá rủi ro, hướng tới quản lý thiên tai chủ động

Bên cạnh ý nghĩa đồng bộ và chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai ở địa phương, Văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT còn kế thừa tư duy ứng phó chủ động với thiên tai dựa trên đánh giá rủi ro khoa học và tích hợp đa ngành. Trong đó, yêu cầu các địa phương phải xác định đầy đủ các loại hình thiên tai đặc trưng, đồng thời, đánh giá mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu lịch sử, chuỗi số liệu trong 5-10 năm và kịch bản biến đổi khí hậu mới nhất. 

Các địa phương phải xây dựng phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai, xác định khu vực nguy hiểm, chuẩn bị vật tư, trang thiết bị, nhu yếu phẩm. Ảnh: Phạm Oanh.

Đặc biệt, văn bản quy định cụ thể việc xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai với tỷ lệ phù hợp, thể hiện rõ mức độ rủi ro theo từng khu vực - giúp chính quyền địa phương nhận diện chính xác các vùng nguy cơ cao, từ đó có phương án bố trí dân cư, phát triển hạ tầng và tổ chức sản xuất phù hợp.

Song song với đó, các biện pháp phòng, chống thiên tai được yêu cầu xây dựng toàn diện, bao gồm cả biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả. 

Ngoài ra, Văn bản hợp nhất yêu cầu tăng cường lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Việc lồng ghép được hướng dẫn thống nhất theo quy định mới, thay đổi cơ quan chủ trì hướng dẫn từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư sang Bộ Tài chính.

Ở cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã, văn bản bổ sung nhiều quy định cụ thể nhằm nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ. Các địa phương phải xây dựng phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai, xác định khu vực nguy hiểm, chuẩn bị vật tư, trang thiết bị, nhu yếu phẩm và tổ chức diễn tập thường xuyên.

Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cũng được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc, thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai. 

Có thể thấy, việc chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai các cấp ở địa phương tại Văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai trong bối cảnh rủi ro ngày càng gia tăng.

Phạm Oanh - An Khang

https://mae.gov.vn/de-dieu-phong-chong-thien-tai/chuan-hoa-quy-trinh-lap-ke-hoach-phong-chong-thien-tai-21174.htm (nthang)