SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Đặc điểm sinh học sinh sản cá nheo sông (Silurus asotus Linnaeus, 1758)

[28/03/2026 10:57]

Cá nheo sông (Siluridae), có tên khoa học là Silurus asotus Linnaeus, 1758, phân bố ở khu vực trung và hạ lưu các sông lớn tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Loài này thường tập trung ở các thủy vực nước chảy vừa đến chậm, nền đáy nhiều bùn cát và nơi có dòng chảy tương đối ổn định. Tại Việt Nam, cá nheo sông phân bố rộng ở các vùng nước ngọt, thường gặp ở sông có đáy tương đối mềm, giàu vật chất lắng và dòng chảy theo kiểu luồng–dọc hoặc có vùng nước chảy chậm xen kẽ.

 Ảnh minh họa

Do thịt thơm ngon và giá trị kinh tế cao, cá nheo sông (khoảng 160.000–180.000 đồng/kg) bị khai thác dày đặc, dẫn đến suy giảm nhanh nguồn lợi ngoài tự nhiên. Bên cạnh đó, diện tích và điều kiện sinh thái phù hợp cho sinh sản tự nhiên đang bị thu hẹp do tác động môi trường, làm tăng nguy cơ suy giảm quần thể. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu sinh sản nhân tạo nhằm hỗ trợ bảo tồn và phát triển nguồn gen là nhiệm vụ cấp thiết; tuy nhiên, tại Việt Nam, thông tin chuyên sâu về sinh học sinh sản của loài này vẫn còn hạn chế, mới chủ yếu dừng ở một số nghiên cứu về hình thái, sinh sản nhân tạo và một vài đặc điểm sinh học.

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh sản của cá nheo sông Silurus asotus được thực hiện từ tháng 05/2024 đến tháng 05/2025 nhằm tạo cơ sở khoa học cho xây dựng quy trình sản xuất giống và bảo tồn. Mẫu cá được thu theo từng tháng tại hồ thủy điện Hòa Bình, sau đó phân tích tại Trung tâm Quốc gia Giống thủy sản nước ngọt miền Bắc các chỉ tiêu gồm độ béo, hệ số thành thục, sức sinh sản và các giai đoạn phát triển tuyến sinh dục. Kết quả cho thấy hệ số điều kiện (CF) dao động ở cá cái 0,0077–0,0242 và cá đực 0,0035–0,0134, cao nhất vào tháng 5 và thấp nhất vào tháng 12; độ béo Fulton và Clark của cá cái đạt cao nhất vào tháng 12 (Fulton 1,24%; Clark 0,95%) và thấp nhất vào tháng 6 (Fulton 0,38%; Clark 0,28%), trong khi GSI cao nhất vào tháng 6 (cá cái 17,2%; cá đực 3,5%) và về 0% vào tháng 11–12. Sức sinh sản tương đối trung bình đạt 71.040 trứng/kg, sức sinh sản tuyệt đối trung bình đạt 157.758 ± 14.224 trứng/cá cái; nghiên cứu cũng chỉ ra kích cỡ cá cái 3,5–4,5 kg và cá đực 2,0–2,5 kg là phù hợp nhất cho sinh sản nhân tạo, tập trung chủ yếu vào thời kỳ tháng 5–8 trong năm.

Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam 2025, 23(10): 1342-1352 (ntdinh)
Bản quyền @ 2017 thuộc về Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ
Địa chỉ: Số 02, Lý Thường kiệt, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ
Điện thoại: 0292.3820674, Fax: 0292.3821471; Email: sokhcn@cantho.gov.vn
Trưởng Ban biên tập: Ông Trần Đông Phương An - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ