Theo một nghiên cứu toàn cầu với hơn 100.000 thanh thiếu niên tham gia, việc sở hữu điện thoại thông minh trước 13 tuổi có liên quan đến sức khỏe tinh thần và hạnh phúc kém hơn trong giai đoạn đầu tuổi trưởng thành.

Nghiên cứu được công bố gần đây trên tạp chí khoa học uy tín Journal of Human Development and Capabilities cho thấy những người từ 18 đến 24 tuổi, những người nhận được chiếc điện thoại thông minh đầu tiên khi mới 12 tuổi hoặc nhỏ hơn, có nhiều khả năng báo cáo về ý nghĩ tự tử, hành vi hung hăng, xa rời thực tế, khả năng điều chỉnh cảm xúc kém hơn và lòng tự trọng thấp.

Dữ liệu cũng cho thấy bằng chứng rằng những tác động của việc sở hữu điện thoại thông minh từ sớm phần lớn liên quan đến việc tiếp cận mạng xã hội sớm và nguy cơ bị bắt nạt trên mạng, rối loạn giấc ngủ và các mối quan hệ gia đình kém hơn khi trưởng thành.

Một nhóm chuyên gia từ Sapien Labs, nơi sở hữu cơ sở dữ liệu lớn nhất thế giới về sức khỏe tinh thần, Global Mind Project - nơi thu thập dữ liệu cho nghiên cứu này - đang kêu gọi hành động khẩn cấp để bảo vệ sức khỏe tinh thần của các thế hệ tương lai.

"Dữ liệu của chúng tôi cho thấy việc sở hữu điện thoại thông minh từ sớm - và việc tiếp cận mạng xã hội mà nó thường mang lại - có liên quan đến sự thay đổi sâu sắc về sức khỏe tinh thần và hạnh phúc ở giai đoạn đầu tuổi trưởng thành", tiến sĩ Tara Thiagarajan, nhà thần kinh học kiêm tác giả chính của nghiên cứu, đồng thời là người sáng lập và nhà khoa học trưởng của Sapien Labs, cho biết.

"Những mối tương quan này được điều chỉnh thông qua một số yếu tố, bao gồm việc tiếp cận mạng xã hội, bắt nạt trực tuyến, rối loạn giấc ngủ và mối quan hệ gia đình không tốt, dẫn đến các triệu chứng ở tuổi trưởng thành không phải là các triệu chứng sức khỏe tâm thần truyền thống như trầm cảm và lo âu, và có thể bị bỏ sót trong các nghiên cứu sử dụng các công cụ sàng lọc tiêu chuẩn. Những triệu chứng như gia tăng tính hung hăng, xa rời thực tế và ý nghĩ tự tử có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội khi tỷ lệ mắc phải ngày càng tăng ở các thế hệ trẻ".

"Dựa trên những phát hiện này, và với việc độ tuổi sử dụng điện thoại thông minh lần đầu tiên hiện nay trên toàn thế giới đều dưới 13 tuổi, chúng tôi kêu gọi các nhà hoạch định chính sách áp dụng cách tiếp cận thận trọng, tương tự như các quy định về rượu và thuốc lá, bằng cách hạn chế quyền truy cập điện thoại thông minh đối với trẻ em dưới 13 tuổi, bắt buộc giáo dục về kỹ năng số và tăng cường trách nhiệm giải trình của các doanh nghiệp".

Từ đầu những năm 2000, điện thoại thông minh đã định hình lại cách giới trẻ kết nối, học tập và hình thành bản sắc. Nhưng cùng với những cơ hội này, ngày càng có nhiều lo ngại về việc các thuật toán mạng xã hội dựa trên trí tuệ nhân tạo có thể khuếch đại nội dung độc hại và khuyến khích sự so sánh xã hội - đồng thời ảnh hưởng đến các hoạt động khác như tương tác trực tiếp và giấc ngủ.

Mặc dù nhiều nền tảng mạng xã hội quy định độ tuổi tối thiểu người dùng là 13, việc thực thi lại không nhất quán. Trong khi đó, độ tuổi trung bình sở hữu điện thoại thông minh lần đầu tiên tiếp tục giảm, với nhiều trẻ em dành hàng giờ mỗi ngày cho thiết bị của mình.

Hiện tại, tình hình cấm điện thoại trong trường học trên phạm vi quốc tế vẫn còn nhiều tranh cãi. Trong những năm gần đây, một số quốc gia đã cấm hoặc hạn chế sử dụng điện thoại di động trong các trường học, bao gồm Pháp, Hà Lan, Ý và New Zealand. Tuy nhiên, kết quả của những biện pháp này còn hạn chế, một nghiên cứu do chính phủ Hà Lan ủy nhiệm đã cho thấy sự tập trung của học sinh được cải thiện. Tháng này, các nhà hoạch định chính sách ở New York đã tuyên bố tiểu bang này sẽ trở thành tiểu bang lớn nhất của Mỹ cấm điện thoại thông minh trong trường học, cùng với các tiểu bang như Alabama, Arkansas, Nebraska, North Dakota, Oklahoma và West Virginia, những nơi đã thông qua luật yêu cầu các trường học phải có chính sách ít nhất là hạn chế việc sử dụng điện thoại thông minh.

Nhìn chung, các nghiên cứu trước đây về thời gian sử dụng màn hình, mạng xã hội và điện thoại thông minh cùng các vấn đề sức khỏe tâm thần khác nhau đã chỉ ra những tác động tiêu cực, nhưng cũng có những kết quả trái ngược, thậm chí mâu thuẫn – khiến các nhà hoạch định chính sách, trường học và gia đình khó giải quyết vấn đề này. Có thể điều này liên quan đến việc sử dụng các công cụ sàng lọc bỏ sót các triệu chứng quan trọng liên quan.

Để thực hiện phân tích mới này, nhóm nghiên cứu tại Sapien đã sử dụng dữ liệu từ Dự án Tâm trí Toàn cầu của họ, sau đó dùng Chỉ số Sức khỏe Tâm thần (MHQ) - một công cụ tự đánh giá đo lường sức khỏe xã hội, cảm xúc, nhận thức và thể chất - để tạo ra điểm số "sức khỏe tâm thần" tổng thể.

Kết quả nghiên cứu của họ cho thấy:

• Các triệu chứng cụ thể có liên quan mật thiết nhất đến việc sở hữu điện thoại thông minh trước đây bao gồm ý nghĩ tự tử, hung hăng, xa rời thực tế và ảo giác.

• Những người trẻ tuổi nhận được chiếc điện thoại thông minh đầu tiên trước 13 tuổi có điểm MHQ thấp hơn, và điểm số giảm dần khi độ tuổi sở hữu lần đầu càng nhỏ. Ví dụ, những người sở hữu điện thoại thông minh ở tuổi 13 đạt điểm trung bình là 30, giảm xuống chỉ còn 1 đối với những người sở hữu ở tuổi 5.

Tương ứng, tỷ lệ người được coi là đang gặp khó khăn hoặc đau khổ (với điểm số cho thấy họ có năm triệu chứng nghiêm trọng trở lên) tăng 9,5% đối với nữ giới và 7% đối với nam giới. Mô hình này nhất quán trên tất cả các khu vực, nền văn hóa và ngôn ngữ, cho thấy một giai đoạn dễ bị tổn thương nghiêm trọng.

• Việc sở hữu nhà ở độ tuổi trẻ hơn cũng liên quan đến việc giảm sút hình ảnh bản thân, lòng tự trọng và sự tự tin, cũng như khả năng phục hồi cảm xúc ở nữ giới, và sự ổn định và bình tĩnh thấp hơn, lòng tự trọng và khả năng đồng cảm thấp hơn ở nam giới.

Phân tích sâu hơn cho thấy việc tiếp cận sớm với mạng xã hội giải thích khoảng 40% mối liên hệ giữa việc sở hữu điện thoại thông minh từ thời thơ ấu và sức khỏe tâm thần sau này, trong đó các mối quan hệ gia đình không tốt (13%), bắt nạt trên mạng (10%) và giấc ngủ bị gián đoạn (12%) cũng đóng vai trò quan trọng.

Các nhà nghiên cứu thừa nhận đại dịch COVID-19 có thể đã làm trầm trọng thêm những xu hướng này, nhưng sự nhất quán của các xu hướng này trên tất cả các khu vực toàn cầu cho thấy tác động phát triển rộng lớn hơn của việc tiếp cận sớm với điện thoại thông minh.

Mặc dù bằng chứng hiện tại chưa chứng minh được mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa việc sở hữu điện thoại thông minh từ sớm và sức khỏe tinh thần cũng như hạnh phúc sau này (một hạn chế của nghiên cứu), các tác giả lập luận rằng mức độ nguy hại tiềm tàng quá lớn để có thể bỏ qua và cần có biện pháp phòng ngừa.

Họ đề xuất bốn lĩnh vực trọng điểm mà các nhà hoạch định chính sách cần giải quyết:

• Yêu cầu về giáo dục bắt buộc về kỹ năng số và sức khỏe tâm thần.

• Tăng cường việc chủ động xác định các hành vi vi phạm quy định về độ tuổi trên mạng xã hội và đảm bảo các biện pháp xử lý thích đáng đối với các công ty công nghệ.

• Hạn chế quyền truy cập vào các nền tảng mạng xã hội.

• Áp dụng các biện pháp hạn chế truy cập theo từng cấp độ đối với điện thoại thông minh.

"Nhìn chung, những khuyến nghị chính sách này nhằm mục đích bảo vệ sức khỏe tâm thần trong các giai đoạn phát triển quan trọng", Tiến sĩ Thiagarajan cho biết. Chuyên môn nghiên cứu của ông tập trung vào tác động của môi trường lên não bộ và tâm trí, với mối quan tâm đến việc hiểu và thúc đẩy sự phát triển hiệu quả của tâm trí và các hệ thống con người.

"Việc thực thi các biện pháp này đòi hỏi ý chí chính trị và xã hội mạnh mẽ, sự thực thi hiệu quả và cách tiếp cận đa bên, nhưng những tiền lệ thành công đã tồn tại. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, việc tiếp cận và tiêu thụ rượu ở người chưa đủ tuổi được điều chỉnh thông qua sự kết hợp giữa trách nhiệm của cha mẹ, các doanh nghiệp và công ty".

Kết luận, bà khẳng định: "Bằng chứng của chúng tôi cho thấy việc sở hữu điện thoại thông minh từ khi còn nhỏ, một cánh cửa sớm dẫn đến môi trường kỹ thuật số được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, đang làm suy giảm nghiêm trọng sức khỏe tinh thần và hạnh phúc khi trưởng thành, với những hậu quả sâu sắc đối với khả năng tự chủ của cá nhân và sự thịnh vượng của xã hội".

"Ban đầu tôi khá ngạc nhiên về kết quả mạnh mẽ đến vậy. Tuy nhiên, khi suy nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra rằng tâm trí non nớt của trẻ em dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường trực tuyến hơn do tính dễ tổn thương và thiếu kinh nghiệm sống".

"Tuy nhiên, tôi nghĩ điều quan trọng cần chỉ ra là điện thoại thông minh và mạng xã hội không phải là tác nhân duy nhất gây hại đến sức khỏe tâm thần và khủng hoảng mà người trẻ tuổi đang phải đối mặt. Chúng giải thích một phần sự suy giảm chung nhưng không phải tất cả. Hiện tại, trong khi cần nhiều nghiên cứu hơn để làm sáng tỏ các cơ chế gây ra, việc chờ đợi bằng chứng không thể bác bỏ khi đối mặt với những phát hiện ở cấp độ dân số này đáng tiếc là có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội hành động phòng ngừa kịp thời".