Ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề, khi những biến động toàn cầu không chỉ tạo áp lực mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện theo hướng hiện đại và bền vững. Nhận định này được Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y Phạm Kim Đăng đưa ra tại Hội nghị khoa học, công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất ngày 28/3.

Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y Phạm Kim Đăng trình bày về Chiến lược tổng thể ngành chăn nuôi - thú y tại Hội nghị khoa học, công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất, ngày 28/3. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo ông Đăng, bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, tác động trực tiếp đến ngành chăn nuôi. Xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí logistics tăng cao và lạm phát nhập khẩu đã khiến giá đầu vào sản xuất biến động mạnh. Những yếu tố này không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn buộc các quốc gia phải điều chỉnh chiến lược phát triển nông nghiệp theo hướng tự chủ hơn.

Cùng với đó, xu hướng tiêu dùng toàn cầu cũng đang dịch chuyển rõ rệt. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phúc lợi động vật và yếu tố môi trường. Dự báo đến năm 2030, nhu cầu thịt, trứng, sữa tiếp tục tăng, nhưng đi kèm với các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe. Trong khi đó, cơ cấu sản xuất cũng thay đổi theo hướng giảm dần thịt đỏ, tăng tỷ trọng gia cầm và tối ưu hóa năng suất thông qua công nghệ.

Trong bối cảnh đó, ngành chăn nuôi Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể, vươn lên nhóm quốc gia có quy mô sản xuất lớn trên thế giới. Sản lượng thịt, trứng, sữa giai đoạn 2020-2025 duy trì tăng trưởng ổn định, góp phần đảm bảo an ninh thực phẩm và từng bước tham gia vào thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, theo ông Đăng, tăng trưởng này vẫn chưa thực sự bền vững khi ngành còn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là thức ăn chăn nuôi, cũng như chưa chủ động hoàn toàn về con giống và công nghệ.

Một điểm đáng lưu ý là cấu trúc sản xuất còn phân tán, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, khiến giá trị gia tăng thấp và rủi ro thị trường cao. Bên cạnh đó, áp lực từ dịch bệnh, biến đổi khí hậu và yêu cầu giảm phát thải đang ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi mô hình phát triển.

Ông Đăng cho biết, việc ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong quản lý trang trại sẽ giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất. Ảnh: Tùng Đinh.

Dù vậy, lãnh đạo Cục Chăn nuôi - Thú y cho rằng, ngành vẫn có nhiều dư địa để bứt phá. Nhu cầu thị trường trong nước ổn định, tiềm năng xuất khẩu còn lớn, trong khi khoa học công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số và công nghệ sinh học, đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

 Trong bối cảnh đó, giai đoạn 2025-2030 được xem là “cửa sổ cơ hội” để tái cấu trúc ngành chăn nuôi. “Những biến động hiện nay là một bộ lọc cần thiết để ngành chăn nuôi Việt Nam tái định hình và phát triển theo hướng bền vững hơn”, ông Đăng nhấn mạnh.

Theo định hướng, đến năm 2030, ngành chăn nuôi sẽ phát triển theo hướng hiện đại, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát tốt dịch bệnh. Tổng sản lượng thịt dự kiến đạt trên 10 triệu tấn, sản lượng trứng hơn 25 tỷ quả và sữa khoảng 1,6 triệu tấn, đồng thời nâng cao tỷ trọng xuất khẩu và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Trọng tâm của quá trình này là xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi thông minh, trong đó toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất giống, thức ăn, chăn nuôi, thú y đến chế biến và phân phối được vận hành trên nền tảng công nghệ. Khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực xuyên suốt, giúp ngành chuyển từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu.

Để đạt được mục tiêu này, ngành sẽ tập trung làm chủ công nghệ giống, nâng cao tỷ lệ tự chủ nguồn giống trong nước, đồng thời phát triển ngành thức ăn chăn nuôi theo hướng bền vững, tận dụng phụ phẩm và giảm phụ thuộc nhập khẩu. Song song, việc ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong quản lý trang trại sẽ giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất.

Trong lĩnh vực thú y, việc chủ động phòng chống dịch bệnh, phát triển vắc xin và xây dựng vùng an toàn dịch bệnh đạt chuẩn quốc tế được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển ổn định. Cùng với đó, ngành sẽ đẩy mạnh công nghiệp giết mổ, chế biến sâu và logistics nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu.

Một hướng đi quan trọng khác là phát triển chuỗi giá trị khép kín, tăng cường liên kết giữa các khâu trong sản xuất và tiêu thụ, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số toàn ngành, từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị thị trường.

Về dài hạn, ngành chăn nuôi hướng tới xây dựng hệ sinh thái hiện đại, bền vững và tự chủ, trong đó đảm bảo an toàn sinh học, giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu được xem là yếu tố quyết định để đưa sản phẩm chăn nuôi Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Phạm Kim Đăng, nếu tận dụng tốt giai đoạn hiện nay, ngành chăn nuôi Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển mình mạnh mẽ trong thập kỷ tới, từ một ngành sản xuất truyền thống sang ngành kinh tế hiện đại, hiệu quả và có vị thế cao trên bản đồ nông nghiệp thế giới.

Linh Linh - Tùng Đinh