Các tác giả của bài báo đánh giá sự thay đổi thành phần cơ thể sau phẫu thuật giảm béo hoặc điều trị bằng các loại thuốc giảm cân mới. Ảnh: Donn Jones

Các phương pháp điều trị béo phì mới có thể thay đổi nhiều hơn là chỉ con số trên cân. Các nhà nghiên cứu tại Vanderbilt Health đã phát hiện ra rằng cả thuốc giảm cân thế hệ mới và phẫu thuật bariatric (phẫu thuật giảm cân) đều cải thiện thành phần cơ thể bằng cách giảm mạnh khối lượng mỡ trong khi làm giảm ít hơn khối lượng cơ bắp (bao gồm cả cơ nạc).

Điều này rất quan trọng vì không phải mọi sự giảm cân đều có cùng tác dụng sinh học. Lượng mỡ thừa (FM) có liên quan đến nguy cơ tử vong do béo phì cao hơn, bao gồm cả các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Ngược lại, khối lượng cơ không mỡ (FFM) đóng vai trò bảo vệ và có liên quan chặt chẽ đến sức mạnh, chức năng thể chất và khả năng phục hồi tổng thể.

Theo các phát hiện được công bố trên Tạp chí JAMA Network Open, cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ những thay đổi này diễn ra như thế nào trong thực tiễn chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật giảm béo hoặc điều trị bằng các loại thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 hiện nay. Nghiên cứu này do Tiến sĩ Danxia Yu, Phó giáo sư Y học thuộc Khoa Dịch tễ học, và Tiến sĩ Jason Samuels, trợ lý giáo sư Phẫu thuật, dẫn đầu.

Dữ liệu bệnh nhân và phương pháp nghiên cứu

Để tìm hiểu câu hỏi đó, nhóm nghiên cứu đã xem xét hồ sơ sức khỏe điện tử của 3.066 người trưởng thành được điều trị tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, bao gồm 1.257 bệnh nhân từ 18 đến 65 tuổi đã phẫu thuật giảm béo từ năm 2017 đến năm 2022 và 1.809 bệnh nhân được điều trị bằng semaglutide hoặc tirzepatide từ năm 2018 đến năm 2023. Những bệnh nhân có tiền sử bệnh thận giai đoạn cuối hoặc suy tim sung huyết đã bị loại trừ.

Các nhà nghiên cứu đã theo dõi sự thay đổi thành phần cơ thể bằng phương pháp phân tích trở kháng điện sinh học, một phương pháp lâm sàng thực tiễn ước tính khối lượng mỡ (FM) và khối lượng không mỡ (FFM) dựa trên các yếu tố như chiều cao, cân nặng, tuổi tác, chủng tộc, giới tính, tiền sử bệnh tiểu đường và thời gian điều trị bằng GLP-1. Mặc dù không phải là công cụ chính xác nhất hiện có, nhưng nó cho phép các bác sĩ theo dõi thành phần cơ thể theo thời gian ở các nhóm bệnh nhân lớn.

Trong suốt 24 tháng, cả hai phương pháp đều cho thấy một xu hướng rõ rệt: khối lượng mỡ giảm mạnh, khối lượng cơ bắp giảm nhẹ hơn, và tỷ lệ khối lượng cơ bắp so với khối lượng mỡ được cải thiện. Những thay đổi này mạnh mẽ hơn ở nhóm phẫu thuật, cho thấy các thủ thuật giảm béo tạo ra sự thay đổi lớn hơn về thành phần cơ thể nói chung.

Sau 24 tháng, tỷ lệ giảm khối lượng mỡ điều chỉnh đạt 49,7% ở nhóm bệnh nhân phẫu thuật, so với 18% ở nhóm bệnh nhân được điều trị bằng thuốc GLP-1. Khối lượng cơ bắp cũng giảm ở cả hai nhóm, nhưng không đáng kể, giảm 11,7% sau phẫu thuật và 3,3% khi dùng thuốc.

Sự cân bằng là chìa khóa

Việc giảm cân thường được xem như một con số duy nhất, nhưng từ góc độ sức khỏe, việc giảm mỡ trong khi vẫn giữ được càng nhiều khối lượng cơ bắp càng tốt có thể là mục tiêu ý nghĩa hơn. Các phát hiện cho thấy cả hai phương pháp điều trị đều giúp bệnh nhân tiến gần hơn đến mục tiêu đó, mặc dù phẫu thuật có liên quan đến tỷ lệ khối lượng cơ bắp/khối lượng mỡ thuận lợi hơn theo thời gian vì lượng mỡ giảm nhiều hơn.

Nghiên cứu cũng cho thấy sự thay đổi về thành phần cơ thể có thể không giống nhau ở tất cả mọi người. Nam giới có khả năng duy trì khối lượng cơ bắp không mỡ tốt hơn về lâu dài so với phụ nữ, đặc biệt là khi điều trị bằng GLP-1. Điều này đặt ra một câu hỏi có ý nghĩa lâm sàng khi các loại thuốc này trở nên phổ biến hơn: liệu một số bệnh nhân có nên được hỗ trợ chuyên biệt hơn, chẳng hạn như tập luyện sức mạnh hoặc tăng cường lượng protein, để giúp bảo vệ cơ bắp trong quá trình giảm cân?

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng nghiên cứu này không được thiết kế như một sự so sánh trực tiếp giữa phẫu thuật và điều trị bằng thuốc. Hai nhóm bắt đầu với các đặc điểm cơ bản khác nhau, bao gồm chỉ số khối cơ thể (BMI).