Trong bước tiến quan trọng cho các chương trình lai tạo, Tiến sĩ Andrew Chen và Giáo sư Elizabeth Aitken từ Đại học Queensland đã tìm ra vùng gen kiểm soát khả năng kháng bệnh héo rũ Fusarium (chủng Sub Tropical Race 4 – STR4).

“Fusarium wilt – hay còn gọi là bệnh Panama – là bệnh nấm trong đất gây hại nghiêm trọng cho chuối Cavendish trên toàn thế giới,” Tiến sĩ Chen cho biết. “Việc khai thác khả năng kháng bệnh tự nhiên từ chuối hoang là giải pháp bền vững lâu dài.”

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện nguồn gen kháng STR4 trong giống chuối hoang Calcutta 4, bằng cách lai nó với các giống chuối dễ nhiễm bệnh. Sau khi cho cây lai tiếp xúc với STR4, họ so sánh DNA của những cây bị bệnh và những cây kháng bệnh, từ đó xác định gen kháng nằm trên nhiễm sắc thể số 5. Đây là lần đầu tiên khả năng kháng bệnh Race 4 được phân tích di truyền từ loài chuối hoang này.

Dự án kéo dài 5 năm, mỗi thế hệ chuối lai phải mất ít nhất 12 tháng để trồng, thử nghiệm và tiếp tục lai tạo. Nhóm đã kết hợp nhiều phương pháp như di truyền tiến hóa, giải trình tự hệ gen và phân tích quần thể.

Tiến sĩ Chen nhấn mạnh: “Calcutta 4 mang gen kháng bệnh rất quý, nhưng không thể dùng làm giống thương mại vì quả không ngon. Bước tiếp theo là phát triển chỉ thị phân tử để theo dõi đặc tính kháng bệnh, giúp chọn giống nhanh và chính xác hơn.”

Nếu thành công, ngành chuối sẽ có cơ hội sở hữu giống chuối vừa ngon, dễ trồng, vừa kháng bệnh Fusarium tự nhiên. STR4 hiện đang gây hại ở nhiều vùng cận nhiệt đới, trong khi biến thể TR4 đã xuất hiện tại Úc.

Nghiên cứu được tài trợ bởi Hort Innovation thông qua quỹ ngành chuối và Chính phủ Úc, hứa hẹn sẽ sớm được ứng dụng vào thực tiễn lai tạo giống. Kết quả đã được công bố trên tạp chí Horticulture Research.