Uống một tách cà phê mỗi ngày gây ra những thay đổi sinh lý tức thì, nhưng ảnh hưởng lâu dài của nó đến huyết áp dường như không đơn giản như vậy. (Nguồn ảnh: Shutterstock)

Cà phê đã là một phần của cuộc sống con người trong hơn 600 năm, phát triển từ một thức uống địa phương thành một trong những loại đồ uống được tiêu thụ rộng rãi nhất trên thế giới.

Ngày nay, trung bình mỗi người uống gần 2kg cà phê mỗi năm, thường có những sở thích riêng biệt về các loại hạt cà phê, kiểu pha chế và phương pháp chuẩn bị cụ thể. Lượng cà phê mà mỗi người tiêu thụ một phần phụ thuộc vào yếu tố di truyền, đặc biệt là các yếu tố ảnh hưởng đến cách não bộ phản ứng với phần thưởng và tốc độ cơ thể xử lý caffeine .

Caffeine có thể gây tăng huyết áp tạm thời, đặc biệt ở những người không thường xuyên uống cà phê hoặc những người đã có huyết áp cao.

Tuy nhiên, tác dụng ngắn hạn này không nhất thiết có nghĩa là bạn cần tránh cà phê nếu bạn bị huyết áp cao hoặc lo ngại về sức khỏe tim mạch. Điều quan trọng là phải uống điều độ.

Vậy chính xác thì cà phê ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào, và lượng cà phê bao nhiêu được coi là an toàn đối với những người có huyết áp cao?

Hiểu rõ thế nào là huyết áp cao

Huyết áp là lực mà máu tác động lên thành động mạch khi tim bơm máu. Nó được đo bằng hai con số :

Huyết áp tâm thu, con số cao hơn trong hai con số, phản ánh áp lực được tạo ra khi tim co bóp và đẩy máu qua các động mạch đến phần còn lại của cơ thể.

Huyết áp tâm trương, con số thấp hơn, đo áp suất trong động mạch khi tim giãn ra và được bơm đầy máu trở lại giữa các nhịp đập.

Huyết áp bình thường được định nghĩa là huyết áp tâm thu dưới 120 milimét thủy ngân (mm Hg) và huyết áp tâm trương dưới 80 mm Hg.

Khi chỉ số huyết áp của bạn liên tục đạt mức 140/90 hoặc cao hơn, huyết áp được coi là cao. Tình trạng này còn được gọi là tăng huyết áp.

Việc biết chỉ số huyết áp của bạn rất quan trọng vì tăng huyết áp thường không có triệu chứng. Nếu không được điều trị hoặc kiểm soát tốt, nguy cơ đau tim và đột quỵ sẽ tăng lên, đồng thời các bệnh tim và thận hiện có cũng sẽ trở nên trầm trọng hơn.

Khoảng 31% người trưởng thành bị cao huyết áp, trong đó một nửa không biết mình mắc bệnh. Trong số những người đang dùng thuốc điều trị cao huyết áp, khoảng 47% không kiểm soát được bệnh tốt.

Cà phê ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?

Caffeine trong cà phê là chất kích thích cơ bắp , làm tăng nhịp tim ở một số người. Điều này có thể góp phần gây ra nhịp tim không đều, còn gọi là rối loạn nhịp tim .

Caffeine cũng kích thích tuyến thượng thận tiết ra adrenaline. Điều này làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại, dẫn đến tăng huyết áp .

Nồng độ caffeine trong máu đạt đỉnh điểm từ 30 phút đến hai giờ sau khi uống một tách cà phê. Thời gian bán thải của caffeine là 3-6 giờ, có nghĩa là nồng độ trong máu sẽ giảm khoảng một nửa trong khoảng thời gian này.

Thời gian chuyển hóa khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi (gan của trẻ em nhỏ hơn và chưa phát triển hoàn toàn nên không thể chuyển hóa nhanh), yếu tố di truyền (người có thể chuyển hóa nhanh hoặc chậm), và thói quen uống (người thường xuyên uống sẽ chuyển hóa nhanh hơn).

Tác động của caffeine lên huyết áp từ cà phê (và cả cola, nước tăng lực và sô cô la) rất khác nhau. Các nghiên cứu tổng hợp cho thấy huyết áp tâm thu tăng từ 3–15 và huyết áp tâm trương tăng từ 4–13 sau khi tiêu thụ.

Tác dụng của caffeine cũng phụ thuộc vào huyết áp bình thường của mỗi người. Tăng huyết áp có thể nguy hiểm hơn nếu bạn bị cao huyết áp và mắc các bệnh tim mạch hoặc gan từ trước, vì vậy tốt nhất nên thảo luận về việc uống cà phê với bác sĩ của bạn.

Ngoài những thành phần khác, cà phê còn chứa những gì?

Cà phê chứa hàng trăm hợp chất thực vật: những hợp chất góp phần tạo nên hương vị, mùi thơm, hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe và bệnh tật .

Các hợp chất thực vật ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp bao gồm melanoidin, chất này điều chỉnh thể tích dịch trong cơ thể và hoạt động của các enzyme giúp kiểm soát huyết áp.

Axit quinic là một hợp chất thực vật khác được chứng minh là có tác dụng hạ huyết áp tâm thu và tâm trương bằng cách cải thiện lớp lót của mạch máu, giúp chúng thích ứng tốt hơn với sự tăng huyết áp.

Cà phê có thể gây tăng huyết áp không?

Trong một nghiên cứu tổng hợp 13 nghiên cứu bao gồm 315.000 người, các nhà nghiên cứu đã xem xét mối liên hệ giữa việc tiêu thụ cà phê và nguy cơ tăng huyết áp.

Trong giai đoạn theo dõi, 64.650 người mắc bệnh tăng huyết áp, và các nhà nghiên cứu kết luận rằng uống cà phê không liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Ngay cả khi họ xem xét dữ liệu theo giới tính, lượng cà phê, cà phê không caffeine so với cà phê có caffeine, thói quen hút thuốc hoặc số năm theo dõi, cà phê vẫn không được chứng minh là có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp.

Ngoại lệ duy nhất cho thấy nguy cơ thấp hơn là năm nghiên cứu từ Hoa Kỳ và bảy nghiên cứu chất lượng thấp, có nghĩa là các kết quả đó cần được diễn giải một cách thận trọng.

Một nghiên cứu riêng biệt của Nhật Bản đã theo dõi hơn 18.000 người trưởng thành từ 40 đến 79 tuổi trong 18,9 năm. Nghiên cứu này bao gồm khoảng 1.800 người bị huyết áp rất cao (tăng huyết áp độ 2-3), với huyết áp tâm thu từ 160 trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 100 trở lên.

Tại đây, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch , bao gồm đau tim hoặc đột quỵ, cao gấp đôi ở những người uống từ hai tách cà phê trở lên mỗi ngày so với những người không uống cà phê.

Không có mối liên hệ nào giữa tử vong do bệnh tim mạch với những người có huyết áp bình thường hoặc tăng huyết áp nhẹ (độ 1) (huyết áp tâm thu 140–159 hoặc huyết áp tâm trương 90–99).

Không cần phải từ bỏ cà phê

Thay vào đó, bạn có thể làm như sau:

• Hãy hiểu rõ mức huyết áp, tiền sử bệnh lý và các loại thực phẩm, đồ uống có chứa caffeine để bạn có thể đưa ra những lựa chọn sáng suốt.
• Khi quyết định nên ăn gì và vận động ở mức độ nào, hãy xem xét tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tổng thể, bao gồm tiền sử gia đình, chế độ ăn uống, lượng muối tiêu thụ và hoạt động thể chất.
• Hãy chú ý đến phản ứng của cơ thể bạn với caffeine và tránh tiêu thụ nó trước khi kiểm tra huyết áp.
• Hạn chế lượng caffeine nạp vào cuối ngày để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Hãy điều độ lượng tiêu thụ cà phê bằng cách hạn chế xuống còn bốn tách mỗi ngày hoặc chọn các loại cà phê không chứa caffeine.
• Nếu huyết áp tâm thu của bạn từ 160 trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 100 trở lên, hãy cân nhắc giảm lượng tiêu thụ xuống còn một cốc mỗi ngày và tham khảo ý kiến ​​bác sĩ.