Hội thảo không chỉ là dịp để báo cáo kết quả thí điểm mà còn là nơi khẳng định tầm quan trọng của việc xóa bỏ rào cản tiếp cận tri thức đối với học sinh khuyết tật. Với sự hỗ trợ của công nghệ, những học sinh khiếm thị và khuyết tật chữ in nay có thể chủ động học tập mà không phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên hoặc người hỗ trợ; tiếp cận nội dung sách giáo khoa theo nhiều định dạng: chữ phóng to, âm thanh, trình đọc màn hình; hòa nhập tốt hơn trong môi trường lớp học, nâng cao sự tự tin và khả năng tham gia các hoạt động chung.

Sự kiện do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam phối hợp cùng các đối tác tổ chức, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình xây dựng nền giáo dục hòa nhập, công bằng và hiện đại.

Đây là một hợp phần của Chương trình Chung của Liên hợp quốc “Hợp tác vì một tương lai hòa nhập: Thúc đẩy giáo dục và y tế cho người khuyết tật tại Việt Nam”, do Quỹ Toàn cầu cho Người khuyết tật (GDF) tài trợ. Sáng kiến nhằm xây dựng một mô hình bền vững cho việc chuyển đổi, cung cấp và sử dụng sách giáo khoa điện tử dễ tiếp cận cho học sinh khuyết tật chữ in.

Mô hình thí điểm được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2025 tại Trường Nguyễn Đình Chiểu (Hà Nội), cung cấp 12 đầu sách thuộc 5 môn học cốt lõi cho 30 học sinh khiếm thị lớp 7 và lớp 9 để các em đọc bằng ứng dụng trên điện thoại di động và máy tính.

Tổng kết hội thảo 

Kết quả cho thấy, sách giáo khoa điện tử dễ tiếp cận có thể cải thiện đáng kể trải nghiệm học tập của học sinh. Với các tính năng đồng bộ giữa văn bản và âm thanh, học sinh có thể tự đọc, chuẩn bị bài trước và tham gia tích cực hơn vào các hoạt động trên lớp.

Các khảo sát được thực hiện trước, trong và sau quá trình triển khai thí điểm cho thấy học sinh trở nên tự tin và độc lập hơn trong học tập. Giáo viên và phụ huynh cũng ghi nhận họ không cần dành thời gian, công sức đọc sách cho học sinh nghe do học sinh có thể tự đọc sách giáo khoa.

Không giống như sách chữ nổi Braille truyền thống vốn cồng kềnh và hạn chế về số lượng, sách giáo khoa EPUB dễ tiếp cận có thể được lưu trữ trên máy tính xách tay hoặc thiết bị di động, cho phép học sinh học mọi lúc, mọi nơi.

Bà Nguyễn Thị Kim Hoa, giám đốc trung tâm Nghiên cứu Công bằng và Hòa nhập, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh: "Để mô hình này có thể được duy trì và nhân rộng, cần có sự chung tay của nhiều bên: từ cơ quan quản lý, các cơ sở giáo dục, các tổ chức quốc tế, đến gia đình và cộng đồng. Chúng tôi cam kết tiếp tục đóng vai trò là đơn vị nghiên cứu, tư vấn chính sách và kết nối các nguồn lực nhằm thúc đẩy giáo dục hòa nhập, đảm bảo mọi trẻ em đều có cơ hội học tập bình đẳng và phát triển toàn diện".

Sáng kiến góp phần hiện thực hóa mục tiêu giáo dục hòa nhập tại Việt Nam, phù hợp với các định hướng chính sách của Đảng và Nhà nước về hỗ trợ người khuyết tật. Việc phát triển và phổ cập sách giáo khoa điện tử dễ tiếp cận được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng, đảm bảo mọi học sinh khiếm thị đều có cơ hội học tập bình đẳng và phát triển toàn diện.

Tạp chí Khoa học và Công nghệ 2026 (ntqnhu)