Sự thiếu quan tâm về mặt cảm xúc và những trải nghiệm bất lợi khác trong giai đoạn đầu đời có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của trẻ. Nghiên cứu cho thấy rằng căng thẳng trong giai đoạn đầu đời, cả trong thời kỳ mang thai và sau khi sinh, có thể định hình cách hình thành não bộ và có liên quan đến khả năng cao hơn mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu và trầm cảm.

Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Đau thuộc Trường Nha khoa NYU đã tìm cách hiểu những khó khăn này ảnh hưởng như thế nào đến sự giao tiếp hai chiều giữa não bộ và ruột. Khi hệ thống giao tiếp này gặp trục trặc, người ta có thể gặp các vấn đề về tiêu hóa, bao gồm hội chứng ruột kích thích, đau bụng và các vấn đề về nhu động ruột (ví dụ: táo bón hoặc tiêu chảy).

Các mô hình trên chuột cho thấy những thay đổi lâu dài ở đường ruột.

Các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu về căng thẳng trong giai đoạn đầu đời theo ba cách khác nhau bằng cách sử dụng mô hình chuột và hai nghiên cứu quy mô lớn về trẻ em.

Trong nghiên cứu trên chuột, chuột sơ sinh được tách khỏi mẹ nhiều giờ mỗi ngày, một mô hình cho tình trạng căng thẳng trong giai đoạn đầu đời. Khi các nhà nghiên cứu kiểm tra chúng vài tháng sau đó (tương đương với giai đoạn trưởng thành), những con chuột này có mức độ hành vi giống như lo âu, đau bụng và các vấn đề về nhu động ruột cao hơn.

Sự thay đổi về khả năng vận động khác nhau tùy theo giới tính, với chuột cái bị tiêu chảy và chuột đực bị táo bón.

Các thí nghiệm bổ sung cho thấy các con đường khác nhau có thể gây ra các triệu chứng tiêu hóa khác nhau. Loại bỏ tín hiệu giao cảm đến ruột đã giải quyết được các vấn đề về nhu động ruột, nhưng không giải quyết được cơn đau, trong khi hormone giới tính dường như đóng vai trò trong cơn đau, nhưng không ảnh hưởng đến nhu động ruột. Các con đường dựa trên serotonin dường như tác động đến cả cơn đau ruột và nhu động ruột.

Dữ liệu về con người cho thấy mối liên hệ giữa căng thẳng và tiêu hóa.

Mối liên hệ giữa căng thẳng thời thơ ấu và các vấn đề về đường tiêu hóa được tìm thấy trong các thí nghiệm tiền lâm sàng phần lớn được phản ánh trong hai nghiên cứu lớn trên người. Trong một nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã xem xét một nghiên cứu dựa trên dân số được thực hiện ở Đan Mạch với hơn 40.000 trẻ sơ sinh đến 15 tuổi, một nửa trong số đó được sinh ra từ những bà mẹ bị trầm cảm không được điều trị trong hoặc sau khi mang thai.

Họ phát hiện ra rằng chứng trầm cảm trong và sau thai kỳ ở những bà mẹ không dùng thuốc chống trầm cảm có liên quan đến việc trẻ em có nguy cơ mắc nhiều rối loạn tiêu hóa hơn, bao gồm buồn nôn và nôn mửa, táo bón chức năng, đau bụng ở trẻ sơ sinh và hội chứng ruột kích thích.

Phát hiện này củng cố thêm một nghiên cứu trước đó do Margolis dẫn đầu, trong đó xác định rằng những bà mẹ dùng thuốc chống trầm cảm trong thời kỳ mang thai có nhiều khả năng sinh con bị táo bón chức năng.

Trong một nghiên cứu thứ hai trên người, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ gần 12.000 trẻ em ở Mỹ tham gia vào nghiên cứu Phát triển Nhận thức Não bộ ở Thanh thiếu niên (ABCD). Họ xem xét các trải nghiệm bất lợi trong thời thơ ấu, bao gồm lạm dụng, bỏ bê và các vấn đề sức khỏe tâm thần của cha mẹ, cũng như liệu trẻ có gặp các vấn đề về tiêu hóa khi 9 và 10 tuổi hay không.

Họ phát hiện ra rằng các triệu chứng về đường tiêu hóa tăng lên khi gặp bất kỳ loại căng thẳng nào trong thời thơ ấu.

Trong các nghiên cứu trên người, các nhà nghiên cứu không tìm thấy sự khác biệt về kết quả tiêu hóa giữa nam và nữ trải qua căng thẳng trong giai đoạn đầu đời, cho thấy rằng những khó khăn trong giai đoạn phát triển quan trọng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột và hệ thống não-ruột, bất kể giới tính.

Ý nghĩa đối với điều trị và sàng lọc

Các nghiên cứu cho thấy căng thẳng trong giai đoạn đầu đời có thể định hình sự phát triển của quá trình giao tiếp giữa ruột và não, đồng thời góp phần gây ra các triệu chứng rối loạn tiêu hóa lâu dài, bao gồm đau và các vấn đề về nhu động ruột.

Bằng cách chứng minh rằng các con đường khác nhau điều chỉnh các triệu chứng khác nhau, các nghiên cứu trong tương lai có thể khám phá cách nhắm mục tiêu vào từng con đường riêng lẻ để điều trị hiệu quả hơn các vấn đề về tiêu hóa, chẳng hạn như rối loạn tương tác ruột-não.