Sau 14 năm triển khai trên toàn quốc, số tiền thu được từ DVMTR đạt hơn 30.162 tỷ đồng (trung bình 2.154 tỷ đồng/năm) với 1.803 hợp đồng đã ký kết, gồm các nhóm chủ yếu: thủy điện, nước sạch, du lịch, nuôi trồng thủy sản và sản xuất công nghiệp. Nguồn thu được phân bổ cho hàng trăm chủ thể quản lý và hàng trăm nghìn hộ/cộng đồng dân cư, đồng thời trực tiếp hỗ trợ quản lý, bảo vệ 7,45 triệu ha rừng (chiếm 53,53% tổng diện tích rừng cả nước).

 Ảnh minh họa

Tiếp nối DVMTR, Chính phủ ban hành chính sách chi trả dịch vụ hệ sinh thái (DVHST) trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tập trung vào các loại DVHST tự nhiên phục vụ kinh doanh du lịch, giải trí, nuôi trồng thủy sản, và các hoạt động hấp thụ, lưu trữ các-bon. Theo Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân cung ứng DVHST tự nhiên phải lập Đề án chi trả DVHST tự nhiên cấp cơ sở cho khu vực áp dụng chi trả phù hợp với Đề án cấp tỉnh; trường hợp địa phương chưa có, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh sẽ chủ trì phối hợp lập đề án. Nội dung Đề án cấp cơ sở bao gồm: xác định địa danh và tên gọi HST, thông tin chung khu vực cung ứng, các loại hình dịch vụ, danh sách bên sử dụng, biện pháp bảo tồn–duy trì–phát triển, dự kiến mức và hình thức chi trả, cùng phương án sử dụng nguồn thu.

Tuy đã có hiệu lực từ khi ban hành nhưng đến nay vẫn chưa có đơn vị triển khai xây dựng Đề án chi trả DVHST tự nhiên cấp cơ sở trên phạm vi cả nước do khung hướng dẫn còn mới và thiếu nhiều quy định chi tiết. Để thúc đẩy thực thi chính sách, trong khuôn khổ dự án BET-Net II, UNDP-Việt Nam phối hợp với RIFEE thực hiện nghiên cứu Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật lập Đề án chi trả DVHST tự nhiên cấp cơ sở cho HST biển và đất ngập nước (ĐNN) tại Việt Nam, thí điểm ở Vườn quốc gia Tràm Chim; từ đó đề xuất một số khuyến nghị chính sách nhằm kết nối và làm rõ cách tổ chức, lồng ghép các quy định rải rác trong hệ thống pháp luật, phục vụ việc lập đề án một cách khả thi và đồng bộ hơn.