SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Hệ thống mới biến điện thoại thông minh thành máy dò bức xạ

[13/03/2026 14:49]

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Hiroshima (HU) ở Nhật Bản đã phát triển một phương pháp tận dụng camera trên điện thoại thông minh để cung cấp các chỉ số phóng xạ chính xác. Hệ thống mà họ tạo ra có giá dưới 70 đô la Mỹ và có thể là một trợ giúp đắc lực trong các tình huống thảm họa.

Khi một người bị phơi nhiễm phóng xạ, mỗi giây đều vô cùng quan trọng đối với việc điều trị. Việc truyền cytokine có thể kích thích sản sinh tế bào bạch cầu bị tổn thương do phơi nhiễm; điều trị bằng kali iodua hoặc xanh Phổ có thể giúp loại bỏ các hạt phóng xạ khỏi cơ thể; và việc rửa sạch đúng cách có thể ngăn ngừa bỏng da, những vết bỏng có thể mất nhiều ngày mới xuất hiện.

Trên thực tế, những người nhận liều chiếu xạ toàn thân tương đương 4 gray có 50% khả năng tử vong trong vòng 60 ngày nếu không được điều trị. Gray (Gy) là đơn vị biểu thị lượng bức xạ mà một người đã nhận được, với một gray tương đương với một joule năng lượng bức xạ hấp thụ trên mỗi kilogram mô.

Tuy nhiên, nhiều phương pháp đo lường mức độ phơi nhiễm phóng xạ hiện nay dựa vào phân tích trong phòng thí nghiệm phức tạp hoặc thiết bị đắt tiền. Để giúp mở rộng khả năng kiểm tra mức độ phơi nhiễm sau các sự kiện thảm khốc, chẳng hạn như sự cố xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi của Nhật Bản năm 2011, các nhà nghiên cứu của HU đã kết hợp một loại phim nhạy phóng xạ có tên EBT4 với một máy quét di động có thể gập lại và một chiếc điện thoại thông minh.

Màng phim đổi màu ngay lập tức khi tiếp xúc với bức xạ. Và, mặc dù sự thay đổi có thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng thực tế không thể xác định mức độ phơi nhiễm chỉ bằng cách nhìn vào nó. Đó là lý do máy quét và điện thoại ra đời.

Sau khi phim đổi màu, nó có thể được đặt vào máy quét và hình ảnh có thể được chụp bằng camera của điện thoại thông minh. Bằng cách sử dụng các ứng dụng xử lý hình ảnh trên điện thoại di động, mức độ phơi nhiễm có thể được tính toán, lên đến 10 Gy. Điều này mang lại khả năng phát hiện bức xạ tại chỗ chính xác và tiết kiệm chi phí, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian vì không cần phải đưa những người bị ảnh hưởng đến các cơ sở y tế để đánh giá.

"Để bảo vệ người dân trong trường hợp xảy ra tai nạn phóng xạ hoặc hạt nhân nghiêm trọng, cần phải tiến hành đánh giá liều chiếu xạ tự nguyện tại chỗ và đưa ra quyết định kịp thời về các biện pháp y tế ngay lập tức", tác giả chính của nghiên cứu, Giáo sư Hiroshi Yasuda thuộc Viện Nghiên cứu Sinh học và Y học Bức xạ của Đại học Hiroshima cho biết. "Tính đơn giản, tính phổ quát và hiệu quả về chi phí là những yếu tố quan trọng đối với các biện pháp khẩn cấp này."

Hệ thống đã được thử nghiệm thành công bằng cả điện thoại thông minh Samsung và Apple. Hiện tại, Yasuda và nhóm của ông đang tập trung vào việc chuẩn hóa các giao thức và đảm bảo hệ thống hoạt động đáng tin cậy trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau. Bài báo mô tả hệ thống đã được xuất bản trên tạp chí Radiation Measurements và được truy cập mở để những người khác có thể hưởng lợi từ những phát hiện này.

Mặc dù hệ thống hoạt động tốt hơn nữa với máy quét để bàn, Yasuda cho biết họ muốn một thiết bị di động hơn. "Mục tiêu của chúng tôi là thiết kế một hệ thống hoạt động ngay cả trong những tình huống tai nạn tồi tệ nhất, chẳng hạn như sau một thảm họa thiên nhiên khi cơ sở hạ tầng có thể bị hư hại," ông kết luận.

newatlas.com
Bản quyền @ 2017 thuộc về Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ
Địa chỉ: Số 02, Lý Thường kiệt, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ
Điện thoại: 0292.3820674, Fax: 0292.3821471; Email: sokhcn@cantho.gov.vn
Trưởng Ban biên tập: Ông Trần Đông Phương An - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ