Nhiều nghiên cứu cho thấy Bacillus spp. có tiềm năng hỗ trợ hạn chế sự bùng phát của vi khuẩn lam: Bacillus subtilis có thể làm giảm phát triển của tảo, thúc đẩy phân rã cấu trúc tế bào và thu nhỏ kích thước tế bào, đồng thời làm thay đổi thành phần hệ vi sinh bám. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu thực nghiệm chưa hoàn toàn thống nhất do cộng đồng vi sinh có thể biến động theo giai đoạn phát triển của tảo và theo loài, vì vậy câu hỏi đặt ra là liệu bổ sung vi khuẩn có luôn tạo hiệu ứng kháng tảo hay có thể vô tình làm thay đổi cán cân hệ vi sinh theo hướng bất lợi.

 Ảnh minh họa

Bên cạnh phương pháp sinh học, benzalkonium chloride (BKC) được sử dụng như một tác nhân hóa học có khả năng kháng khuẩn phổ rộng. BKC thuộc nhóm ammonium bậc bốn, đã được ứng dụng từ lâu trong nhiều lĩnh vực; các nghiên cứu độc tính cho thấy BKC có thể gây ức chế mạnh hoặc làm chết nhiều loài vi sinh vật. Dù vậy, phần lớn dữ liệu độc tính trước đây tập trung vào tảo biển hoặc tảo đơn bào, trong khi ảnh hưởng của BKC lên các loài đại diện cho tảo nước ngọt và vi khuẩn lam trong điều kiện nuôi thực tế vẫn còn chưa được khảo sát đầy đủ. Vì vậy, việc so sánh tác động của chế phẩm vi sinh (Bacillus spp.) và BKC đối với Chlorella vulgaris và Arthrospira platensis trong cả điều kiện phòng thí nghiệm lẫn thực địa là cần thiết.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá và so sánh hiệu quả của hai hướng xử lý phổ biến—sinh học và hóa học—thông qua tác động của các chế phẩm vi sinh Bacillus spp. (Biofloc02 và ProbioAqua) và benzalkonium chloride lên sinh trưởng của tảo lục và vi khuẩn lam trong phòng thí nghiệm và ngoài thực địa. Kết quả cho thấy cả ba nghiệm thức đều làm giảm mật độ tảo lục Chlorella vulgaris; trong đó BKC gây suy giảm nhanh bắt đầu từ ngày thứ tư, còn các chế phẩm vi sinh cho mức tác động nhẹ hơn, có thể liên quan đến cơ chế cạnh tranh dinh dưỡng. Đối với Arthrospira platensis, cả ba nghiệm thức đều gây ức chế, trong khi BKC làm tảo chết hoàn toàn sau 4 ngày. Ngoài ao cá giống nước ngọt, xu hướng biến động mật độ theo ngành tảo lục và vi khuẩn lam cũng tương tự: mật độ tảo trong ao không tăng sau 7 ngày thử nghiệm. Nhìn chung, nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả và mức độ ảnh hưởng của các sản phẩm xử lý tảo đang được sử dụng trong nuôi trồng thủy sản nước ngọt, từ đó hỗ trợ lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu quản lý ao nuôi.