Hoạt động KH&CN trong trường đại học: Còn nhiều lỗ hổng
Nhiệm vụ chính của các trường đại học là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Hoạt động nghiên cứu khoa học của các trường đại học gắn kết chặt chẽ với quá trình đào tạo, đặc biệt là đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ…
Chưa tương xứng với tiềm
năng
Theo
đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hoạt động khoa học và công nghệ của nhiều
trường còn chưa tương xứng với nhiệm vụ và tiềm năng về khoa học và công nghệ của
trường. Vai trò của các viện, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp trong trường
đối với nghiên cứu khoa học cũng chưa được quan tâm và đánh giá đúng mức, đặc
biệt là các trường ngoài công lập, trường mới thành lập. Công tác quản lý có đổi
mới nhưng thiếu đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Các văn bản pháp quy hướng dẫn
các trường tổ chức hoạt động khoa học và công nghệ còn thiếu và chậm ban hành.
Công tác xây dựng kế hoạch KH&CN ở Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan chủ
quản cũng như ở các trường triển khai còn chậm , chưa đáp ứng yêu cầu của Bộ
KH&CN. Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân cho rằng: “Việt Nam đang rất lãng
phí nguồn chất xám ở các trường đại học”. Bộ trưởng đã chỉ rõ 3 nguyên nhân khiến
hoạt động nghiên cứu trong các trường đại học yếu kém, đó là: 1. Do các trường
đại học không đủ nguồn kinh phí đầu tư cho nghiên cứu, ngay cả trường trọng điểm
lớn thì kinh phí nghiên cứu khoa học dành cho giáo viên, cán bộ giảng dạy chỉ
khoảng 3 tỷ đồng/ năm; 2. Các trường đại học không có biên chế làm khoa học
chuyên nghiệp, vì vậy nghiên cứu coi là hoạt động làm thêm của cán bộ giảng dạy;
3. Khối lượng giảng dạy quá lớn, dẫn tới các giảng viên không đủ thời gian
nghiên cứu.
![nguon_chat_xam.jpg](http://sokhcn.cantho.gov.vn/DesktopModules/CMSP/HinhUpload/Bich_Tra/nguon_chat_xam.jpg)
Nguồn lực chất xám ở các trường đại học đang bị lãng phí
Hình thành đội ngũ
nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp
Để
phát huy thế mạnh và hình thành được đội ngũ nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp
trong các trường đại học trọng điểm, về phía Bộ GD&ĐT cùng nhiều chuyên
gia, nhà quản lý đều thống nhất cho rằng, cần tăng kinh phí đầu tư cho hoạt động
khoa học và công nghệ của các trường đại học đạt mức 1% ngân sách nhà nước,
tương xứng với tiềm lực, vai trò và vị trí của các trường đại học trong sự nghiệp
phát triển đất nước. Có chính sách đủ mạnh để huy động nguồn kinh phí từ các
nhà sản xuất, các doanh nghiệp, các nhà tài trợ trong nước và quốc tế thông qua
cơ chế phối hợp, liên kết hay đặt hàng từ các cơ sở sản xuất. Thúc đẩy liên kết
chặt chẽ giữa các cơ sở nghiên cứu, các viện với các trường đại học và cơ sở
đào tạo để phối hợp, cộng tác nghiên cứu nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn
lực của các đơn vị này, đẩy mạnh quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu và
chuyển giao công nghệ nhằm tăng nguồn thu cho cơ sở nghiên cứu. Ngoài ra, việc
xây dựng các doanh nghiệp KH&CN trong trường đại học, phát triển mô hình
ươm tạo công nghệ sẽ thu hút được các nguồn lực tài chính của xã hội cho hoạt động
nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.
Bộ
trưởng Bộ KH&CN đã đề xuất với Thủ tướng Chính phủ giao biên chế nghiên cứu
khoa học chuyên nghiệp cho các trường, đặc biệt là các trường trọng điểm và khẳng
định, Bộ sẵn sàng chia sẻ kinh phí ít ỏi của Bộ cho hoạt động nghiên cứu chuyên
nghiệp, bao gồm chi phí trả lương để duy trì hoạt động bộ máy và kinh phí
nghiên cứu từ nguồn sự nghiệp khoa học.
Theo Tạp chí KH&CN, số 21 năm 2013