SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Tìm hiểu sâu hơn về khả năng toán học của người tự kỷ

[06/03/2026 09:58]

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một tình trạng rối loạn phát triển thần kinh đặc trưng bởi sự khác biệt trong cách học tập, giao tiếp và tương tác với người khác, cũng như các hành vi hạn chế hoặc lặp đi lặp lại. Nhiều nghiên cứu tâm lý học trước đây đã khám phá những đặc điểm độc đáo của chứng tự kỷ, thu thập được những hiểu biết quan trọng giúp phát triển các chương trình giáo dục và phương pháp trị liệu tâm lý phù hợp với người tự kỷ.

Một số nghiên cứu đã tập trung đặc biệt vào mối quan hệ giữa chứng tự kỷ và khả năng toán học. Tuy nhiên, những phát hiện thu thập được cho đến nay thường không nhất quán, vì người tự kỷ có thể có những phẩm chất và đặc điểm độc đáo rất khác nhau.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Hồng Kông và Đại học Tôn Trung Sơn gần đây đã xem xét lại một số nghiên cứu trước đây tập trung vào chứng tự kỷ để hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa chứng tự kỷ và kỹ năng toán học. Bài báo của họ, được công bố trên tạp chí Nature Human Behavior, cho thấy rằng, trung bình, những người mắc chứng tự kỷ đạt điểm thấp hơn trong các bài kiểm tra toán học so với những người không mắc chứng tự kỷ, và khả năng toán học ở những người mắc chứng tự kỷ có sự khác biệt lớn hơn.

Trong bài báo của mình, Jiaxi Li, Zijun Ke và các đồng nghiệp viết: "Những đặc điểm cơ bản về khả năng toán học ở những người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ, cụ thể là trình độ và sự khác biệt, vẫn chưa được hiểu rõ đầy đủ. Trong bài đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp này, chúng tôi đã giải quyết khoảng trống đó bằng cách tổng hợp các bằng chứng về khả năng toán học ở những người tự kỷ so với nhóm người không tự kỷ. Việc tìm kiếm trong nhiều cơ sở dữ liệu đã thu được 66 nghiên cứu."

Xem xét lại các nghiên cứu trước đây và kết hợp các phát hiện của chúng.

Để tìm hiểu mối liên hệ giữa chứng tự kỷ và khả năng toán học, Li, Ke và các đồng nghiệp đã phân tích kết quả của 66 nghiên cứu trước đây, đồng thời kiểm tra chất lượng và độ tin cậy của các phương pháp được sử dụng để thu thập các kết quả này. Sau đó, nhóm nghiên cứu đã kết hợp kết quả của các nghiên cứu trước đây bằng cách sử dụng các phương pháp thống kê thông thường được dùng để thực hiện phân tích tổng hợp (meta-analysis).

"Nguy cơ sai lệch được đánh giá bằng cách sử dụng danh sách kiểm tra được điều chỉnh từ Viện Joanna Briggs. Phân tích tổng hợp meta-analysis hiệu ứng ngẫu nhiên sử dụng hệ số g của Hedges và logarit tự nhiên của tỷ lệ biến thiên (lnVR) làm kích thước hiệu ứng," các tác giả viết. "Sai lệch xuất bản được điều chỉnh bằng cách sử dụng kiểm định hiệu ứng chính xác và ước tính hiệu ứng chính xác với sai số chuẩn, cũng như mô hình lựa chọn ba tham số."

Các nhà nghiên cứu cũng cố gắng xác định xem khả năng toán học của những người tự kỷ được báo cáo trong các nghiên cứu trước đây có bị ảnh hưởng bởi tuổi tác của người tham gia nghiên cứu, chỉ số IQ (chỉ số thông minh) và bởi những định kiến ​​ngầm liên quan đến thiết kế nghiên cứu hay không. Họ nhận thấy rằng cả trí thông minh và tuổi tác đều ảnh hưởng đến sự khác biệt về khả năng toán học được quan sát thấy ở những người tự kỷ tham gia vào các nghiên cứu.

"Kết quả cho thấy, so với nhóm người không mắc chứng tự kỷ, được thể hiện bằng các chuẩn mực tiêu chuẩn (trung bình 100, độ lệch chuẩn 15; 3.051 người tham gia) và nhóm đối chứng phát triển bình thường (TD) (2.351 người tham gia), những người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD) có điểm toán thấp hơn đáng kể (ASD so với chuẩn mực: Hedges' g = −0,360, khoảng tin cậy 95% (CI) −0,605 đến −0,114; ASD so với TD: Hedges' g = −0,696, 95% CI −0,947 đến −0,445) và độ biến thiên lớn hơn (ASD so với chuẩn mực: lnVR 0,159, 95% CI 0,102 đến 0,216; ASD so với TD: lnVR 0,298, 95% CI 0,199 đến 0,396)," Li, Ke và các đồng nghiệp của họ viết. "Sự khác biệt giữa các nhóm được điều chỉnh bởi trí thông minh, tuổi tác hoặc sự tương tác giữa chúng."

Hướng tới nền giáo dục tốt hơn cho học sinh tự kỷ

Kết quả của nghiên cứu gần đây cho thấy hầu hết những người mắc chứng tự kỷ đều làm bài kiểm tra toán kém hơn so với những người không mắc chứng tự kỷ. Điều thú vị là, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng sự chênh lệch về kỹ năng toán học giữa người tự kỷ và người không tự kỷ đã gia tăng trong vài thập kỷ qua.

Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện giáo dục cho trẻ em và thanh thiếu niên tự kỷ, có tính đến những khác biệt liên quan đến rối loạn phổ tự kỷ và hỗ trợ tốt hơn cho học sinh trong quá trình học toán. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu đã xác định một số vấn đề về phương pháp luận có thể giải thích sự không nhất quán được quan sát thấy giữa các kết quả nghiên cứu trước đây.

Bài tổng quan có hệ thống và phân tích tổng hợp do Li, Ke và các đồng nghiệp thực hiện có thể định hướng thiết kế các nghiên cứu mới nhằm điều tra mối liên hệ giữa rối loạn phổ tự kỷ (ASD) và kỹ năng toán học. Cuối cùng, công trình của họ cũng có thể góp phần vào việc giới thiệu các chương trình toán học cơ bản và nâng cao được cá nhân hóa mới dành cho người tự kỷ.

"Kết quả nghiên cứu của chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết của việc giáo dục toán học cá nhân hóa, bền vững cho trẻ tự kỷ và việc nghiên cứu quỹ đạo phát triển kỹ năng toán học ở trẻ tự kỷ," các tác giả viết. "Những thách thức về phương pháp luận trong lĩnh vực này bao gồm khả năng thiên lệch trong việc công bố kết quả và sự thiếu chặt chẽ trong việc lựa chọn mẫu."

medicalxpress.com
Bản quyền @ 2017 thuộc về Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ
Địa chỉ: Số 02, Lý Thường kiệt, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ
Điện thoại: 0292.3820674, Fax: 0292.3821471; Email: sokhcn@cantho.gov.vn
Trưởng Ban biên tập: Ông Trần Đông Phương An - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ