Các quốc gia cần tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng vừa mở rộng quy mô, vừa tăng tính trọng tâm, đồng thời củng cố hệ thống thể chế trong nước và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Ảnh: Văn Vũ.

Chính sách khí hậu đang phát huy hiệu quả, nhưng cần tăng tốc

Một nghiên cứu quy mô lớn do các nhà khoa học tại Anh và Liên minh châu Âu (EU) thực hiện đã đưa ra bằng chứng: Các chính sách khí hậu không chỉ mang tính cam kết mà đang thực sự góp phần cắt giảm phát thải carbon. Đặc biệt, những quốc gia áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt và có trọng tâm đã đạt được tốc độ khử carbon nhanh hơn đáng kể.

Nghiên cứu dựa trên bộ dữ liệu toàn diện nhất từ trước đến nay, với hơn 3.900 chính sách được triển khai từ năm 2000 tại 43 nền kinh tế hàng đầu - những quốc gia chiếm hơn 3/4 tổng lượng phát thải toàn cầu. Kết quả cho thấy, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào số lượng mà còn nằm ở cách thiết kế và định hướng thực thi.

Các nhà khoa học nhấn mạnh, những chính sách tập trung vào các lĩnh vực phát thải lớn như: năng lượng, công nghiệp và giao thông mang lại tác động rõ rệt nhất. Đồng thời, các quốc gia có mục tiêu khí hậu dài hạn được luật hóa, cùng cơ quan chuyên trách, thường phát huy tốt hơn các chính sách đã ban hành.

Một yếu tố quan trọng khác là hợp tác quốc tế. Việc tham gia các cơ chế và tổ chức như Cơ quan Năng lượng Quốc tế hay các sáng kiến năng lượng sạch giúp các quốc gia nâng cao hiệu quả thực thi thông qua chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp hành động.

Đáng chú ý, khi so sánh với kịch bản không có chính sách khí hậu, nghiên cứu ước tính thế giới đã cắt giảm được hơn 3 tỷ tấn CO₂ chỉ riêng trong năm 2022 - tương đương tổng lượng phát thải hàng năm của EU. 

"Các chính sách khí hậu không chỉ mang tính biểu tượng, chúng đang thực sự vận hành. Những quốc gia tập trung nguồn lực vào các khu vực phát thải cao nhất đang thu về lợi ích lớn nhất. Điều này cho thấy thiết kế chính sách bài bản và trọng tâm chiến lược đóng vai trò cực kỳ quan trọng", Giáo sư Charlie Wilson, đồng tác giả nghiên cứu từ Viện nghiên cứu ECI (Đại học Oxford - Anh), khẳng định.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng dù đạt được những kết quả tích cực, tốc độ cắt giảm phát thải hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Lượng khí nhà kính toàn cầu vẫn ở mức cao, đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu ổn định khí hậu trong dài hạn.

Mặt khác, không có một mô hình chung cho mọi quốc gia, hiệu quả còn phụ thuộc vào “truyền thống chính sách” và năng lực triển khai của từng nước. Vì vậy, các quốc gia cần tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng vừa mở rộng quy mô, vừa tăng tính trọng tâm, đồng thời củng cố hệ thống thể chế trong nước và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Hội đồng đề xuất sáu nhóm giải pháp chính sách trọng tâm để đảm bảo an ninh lương thực. Ảnh: Đăng Lâm.

6 giải pháp định hình lại hệ thống lương thực, thực phẩm

Hội đồng Tư vấn Khoa học châu Âu về Biến đổi Khí hậu cảnh báo, biến đổi khí hậu đang ngày càng gây xáo trộn nghiêm trọng đối với sản xuất nông nghiệp trên toàn châu Âu. Trong khi đó, hệ thống lương thực, thực phẩm hiện chiếm 1/3 tổng lượng khí nhà kính của EU, nhưng tốc độ giảm phát thải lại chậm hơn đáng kể so với các lĩnh vực khác.

Để đảm bảo an ninh lương thực, sinh kế của nông dân và cộng đồng nông thôn, Hội đồng đề xuất sáu nhóm giải pháp chính sách trọng tâm. Trước hết, cải cách các khoản trợ cấp nông nghiệp và thiết lập cơ chế định giá phát thải chuyên biệt nhằm tạo đòn bẩy tài chính, tạo tín hiệu thị trường để khuyến khích các mô hình sản xuất xanh. Song song đó, tập trung nguồn lực để tăng cường khả năng thích ứng, giúp nông dân chủ động ứng phó trước các rủi ro thiên tai.

Ở góc độ tiêu dùng, báo cáo của Hội đồng nhấn mạnh việc thúc đẩy chế độ ăn uống bền vững và cắt giảm thất thoát lương thực trong chuỗi cung ứng. "Chúng ta cần thúc đẩy chuyển đổi hệ thống theo hướng hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải và các lợi ích kinh tế - xã hội rộng lớn hơn", Tiến sĩ Vera Eory, thành viên Hội đồng Tư vấn, nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Hội đồng Tư vấn nhận định tiến độ hiện tại vẫn chưa phù hợp với các mục tiêu khí hậu của EU vào năm 2040 và 2050. Các chính sách hiện hành được cho là chưa đủ để tạo ra sự chuyển đổi cần thiết trong toàn bộ hệ thống.

Báo cáo nhấn mạnh, các đợt điều chỉnh sắp tới đối với ngân sách EU, Chính sách Nông nghiệp Chung (CAP) và khuôn khổ khí hậu giai đoạn 2031 - 2040 sẽ là cơ hội quan trọng để gắn kết chặt chẽ hơn chính sách nông nghiệp với mục tiêu khí hậu, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của ngành trước các rủi ro ngày càng gia tăng.

Dự kiến, Hội đồng sẽ tổ chức một hội thảo trực tuyến công khai vào ngày 13/3 nhằm giới thiệu báo cáo mới và giải đáp các câu hỏi từ người tham gia.

Phương Linh (Tổng hợp từ Struc và Eci)

https://mae.gov.vn/bien-doi-khi-hau/tang-cuong-hanh-dong-chinh-sach-khi-hau-trong-nong-nghiep-21142.htm (nthang)