Aaron Bean – một nhà làm vườn chuyên nghiệp – trong lúc làm việc tại vùng hẻo lánh ở Queensland, Úc đã chụp lại hình ảnh một loài cây lạ và đăng lên iNaturalist. Tình cờ, nhà thực vật học Anthony Bean của Queensland Herbarium nhìn thấy và nhận ra đó chính là Ptilotus senarius, loài cây mà ông từng mô tả một thập kỷ trước.

Ptilotus senarius là một loại cây bụi mảnh mai với hoa tím hồng rực rỡ, trông như pháo hoa lông vũ. Nó chỉ xuất hiện ở một dải địa hình hẻo lánh gần vịnh Carpentaria và chưa từng được ghi nhận kể từ năm 1967. Nhờ sự hợp tác của chủ đất và các nhà khoa học, loài cây này đã được xác nhận vẫn tồn tại và hiện được đưa vào danh sách cực kỳ nguy cấp để bảo tồn.

Trường hợp này phản ánh xu hướng ngày càng rõ: người dân chụp ảnh các loài sinh vật họ bắt gặp, tải lên nền tảng như iNaturalist, và vô tình đóng góp vào những phát hiện khoa học quan trọng. Với diện tích rộng lớn và đa dạng sinh thái như Úc, việc chỉ dựa vào các nhà khoa học là không khả thi. Một phần ba lãnh thổ thuộc sở hữu tư nhân, khiến việc khảo sát càng khó khăn.

Thomas Mesaglio, nhà nghiên cứu tại UNSW, nhấn mạnh rằng để tăng giá trị khoa học, người dùng nên cung cấp nhiều chi tiết hơn: không chỉ ảnh cận cảnh hoa, mà cả toàn bộ cây, lá, vỏ, điều kiện đất, loài xung quanh, thậm chí cả mùi hương. Những dữ liệu này giúp việc nhận diện chính xác hơn và mở rộng khả năng sử dụng trong nghiên cứu tương lai.

Theo Mesaglio, dữ liệu từ iNaturalist đã được trích dẫn trong các nghiên cứu tại 128 quốc gia, liên quan đến hàng nghìn loài. Khi số lượng quan sát tăng và chất lượng dữ liệu cải thiện, nhiều phát hiện bất ngờ khác chắc chắn sẽ xuất hiện.