Mô hình sản xuất (Manufacturer Model)

Với cách tiếp cận này, doanh nghiệp tập trung vào việc tạo ra sản phẩm từ nguyên liệu đầu vào, sau đó phân phối cho đại lý hoặc bán trực tiếp ra thị trường. Đây là mô hình đòi hỏi vốn đầu tư lớn vào máy móc, công nghệ và hệ thống vận hành.

Rủi ro thường đến từ biến động giá nguyên vật liệu và chi phí sản xuất. Tuy nhiên, nếu kiểm soát tốt chuỗi cung ứng và chất lượng, doanh nghiệp có thể xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn và biên lợi nhuận ổn định.

Mô hình cho thuê tài sản (Leasing Model)

Ở mô hình này, doanh nghiệp sở hữu tài sản và cho khách hàng sử dụng trong thời gian xác định để đổi lấy phí thuê. Nguồn thu thường mang tính định kỳ và tương đối ổn định.

Thách thức nằm ở chi phí đầu tư ban đầu và bảo trì tài sản. Nếu quản lý tốt vòng đời tài sản, đây là mô hình có rủi ro thấp và dòng tiền đều đặn.

Mô hình bán hàng trực tiếp (Direct Selling)

Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng thông qua đội ngũ bán hàng tương tác trực tiếp, có thể tại văn phòng, sự kiện hoặc tại nhà riêng. Hình thức này chia thành bán hàng đơn cấp và đa cấp.

Bán hàng đơn cấp tập trung vào hoa hồng từ doanh số cá nhân, trong khi đa cấp cho phép mở rộng mạng lưới cộng tác viên. Thành công phụ thuộc nhiều vào kỹ năng đội ngũ và chiến lược đào tạo.

Mô hình phân phối (Distribution-Based Model)

Doanh nghiệp xây dựng hệ thống đại lý, bán buôn, bán lẻ hoặc hợp tác với chuỗi cửa hàng để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng nhanh nhất có thể.

Cách làm này giúp mở rộng độ phủ thị trường và tăng doanh thu, đồng thời vẫn giữ được sự kiểm soát nhất định về chất lượng và thương hiệu.

Mô hình đa thương hiệu (Multi-Brand Strategy)

Thay vì tập trung vào một thương hiệu duy nhất, doanh nghiệp phát triển nhiều nhãn hàng khác nhau để phục vụ từng phân khúc khách hàng.

Chiến lược này giúp giảm rủi ro khi một thương hiệu gặp khó khăn, đồng thời tận dụng sức mạnh hệ sinh thái để hỗ trợ lẫn nhau.

Mô hình thu phí định kỳ (Subscription Model)

Khách hàng trả phí theo tháng hoặc năm để sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Đây là mô hình phổ biến trong lĩnh vực công nghệ, nội dung số và dịch vụ tiện ích.

Ưu điểm lớn nhất là tạo dòng tiền lặp lại và tăng khả năng giữ chân khách hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải liên tục cải tiến giá trị để hạn chế tình trạng hủy đăng ký.

Mô hình Freemium (Premium Upgrade Model)

Doanh nghiệp cung cấp phiên bản miễn phí với tính năng cơ bản, sau đó thu phí khi người dùng muốn trải nghiệm nâng cao.

Cách tiếp cận này giúp nhanh chóng mở rộng tệp người dùng. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển đổi từ miễn phí sang trả phí là yếu tố then chốt quyết định thành công.

Mô hình tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing)

Nhà cung cấp hợp tác với đối tác quảng bá sản phẩm. Khi khách hàng phát sinh giao dịch thành công qua liên kết giới thiệu, đối tác sẽ nhận hoa hồng.

Mô hình này giúp mở rộng kênh bán hàng mà không phải tăng mạnh chi phí marketing cố định.

Mô hình kinh doanh trực tuyến (Online Business Model)

Toàn bộ quá trình tiếp thị và giao dịch diễn ra trên Internet. So với mô hình truyền thống, chi phí vận hành thấp hơn và khả năng mở rộng thị trường nhanh hơn.

Startup có thể tận dụng nền tảng số để tối ưu quảng cáo, quản lý dữ liệu và chăm sóc khách hàng.

Mô hình sàn thương mại điện tử (Marketplace Model)

Doanh nghiệp xây dựng nền tảng kết nối người bán và người mua. Doanh thu đến từ phí giao dịch, quảng cáo hoặc hoa hồng.

Mô hình này đòi hỏi đầu tư mạnh vào công nghệ và phát triển hệ sinh thái đủ lớn để tạo hiệu ứng mạng lưới.

Mô hình bán kèm sản phẩm (Bundling Model)

Doanh nghiệp kết hợp sản phẩm chính với các sản phẩm bổ trợ theo gói ưu đãi. Cách làm này giúp tăng giá trị đơn hàng và giải quyết hàng tồn kho.

Chiến lược gói sản phẩm thường được áp dụng trong lĩnh vực điện tử, tiêu dùng nhanh và dịch vụ.

Mô hình tư vấn chuyên môn (Consulting Model)

Doanh nghiệp cung cấp tri thức và giải pháp chuyên sâu cho khách hàng doanh nghiệp hoặc tổ chức. Phí dịch vụ có thể tính theo giờ, theo dự án hoặc theo kết quả.

Uy tín chuyên gia và năng lực chuyên môn là yếu tố quyết định lợi thế cạnh tranh.

Có nên kết hợp nhiều mô hình cùng lúc?

Theo các chuyên gia, startup hoàn toàn có thể triển khai song song nhiều mô hình để đa dạng hóa nguồn thu. Việc này giúp giảm phụ thuộc vào một dòng doanh thu duy nhất, mở rộng thị trường và tăng khả năng thích ứng trước biến động.

Tuy nhiên, đa mô hình cũng kéo theo hệ quả như quản trị phức tạp hơn, chi phí vận hành tăng và nguy cơ xung đột chiến lược giữa các bộ phận. Vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá kỹ năng lực quản lý trước khi mở rộng cấu trúc kinh doanh.

Trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi, không có mô hình nào phù hợp với mọi startup. Điều quan trọng là lựa chọn phương án tương thích với nguồn lực, mục tiêu tăng trưởng và đặc thù ngành nghề để xây dựng nền tảng phát triển dài hạn.