GS. TSKH Phùng Hồ Hải. Ảnh: VAST

Giải thưởng dành cho thành tựu có "ảnh hưởng lâu dài vượt ra ngoài phạm vi lĩnh vực chuyên môn hẹp"

GS. TSKH Phùng Hồ Hải, nguyên Viện trưởng Viện Toán học (Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), vừa trở thành chủ nhân của Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt - một trong những danh hiệu khoa học danh giá nhất của Đức, theo thông tin từ Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam.

Giải thưởng này không vinh danh một công trình đơn lẻ mà tôn vinh toàn bộ sự nghiệp học thuật của nhà khoa học. Theo tiêu chí khắt khe của Quỹ Alexander von Humboldt, người nhận giải phải sở hữu những thành tựu có "ảnh hưởng lâu dài vượt ra ngoài phạm vi lĩnh vực chuyên môn hẹp" và được kỳ vọng sẽ tiếp tục kiến tạo những giá trị đột phá trong tương lai.

Quy trình xét chọn của giải thưởng cực kỳ nghiêm ngặt, dựa trên hệ thống đánh giá ngang hàng (peer review) độc lập và quyết định bởi một hội đồng khoa học liên ngành. Ứng viên cho giải thưởng do các đồng nghiệp danh tiếng trực tiếp đề cử.

GS Phan Thành Nam (Đại học Ludwig Maximilian München, Đức), nhận định đây là "tin rất vui cho cộng đồng Toán", bởi giải thưởng Humboldt chỉ dành cho những nhà khoa học cấp cao có thành tựu xuất sắc ở tầm thế giới. Theo ông, GS Phùng Hồ Hải là một trong số ít nhà toán học trong nước đạt trình độ tương đương với các giáo sư tại những trung tâm nghiên cứu hàng đầu ở châu Âu.

Trước GS. TSKH Phùng Hồ Hải, một số nhà khoa học gốc Việt đang làm việc ở nước ngoài đã nhận Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt, trong đó có GS Nguyễn Thục Quyên (ĐH California Santa Barbara, Mỹ) và GS Đinh Tiến Cường (ĐH Quốc gia Singapore).

Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt từ lâu đã được xem là bệ phóng cho những giải thưởng lớn hơn, khi không ít nhà khoa học từng nhận giải này sau đó đã được vinh danh tại giải Nobel.

Cầu nối học thuật quan trọng

Chủ nhân của Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt sẽ được nhận 80.000 euro, nhưng giá trị lớn hơn của giải thưởng nằm ở "cầu nối" học thuật. Trong khuôn khổ giải thưởng, GS Phùng Hồ Hải sẽ đến Đại học Münster để trực tiếp hợp tác nghiên cứu cùng GS Christopher Deninger, một nhà toán học hàng đầu của Đức. Deninger cũng chính là người đề cử GS Phùng Hồ Hải cho Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt.

Hợp tác giữa hai nhà khoa học xuất sắc hứa hẹn mở ra cơ hội để hình thành mạng lưới hợp tác xuyên quốc gia, mang lại giá trị lâu dài.

GS Ngô Việt Trung (nguyên Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam) cho biết, GS Phùng Hồ Hải làm việc trong lĩnh vực hình học đại số - một trong những hướng nghiên cứu hiện đại và trừu tượng bậc nhất của toán học. Gần đây, ông tập trung vào các bài toán về đồng điều của lược đồ xạ ảnh.

Ông cũng từng nghiên cứu nhiều vấn đề thuộc lĩnh vực đại số hiện đại như nhóm lượng tử, đại số Hopf và lý thuyết phạm trù, với nhiều công trình được công bố trên các tạp chí toán học quốc tế.

Năm 2023, công trình liên quan đến hình học đại số do ông đứng tên tác giả chính - Finite torsors on projective schemes defined over a discrete valuation ring - được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam bầu là một trong những nghiên cứu xuất sắc nhất của năm.

GS Phùng Hồ Hải sinh năm 1970, là chuyên gia trong lĩnh vực đại số và hình học đại số. Ông là Viện trưởng Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2017-2022, đồng thời giữ cương vị Tổng Thư ký Hội Toán học Việt Nam.

Ông tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Lomonosov (Liên bang Nga), bảo vệ Tiến sĩ tại Đại học Munich (Đức) năm 1996 và Tiến sĩ khoa học tại Đại học Duisburg-Essen (Đức) năm 2005.

Năm 2006, ông được trao Giải thưởng Von Kaven của Quỹ Nghiên cứu khoa học Đức (DFG).

Ông là một trong những nhà khoa học trẻ tiêu biểu của Việt Nam, được đặc cách công nhận chức danh Giáo sư năm 2012, đồng thời là người Việt Nam đầu tiên được bầu làm Thành viên trẻ của Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới (TWAS)./.