Nông nghiệp xanh – Yêu cầu tất yếu trong giai đoạn mới

Tại Cần Thơ, nhiều xã, phường có lợi thế lớn về sản xuất lúa gạo, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, việc lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát đã ảnh hưởng đến chất lượng đất, nước và sức khỏe cộng đồng.

Nông nghiệp xanh được hiểu là phương thức canh tác giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm tài nguyên, ưu tiên vật tư sinh học và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong cách tiếp cận này, người khởi nghiệp không chỉ đặt mục tiêu tăng sản lượng, mà còn hướng đến gia tăng giá trị, bảo đảm trách nhiệm môi trường và lợi ích xã hội dài hạn.

Đối với một đô thị trung tâm như Cần Thơ, việc chuyển dịch sang nông nghiệp xanh còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương khi tham gia các thị trường khó tính.

Thích ứng với tiêu chuẩn thị trường và xu thế hội nhập

Nhiều thị trường nhập khẩu lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản và các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu liên tục siết chặt quy định về dư lượng hóa chất, điều kiện lao động và truy xuất nguồn gốc. Thực tế cho thấy không ít lô hàng nông sản Việt Nam từng bị cảnh báo hoặc trả về do không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Điều này buộc các hộ sản xuất và startup nông nghiệp tại Cần Thơ phải thay đổi phương thức canh tác, đẩy mạnh sản xuất hữu cơ, ứng dụng công nghệ sinh học và minh bạch hóa quy trình sản xuất. Chuyển đổi sang mô hình xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà là yêu cầu bắt buộc để duy trì thị phần.

Cơ hội từ lợi thế địa phương

Khởi nghiệp nông nghiệp xanh tại Cần Thơ có nhiều điều kiện thuận lợi. Nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào từ lúa gạo, trái cây và thủy sản có thể được tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi, hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn. Việc hạn chế hóa chất tổng hợp không chỉ giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người sản xuất.

Một số hợp tác xã và mô hình trẻ đã tận dụng thảo mộc sẵn có để sản xuất chế phẩm sinh học phòng trừ sâu bệnh, thay thế thuốc hóa học. Song song đó, việc kết hợp du lịch sinh thái miệt vườn với sản xuất sạch tại Phong Điền cũng mở ra hướng phát triển đa giá trị, gia tăng thu nhập cho nông hộ.

Những rào cản cần tháo gỡ

Dù tiềm năng lớn, khởi nghiệp nông nghiệp xanh tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Nguồn vốn đầu tư ban đầu còn hạn chế; kỹ năng quản trị, tiếp cận công nghệ và xây dựng thương hiệu chưa đồng đều. Hạ tầng logistics và bảo quản sau thu hoạch tại một số khu vực nông thôn còn yếu, làm gia tăng chi phí vận chuyển và rủi ro thị trường.

Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ tại chỗ chưa đủ lớn để hấp thụ sản lượng quy mô lớn, buộc các startup phải mở rộng kênh phân phối ra các đô thị lớn hoặc thông qua thương mại điện tử. Tuy nhiên, năng lực marketing số và kết nối thị trường của nhiều chủ thể vẫn còn khiêm tốn.

Động lực từ chiến lược phát triển bền vững

Theo định hướng phát triển nông nghiệp bền vững giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, Việt Nam đặt mục tiêu chuyển từ tư duy sản xuất thuần túy sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị. Đây là cơ hội để các startup tại Cần Thơ tham gia sâu vào chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến phân phối và dịch vụ hỗ trợ.

Xu hướng thanh niên trở về quê lập nghiệp cũng đang tạo nguồn nhân lực mới cho khu vực nông thôn. Với chi phí đầu tư thấp hơn đô thị, quỹ đất còn tương đối dồi dào và sự hỗ trợ của gia đình, nhiều dự án nhỏ đã bước đầu khẳng định vị thế trên thị trường khi biết kết hợp lợi thế bản địa với công nghệ số.

Hướng tới một nền kinh tế xanh và bao trùm

Khởi nghiệp nông nghiệp xanh tại Cần Thơ không chỉ nhằm mục tiêu lợi nhuận, mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái của vùng sông nước, nâng cao thu nhập cho người dân và tăng sức cạnh tranh cho nông sản địa phương. Khi được triển khai một cách bài bản, có sự liên kết giữa nhà nước – doanh nghiệp – nông dân – nhà khoa học, mô hình này sẽ trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng kinh tế nông thôn phát triển bền vững.

Từ những bước đi nhỏ nhưng kiên trì, nông thôn Cần Thơ hoàn toàn có thể trở thành điểm sáng trong hành trình chuyển đổi xanh của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.