Hệ quả là khung pháp lý chưa “đi sâu” vào cơ chế vận hành và công cụ thực thi cho quản lý chất lượng không khí, khiến việc bảo vệ và cải thiện chất lượng không khí chưa phát huy đầy đủ hiệu quả.

 Ảnh minh họa

Luật BVMT năm 2020 đã khắc phục căn bản những bất cập đó bằng cách xác định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành và tổ chức, cá nhân liên quan; đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính quyền địa phương trong lập, ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý chất lượng không khí. Luật cũng thiết lập cơ chế phối hợp quản lý chất lượng không khí liên vùng, liên tỉnh; yêu cầu cung cấp thông tin cho cộng đồng và quy định trách nhiệm của cấp tỉnh trong đánh giá, công khai thông tin, cảnh báo khi ô nhiễm có thể ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, Luật đề cập biện pháp ứng phó khẩn cấp khi xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng, bảo đảm sự điều phối từ trung ương đến địa phương.

Để bảo đảm triển khai hiệu quả các quy định của Luật BVMT năm 2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2022/NĐ-CP (sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP) nhằm chi tiết hóa và tiếp tục thể chế hóa các quan điểm, chủ trương trong quản lý môi trường, trong đó có việc đẩy mạnh phân quyền cho địa phương và cắt giảm thủ tục hành chính. Đồng thời, Nghị định số 153/2024/NĐ-CP quy định phí BVMT đối với khí thải, tạo cơ sở tài chính cho việc quản lý, kiểm soát nguồn thải thuộc diện có giấy phép môi trường; các văn bản chỉ đạo, điều hành quan trọng gồm Quyết định số 1973/QĐ-TTg (Kế hoạch quốc gia quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2021–2025), Quyết định số 224/QĐ-TTg (quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050) và Chỉ thị số 03/CT-TTg (tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí). Trên cơ sở đó, các bộ/ngành và địa phương tiếp tục ban hành hướng dẫn kỹ thuật, quy chuẩn và kế hoạch triển khai; nhiều tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh, tạo nền tảng để quản lý theo mục tiêu và theo lộ trình.