Mô hình “Ứng dụng công nghệ IoT vào sản xuất thông minh cho sản phẩm táo hồng theo chuỗi giá trị ở huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng” (nay thuộc xã Thuận Hòa, TP. Cần Thơ) là một trong những minh chứng cụ thể cho định hướng phát triển nông nghiệp dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu số. Đề tài do Công ty Cổ phần iCheck đề xuất thực hiện, vừa được Hội đồng khoa học và công nghệ chuyên ngành của Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ đánh giá, nghiệm thu ngày 21/5/2026.

Ứng dụng công nghệ để nâng cao giá trị cây trồng địa phương

Táo hồng là một trong những loại cây trồng có tiềm năng phát triển tại xã Thuận Hòa, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, trước khi triển khai mô hình, hoạt động sản xuất chủ yếu vẫn dựa vào kinh nghiệm truyền thống; việc quản lý dinh dưỡng, nước tưới, phòng trừ sâu bệnh chưa được tối ưu bằng các công cụ khoa học; công tác ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc còn hạn chế.

Bên cạnh đó, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ dưới dạng trái tươi, phụ thuộc vào thương lái, chưa phát huy đầy đủ giá trị kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu cần đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài đã nghiên cứu, triển khai mô hình sản xuất táo hồng ứng dụng Internet vạn vật (IoT), kết hợp quản lý dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc và các giải pháp canh tác tiên tiến. Mục tiêu không chỉ là đưa thiết bị công nghệ vào sản xuất mà hướng đến xây dựng chuỗi giá trị nông sản hiện đại, trong đó người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng được hưởng lợi từ hệ sinh thái số.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm thực hiện đã khảo sát các mô hình sản xuất táo hàng hóa tại tỉnh Ninh Thuận - địa phương có kinh nghiệm phát triển cây táo theo hướng chuyên canh, ứng dụng tưới tiết kiệm, kỹ thuật bao trái, quản lý quy trình sản xuất và liên kết tiêu thụ. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã đánh giá khả năng thích ứng, lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, tập quán canh tác và quy mô sản xuất tại địa phương.

Số hóa quy trình sản xuất, xây dựng nền tảng truy xuất nguồn gốc

Điểm nổi bật của mô hình là việc ứng dụng công nghệ số để quản lý toàn bộ quá trình sản xuất. Hệ thống dữ liệu được xây dựng trên nền tảng truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12850:2019, tích hợp thông tin từ thiết bị IoT, hệ thống quan trắc môi trường, nhật ký canh tác và dữ liệu quản lý sản xuất.

Thông qua nền tảng số, các thông tin về điều kiện sinh trưởng, quá trình chăm sóc, sử dụng vật tư nông nghiệp và thu hoạch được cập nhật, lưu trữ một cách minh bạch. Mỗi lô sản phẩm được gắn mã QR, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu số đã góp phần nâng cao năng lực quản trị của hợp tác xã, hộ sản xuất; đồng thời tạo nền tảng để sản phẩm táo hồng tham gia sâu hơn vào các chuỗi phân phối hiện đại, thương mại điện tử và thị trường có yêu cầu cao về chất lượng.

Song song với việc triển khai công nghệ, đề tài còn tổ chức tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng nhật ký điện tử, tiếp cận phương pháp sản xuất an toàn, ứng dụng chế phẩm sinh học và từng bước hình thành tư duy sản xuất dựa trên dữ liệu.

Hiệu quả bước đầu từ mô hình nông nghiệp thông minh

Kết quả triển khai tại Hợp tác xã táo Thuận Hòa cho thấy mô hình ứng dụng công nghệ IoT kết hợp giải pháp canh tác tiên tiến mang lại nhiều hiệu quả tích cực.

Qua hai vụ thử nghiệm, cây táo sinh trưởng ổn định, tỷ lệ sống đạt 100%; năng suất tăng từ khoảng 12-13 kg/cây lên 15-20 kg/cây. Chất lượng quả được cải thiện, trong đó độ ngọt tăng khoảng 16% so với phương thức canh tác thông thường.

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy các mẫu sản phẩm đáp ứng yêu cầu an toàn, không phát hiện dư lượng kim loại nặng và thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục kiểm tra. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao niềm tin của người tiêu dùng, mở rộng thị trường và hướng tới phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn chất lượng cao.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn tạo chuyển biến về nhận thức trong cộng đồng sản xuất. Người dân từng bước tiếp cận với công nghệ số, thay đổi phương thức canh tác truyền thống, nâng cao kỹ năng quản lý sản xuất và quan tâm hơn đến việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh sản phẩm táo tươi, mô hình còn thúc đẩy phát triển các sản phẩm chế biến từ táo hồng như mứt táo gừng, siro táo bạc hà…, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ theo mùa vụ. Một số sản phẩm đã được quảng bá trên các nền tảng thương mại điện tử, kết nối với các chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch.

Mở rộng mô hình, thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp

Mặc dù bước đầu đạt nhiều kết quả tích cực, việc nhân rộng mô hình vẫn còn một số thách thức như chi phí đầu tư thiết bị công nghệ, khả năng tiếp cận kỹ thuật của một bộ phận nông hộ và yêu cầu thay đổi tập quán sản xuất truyền thống.

Trong thời gian tới, mô hình định hướng tiếp tục duy trì vùng sản xuất táo hồng ứng dụng IoT với quy mô 17 ha, mở rộng số hộ tham gia, hoàn thiện hệ thống dữ liệu sản xuất và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp trong chuỗi giá trị.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cho người dân; mở rộng sử dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc; ứng dụng tưới tiết kiệm nước, chế phẩm sinh học; phát triển sản phẩm OCOP, thương mại điện tử và các kênh phân phối hiện đại.

Đồng thời, việc đầu tư công nghệ chế biến sâu, nâng cao khả năng bảo quản và phát triển thương hiệu sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững.

Mô hình ứng dụng IoT trong canh tác táo hồng tại xã Thuận Hòa không chỉ là một giải pháp kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp mà còn thể hiện hướng đi mới trong phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc kết hợp giữa công nghệ số, sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị đang góp phần xây dựng nền nông nghiệp Cần Thơ hiện đại, thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.