Ứng dụng công nghệ số phục vụ cảnh báo sớm thuộc Dự án Cộng đồng ven biển thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam tại Cảng Cá Mỏ Ó, xã Trần Đề.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, ĐBSCL có nhiều tiềm năng, lợi thế đặc thù và đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới. Trên tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong việc giải quyết các bài toán lớn của vùng, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững của vùng ĐBSCL.

“Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số đặt ra yêu cầu vùng ĐBSCL không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà phải tạo được bước chuyển mạnh về năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trực tiếp góp phần tạo ra các động lực tăng trưởng mới, sản phẩm mới, mô hình kinh doanh mới và không gian phát triển mới cho toàn vùng. Mặt khác, ĐBSCL tiếp tục là trung tâm sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn của cả nước, có nhu cầu rất lớn về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị nông sản và khả năng thích ứng” - ông Trần Trung Tính, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến cho rằng, dư địa phát triển của vùng trong giai đoạn tới không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô sản xuất, mà phụ thuộc rất lớn vào khả năng phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hạ tầng logistics, giảm phát thải, khai thác phụ phẩm và chuyển đổi sang mô hình sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Bên cạnh đó, ĐBSCL đang phải đối mặt với nhiều bài toán liên ngành, liên tỉnh phức tạp như an ninh nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún, sạt lở và tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết về ứng dụng các công nghệ quan trắc, dự báo, viễn thám, mô hình số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ hỗ trợ ra quyết định hiện đại để quản trị hiệu quả không gian phát triển của vùng châu thổ.

Từ thực tế đó, theo các chuyên gia, năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo của vùng vẫn cần tiếp tục được củng cố để tương xứng hơn với tiềm năng và nhu cầu phát triển. TS. Phạm Đình Nguyên, Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, cho rằng, ĐBSCL cần lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu, trục xuyên suốt.

Theo đó, ĐBSCL cần thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và kinh tế số; gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và nâng cao giá trị gia tăng. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được đặt trực tiếp vào giải quyết các bài toán phát triển lớn, có tính liên ngành, liên tỉnh của vùng. Đồng thời, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên, phát huy lợi thế và giải quyết các thách thức đặc thù của vùng như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu và logistics chuỗi cung ứng nông sản; quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu; kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn... Cùng với đó, xây dựng đồng bộ các hạ tầng, nền tảng số phát triển vùng thông qua tăng cường liên kết giữa địa phương, viện trường và doanh nghiệp; phát triển dữ liệu và hạ tầng thông tin dùng chung phục vụ quản lý, giám sát và điều phối liên vùng.

Có thể thấy, nếu xác định đúng hướng đi, lựa chọn đúng trọng tâm và có cơ chế tổ chức thực hiện phù hợp, ĐBSCL không chỉ tiếp tục là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, mà sẽ trở thành trung tâm kinh tế nông nghiệp hiện đại, xanh, số và bền vững; đồng thời là vùng đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển nhanh và bền vững.

Bài, ảnh: MỸ THANH