Sự cải thiện trong công nghệ xe điện (EV), kết hợp với giá dầu leo thang, có thể đã tạo ra bước ngoặt khiến phần lớn người tiêu dùng bắt đầu từ bỏ xe chạy xăng để chuyển sang xe điện.

Khi số lượng người dùng EV tăng lên, hạ tầng hỗ trợ cũng phát triển mạnh mẽ. Viễn cảnh “không thể quay đầu” đang đến gần: việc sạc xe sẽ trở nên dễ dàng hơn cả tìm trạm xăng, và công nghệ pin ngày càng vượt trội khiến lợi thế của xe điện trở nên không thể bị đánh bại.

Đối với những quốc gia như Anh, nơi năng lượng tái tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất điện, việc phổ biến xe điện không chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí hay giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, mà còn có thể giải quyết một vấn đề lâu dài: giá điện cao.

Xe điện và lời giải cho bài toán giá điện

Anh hiện phải trả giá điện cao hơn nhiều nước tương đồng. Nguyên nhân là khí đốt thường xuyên quyết định giá điện, trong khi quốc gia này lại thiếu nắng để tận dụng tối đa lợi thế của điện mặt trời – nguồn năng lượng tái tạo rẻ nhất hiện nay.

Thêm vào đó, nhu cầu điện giảm do máy móc và thiết bị ngày càng tiết kiệm năng lượng, cùng với sự dịch chuyển từ công nghiệp sang dịch vụ. Điều này khiến chi phí cố định của hệ thống điện phải chia cho ít người dùng hơn.

Xe điện có thể giúp giải quyết vấn đề này. Khi không sử dụng, pin xe điện có thể kết nối với lưới điện, bán điện trở lại khi nhu cầu cao và mua điện khi giá rẻ. Tại Anh, nhà cung cấp Octopus đã triển khai dịch vụ này, giúp người dùng tiết kiệm hàng trăm bảng mỗi năm.

Theo ước tính của cơ quan quản lý năng lượng Ofgem, nếu một nửa số xe điện dự kiến vào năm 2030 tham gia hệ thống này, chúng có thể cung cấp khoảng 16GW công suất linh hoạt cho lưới điện – gần bằng một nửa nhu cầu trung bình của toàn nước Anh.

Điều này tương đương với việc tất cả các tuabin gió ngoài khơi hoạt động hết công suất cùng lúc, hoặc gấp năm lần sản lượng của nhà máy điện hạt nhân Hinkley Point C dự kiến đi vào hoạt động năm 2030. Quan trọng hơn, nguồn điện này có thể được huy động theo nhu cầu, không phụ thuộc vào gió hay nắng.

Tác động lâu dài

Ở cấp độ châu Âu, các nghiên cứu cho thấy nếu 50% xe điện tham gia hệ thống lưu trữ – phát điện này, EU có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu lưu trữ điện tĩnh vào năm 2040. Vấn đề gián đoạn nguồn cung – nguyên nhân chính khiến giá điện cao – gần như sẽ biến mất.

Ngoài ra, việc tăng nhu cầu điện từ xe điện và bơm nhiệt (heat pump) – vốn hiệu quả hơn nhiều so với hệ thống cũ – sẽ giúp giảm phụ thuộc vào khí đốt, đồng thời phân bổ chi phí cố định cho nhiều người dùng hơn.

Anh đã giảm phát thải 54% kể từ năm 1990, nhưng chính trị về mục tiêu “net zero” vẫn gây tranh cãi. Giá điện cao khiến nhiều người tin rằng “xanh” đồng nghĩa với “nghèo”. Tuy nhiên, giao thông – lĩnh vực phát thải gần như không giảm – lại chính là nơi làn sóng điện hóa tiếp theo có thể giúp giảm hóa đơn.

Người dân sẽ không mua xe điện để cứu thị trường điện, mà vì xăng dầu quá đắt và xe điện rẻ, tiện lợi hơn. Nhưng hệ quả lâu dài có thể bất ngờ: những chiếc xe điện đậu trong sân nhà, với pin kết nối lưới điện, âm thầm giải quyết một vấn đề đã khiến hóa đơn tiền điện cao suốt nhiều năm.