Dịch chuyển quy mô và khát vọng từ những dự án tỷ đô

Việc sáp nhập địa giới hành chính không chỉ là sự thay đổi về mặt quản lý mà thực sự đã tạo ra một hệ sinh thái chăn nuôi đặc thù cho tỉnh Đắk Lắk.

Ông Nguyễn Văn Minh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Đắk Lắk đánh giá, địa phương hiện sở hữu lợi thế "kép" - đó là sự trù phú của đất đai cao nguyên kết hợp với đặc trưng kinh tế vùng duyên hải. Sự cộng hưởng này cho phép địa phương phát triển đa dạng các loại hình vật nuôi, từ nuôi lợn, gà quy mô công nghiệp của vùng Đắk Lắk cũ đến phát triển bò thịt chất lượng cao và chim yến của vùng duyên hải Phú Yên.

Ảnh minh họa

Điểm đột phá nhất trong giai đoạn vừa qua chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ về phương thức sản xuất. Ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh đã thành công trong việc dẫn dắt người dân từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình trang trại tập trung, ứng dụng công nghệ cao. Hiện nay, tổng đàn gia súc, gia cầm toàn tỉnh đã đạt con số ấn tượng hơn 22,2 triệu con. Để duy trì đà tăng trưởng này, Đắk Lắk thực hiện chính sách "trải thảm đỏ" thu hút các nhà đầu tư lớn, với 66 dự án trọng điểm và tổng vốn đầu tư lên đến 10.121 tỷ đồng.

Đến nay, toàn tỉnh đã có 28 dự án hoàn thành và đưa vào hoạt động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Trong đó, nổi bật là các dự án trọng điểm như: Dự án chăn nuôi lợn giống và lợn hướng thịt công nghệ cao của Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp công nghệ cao DHN Đắk Lắk. Đi vào hoạt động từ cuối năm 2021, đến nay dự án duy trì quy mô đàn gồm 2.285 nái sinh sản, 19.213 con hậu bị; từ năm 2022 đến nay đã sản xuất, cung ứng hơn 26.500 con lợn giống sinh sản và hơn 168.000 con lợn thịt.

Tiếp đến là dự án Nhà máy ấp nở trứng gia cầm của Công ty TNHH Japfa Comfeed với công suất đầu tư 2,2 triệu con giống/tháng; các dự án của Tập đoàn BAF và GreenFeed với quy mô lần lượt từ 50.000 đến 60.000 con lợn thịt. Sự hiện diện của các "sếu đầu đàn" như Tập đoàn TH, DHN Đắk Lắk hay Japfa Comfeed không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn giúp tỉnh chủ động nguồn con giống chất lượng cao, với khả năng cung ứng khoảng 2,4 triệu con/tháng.

Tại xã Ea H’leo, dự án của Tập đoàn THACO với tổng mức đầu tư trên 6.000 tỷ đồng vào chăn nuôi bò sinh sản và heo công nghệ cao, đang hứa hẹn thay đổi diện mạo ngành nông nghiệp địa phương. Các cụm nhà máy chế biến thức ăn, cơ sở giết mổ hiện đại và trung tâm logistics sẽ được hình thành để cung ứng cho thị trường các tỉnh lân cận như Gia Lai, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Khánh Hòa và TP.HCM.

Tầm nhìn của tỉnh là xây dựng một hệ sinh thái chế biến sâu để chấm dứt tình trạng "bán thô", thông qua việc quy hoạch hơn 7.500 ha đất chăn nuôi tập trung tại các khu vực phù hợp định hướng phát triển. Các địa bàn như Ea Bung, Ia Rvê, Ea H’leo, Ea M’Droh, Buôn Đôn, Ea Wer được xác định ưu tiên, với lợi thế thổ nhưỡng và mật độ dân cư thấp. Mục tiêu là thu hút khoảng 3 triệu heo công nghệ cao.

Hiện có các nhà đầu tư đang quan tâm, đề xuất chủ trương đầu tư khoảng 37 dự án, gồm trên 4.5 triệu con heo, trên 30 nghìn con bò thịt; với tổng vốn đầu tư khoảng 73.819 tỷ. Trong đó, tại 2 xã Ea Súp, Buôn Đôn, Tập đoàn Xuân Thiện dự kiến đầu tư tổ hợp chăn nuôi và chế biến sâu ngành heo công nghệ cao với tổng mức đầu tư trên 16.000 tỷ đồng; công suất thiết kế khoảng 2.7 triệu con/năm và nhà máy giết mổ công suất khoảng 1triệu con/năm.

Để thu hút và hỗ trợ doanh nghiệp, tỉnh áp dụng tối đa các ưu đãi về hạ tầng và thuế đối với các sản phẩm chế biến sâu như thịt hộp, sữa và các sản phẩm từ tổ yến.

Chăn nuôi thích ứng và "giấc mơ" tín chỉ carbon

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, theo ông Minh, Đắk Lắk xác lập chiến lược chăn nuôi thích ứng theo vùng sinh thái. Theo đó, địa hình được phân chia thành các vùng đặc thù để bố trí cơ cấu vật nuôi phù hợp, từ vùng trũng thấp đến vùng bán sơn địa. Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh sẽ có ít nhất một vùng chăn nuôi cấp xã đạt chuẩn an toàn dịch bệnh quốc tế. Sự bền vững còn được thể hiện qua mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi chất thải chăn nuôi được tái chế thành phân bón hữu cơ hoặc năng lượng tái tạo.

Một điểm sáng mới là việc khuyến khích các trang trại giảm phát thải methane thông qua biogas phát điện và dinh dưỡng chính xác. Đắk Lắk đang tiến tới thí điểm tín chỉ carbon trong chăn nuôi, vừa bảo vệ môi trường vừa tạo thêm nguồn thu cho nông dân.

Bên cạnh đó, các cơ sở chăn nuôi được khuyến khích ưu tiên sử dụng nước mặt, hạn chế khai thác nước ngầm và ứng dụng công nghệ chuồng kín để giảm tác động của nhiệt độ cực đoan. Đặc biệt, việc áp dụng các tiêu chuẩn về đối xử nhân đạo với vật nuôi lần đầu tiên được đưa vào chiến lược để nâng cao chất lượng thịt, đáp ứng các thị trường xuất khẩu khó tính.

Nâng cao giá trị

Gửi gắm lời khuyên đến các hộ chăn nuôi, ông Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh: "Đừng chỉ mở rộng quy mô, hãy nâng cao giá trị". Việc tăng đàn ồ ạt không còn là hướng đi thông minh; thay vào đó đối với chăn nuôi nông hộ bà con cần tập trung vào các tiêu chuẩn VietGAHP, chăn nuôi hữu cơ hoặc an toàn sinh học.

Đối với chăn nuôi trang trại, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người chăn nuôi trong xây dựng cơ sở, vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn Việt Nam và tiêu chuẩn OIE/WOAH. Đồng thời, phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu, kiểm soát dịch bệnh và phòng, chống kháng thuốc. Song song đó, cần đẩy mạnh hệ thống giết mổ công nghiệp, chế biến sâu, kho lạnh và logistics theo tiêu chuẩn chuẩn HACCP, HALAL, ATDB hướng tới xuất khẩu. Đây được coi là giấy thông hành duy nhất để sản phẩm có thể bước chân vào hệ thống siêu thị và vươn ra thế giới.

Ngành chức năng cũng khuyến cáo người dân lựa chọn đối tượng nuôi dựa trên lợi thế địa lý. Cụ thể vùng đồng cỏ nên tập trung vào bò thịt, dê, cừu; vùng đô thị hóa nên cân nhắc nuôi chim yến hoặc chăn nuôi hữu cơ quy mô nhỏ nhưng giá trị cao. Để đi được đường dài, sự liên kết là yếu tố sống còn. Việc tham gia vào các hợp tác xã để kết nối với doanh nghiệp lớn như DHN Đắk Lắk hay Japfa Comfeed, Green feed, BaF, CP, THACO, Hòa Phát… sẽ giúp bà con ổn định đầu vào và bảo đảm đầu ra, tránh rủi ro " biến động thị trường".

Ngoài ra, mọi hoạt động mở rộng trang trại đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch sử dụng đất và khoảng cách an toàn môi trường để đảm bảo tính pháp lý bền vững.

Kim Sơ