Ảnh hưởng của một số yếu tố môi trường lên sự phát triển của vi khuẩn Streptococcus iniae gây bệnh trên cá chim vây vàng (Trachinotus spp.)
Cá chim vây vàng (Trachinotus spp.) là đối tượng nuôi biển quan trọng nhờ dễ nuôi, chi phí hợp lý, thịt trắng ngon ít xương, giàu dinh dưỡng và phù hợp cho chế biến xuất khẩu, đồng thời có thể sống trong khoảng độ mặn 2–45‰, oxy hòa tan trên 2,5 mg/L và nhiệt độ thích hợp khoảng 22–30°C.
Tuy nhiên, ngành nuôi loài cá này đang đối mặt với nhiều thách thức, nổi bật là nguy cơ bùng phát dịch bệnh do vi khuẩn gây ra, trong đó Streptococcus iniae được xem là tác nhân quan trọng gây bệnh với tỷ lệ chết cao trên cá biển và nhiều loài cá khác, dẫn đến thiệt hại kinh tế nghiêm trọng.

Ảnh minh họa
S. iniae là vi khuẩn Gram dương, dạng liên cầu, có khả năng gây dung huyết; cá nhiễm bệnh thường có các biểu hiện như đục mắt, viêm màng não, xuất huyết nội tạng, nhiễm trùng huyết, tủn/thoái hóa gan, thận và các cơ quan, làm suy giảm sức đề kháng, có thể dẫn đến chết hàng loạt khi gặp điều kiện môi trường bất lợi. Trên thực tế, S. iniae đã được ghi nhận gây bệnh cho nhiều loài cá nước ngọt và cá biển. Dù ảnh hưởng của một số yếu tố môi trường lên vi khuẩn gây bệnh trên cá nước ngọt đã được nghiên cứu, thì thông tin về cơ chế phát triển của S. iniae trên cá chim vây vàng trong điều kiện cá biển còn hạn chế, tạo cơ sở để thực hiện nghiên cứu này.
Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường lên sự phát triển của S. iniae gây bệnh trên cá chim vây vàng trong điều kiện in vitro. Mẫu cá (n = 54) được thu tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Ninh Bình (cá bị lồi mắt, xuất huyết), dùng để phân lập vi khuẩn và định danh bằng hình thái, đặc tính sinh hóa, kỹ thuật PCR; thu được 9 chủng S. iniae được định danh thành công. Chủng đại diện từ mỗi tỉnh được sử dụng để khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ, pH và độ mặn: vi khuẩn phát triển trong khoảng 15–45°C với tối ưu 25–40°C; phát triển tốt ở pH 6–8, tối ưu ở pH trung tính (pH = 7); tồn tại và phát triển ở độ mặn 0–60‰ nhưng có xu hướng giảm dần khi độ mặn tăng. Kết quả cung cấp dữ liệu nền tảng để xây dựng giải pháp phòng bệnh do S. iniae trên cá chim vây vàng.
Tạp chí Khoa học Nôngnghiệp Việt Nam 2025, 23(10): 1311-1322 (ntdinh)