Việc nhận diện rõ các rào cản và lợi thế của AI sẽ quyết định startup địa phương có thể tồn tại bền vững hay chỉ dừng lại ở những thử nghiệm ngắn hạn.

Những trở ngại khi startup tiếp cận AI

Tại Cần Thơ – trung tâm kinh tế của Đồng bằng sông Cửu Long – hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển nhưng quy mô doanh nghiệp phần lớn còn nhỏ và siêu nhỏ. Trong bối cảnh đó, bài toán chi phí triển khai AI là thách thức đầu tiên. Ứng dụng AI không đơn thuần là tích hợp một phần mềm, mà đòi hỏi hạ tầng lưu trữ, năng lực xử lý dữ liệu, bảo trì hệ thống và đội ngũ kỹ thuật chuyên sâu. Với nhiều startup chưa có dòng tiền ổn định, việc đầu tư dài hạn cho công nghệ này tiềm ẩn rủi ro tài chính lớn.

Song hành với vấn đề vốn là hạn chế về nhân lực. AI yêu cầu sự kết hợp giữa lập trình, khoa học dữ liệu và hiểu biết ngành nghề cụ thể như nông nghiệp, logistics hay thương mại điện tử – những lĩnh vực thế mạnh của địa phương. Tuy nhiên, nguồn nhân sự chất lượng cao tại khu vực còn thiếu, khiến nhiều doanh nghiệp phải phụ thuộc vào dịch vụ thuê ngoài hoặc nền tảng sẵn có. Điều này làm giảm khả năng làm chủ công nghệ và khó tạo ra lợi thế khác biệt.

Dữ liệu cũng là yếu tố mang tính quyết định. Hệ thống AI chỉ phát huy hiệu quả khi được cung cấp dữ liệu đủ lớn, chính xác và phù hợp. Trong khi đó, phần lớn startup tại Cần Thơ chưa có kho dữ liệu tích lũy theo thời gian, còn việc thu thập hoặc mua dữ liệu lại gặp rào cản về chi phí và quy định bảo mật. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chuẩn hóa, kết quả đầu ra có thể sai lệch, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, vấn đề pháp lý và đạo đức công nghệ ngày càng được quan tâm. AI liên quan đến quyền riêng tư, an toàn thông tin và trách nhiệm giải trình. Startup địa phương thường chưa có bộ phận pháp chế chuyên sâu, dẫn đến nguy cơ vi phạm quy định hoặc đánh mất niềm tin của khách hàng khi xử lý dữ liệu không minh bạch.

Một thực tế khác là tâm lý “chạy theo xu hướng”. Không ít doanh nghiệp trẻ gắn nhãn AI vào sản phẩm như một yếu tố tiếp thị, nhưng chưa xác định rõ giá trị cụ thể mà công nghệ này mang lại. Khi thiếu chiến lược rõ ràng, AI dễ trở thành khoản đầu tư tốn kém nhưng không tạo ra tác động thực chất.

Lợi thế cạnh tranh nếu biết khai thác đúng cách

Dù tồn tại nhiều rào cản, AI vẫn mang đến cơ hội mang tính chuyển đổi cho startup tại Cần Thơ. Trước hết, công nghệ này giúp tối ưu hóa quy trình vận hành. Trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh, AI có thể hỗ trợ dự báo thời tiết, sâu bệnh hoặc phân tích năng suất; trong thương mại – dịch vụ, AI hỗ trợ phân tích hành vi khách hàng và tự động hóa chăm sóc khách hàng. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

AI cũng giúp đội ngũ tinh gọn đạt hiệu suất cao. Các công cụ tự động hóa marketing, phân tích thị trường hay quản lý tồn kho cho phép doanh nghiệp nhỏ cạnh tranh với những đơn vị lớn hơn mà không cần bộ máy cồng kềnh. Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh nguồn lực của startup địa phương còn hạn chế.

Một điểm mạnh khác là khả năng cá nhân hóa dịch vụ. AI cho phép phân tích dữ liệu người dùng để thiết kế trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách hàng. Trong môi trường kinh doanh ngày càng chú trọng trải nghiệm, yếu tố này có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể.

Ngoài ra, AI còn hỗ trợ quá trình thử nghiệm và cải tiến sản phẩm. Startup có thể kiểm tra ý tưởng mới, phân tích phản hồi thị trường và điều chỉnh chiến lược trong thời gian ngắn hơn so với phương thức truyền thống. Điều này đặc biệt hữu ích trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang được địa phương thúc đẩy.

Về dài hạn, AI góp phần hình thành các ngành nghề mới liên quan đến dữ liệu, phân tích, sáng tạo nội dung số và dịch vụ công nghệ. Những doanh nghiệp tiên phong tại Cần Thơ nếu tận dụng tốt xu thế này có thể mở rộng thị trường ra ngoài khu vực, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu nội địa.

AI – Công cụ chiến lược, không phải đích đến

Khởi nghiệp trong thời đại AI là quá trình cân bằng giữa cơ hội và thách thức. Công nghệ này không bảo đảm thành công tự động, nhưng có thể trở thành đòn bẩy mạnh mẽ nếu được triển khai trên nền tảng hiểu rõ thị trường địa phương, năng lực nội tại và nhu cầu thực tế của khách hàng.

Đối với startup tại Cần Thơ, điều quan trọng không phải là áp dụng AI nhiều đến mức nào, mà là sử dụng đúng mục tiêu và đúng thời điểm. Khi công nghệ được gắn với giá trị thực tiễn thay vì chỉ là xu hướng, AI sẽ trở thành động lực giúp doanh nghiệp trẻ nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và quốc gia.