Nghiên cứu có sự tham gia của nhà khoa học John Blakeslee từ NSF NOIRLab, sử dụng dữ liệu từ nhiều kính thiên văn thuộc các chương trình quan sát lớn.

Hai cách đo, hai kết quả khác nhau

Hiện nay, các nhà khoa học sử dụng hai phương pháp chính để đo tốc độ giãn nở của vũ trụ:

Quan sát các thiên thể gần để đo khoảng cách trực tiếp

Dựa vào cosmic microwave background (bức xạ nền vi sóng vũ trụ) để suy ra tốc độ giãn nở từ thời kỳ sơ khai

Về lý thuyết, hai phương pháp này phải cho cùng kết quả. Tuy nhiên:

Đo từ vũ trụ gần: khoảng 73 km/s/Mpc

Tính từ vũ trụ sơ khai: khoảng 67–68 km/s/Mpc

Sự chênh lệch này, gọi là Hubble tension, đã được nhiều nghiên cứu độc lập xác nhận và không thể giải thích bằng sai số ngẫu nhiên.

Phép đo chính xác nhất từ trước đến nay

Để cải thiện độ chính xác, nhóm nghiên cứu thuộc H0 Distance Network đã kết hợp dữ liệu quan sát trong nhiều thập kỷ thành một hệ thống thống nhất.

Công bố trên Astronomy & Astrophysics ngày 10/4 cho thấy:

• Hằng số Hubble: 73,50 ± 0,81 km/s/Mpc
• Độ chính xác: hơn 1%

Đây không chỉ là một con số mới mà còn là một “mạng lưới đo khoảng cách” giúp kiểm chứng chéo giữa nhiều phương pháp.

• Dữ liệu từ các đài quan sát lớn
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ nhiều nguồn, bao gồm:
• Cerro Tololo Inter-American Observatory (Chile)
• Kitt Peak National Observatory (Mỹ)

Kết hợp với các quan sát từ kính thiên văn mặt đất và không gian, giúp tăng độ tin cậy của kết quả.

Mạng lưới đo khoảng cách vũ trụ

Thay vì dựa vào một kỹ thuật duy nhất, nhóm nghiên cứu xây dựng mạng lưới gồm nhiều phương pháp:

• Sao biến quang Cepheid
• Sao khổng lồ đỏ
• Siêu tân tinh loại Ia
• Các loại thiên hà đặc biệt

Kết quả cho thấy ngay cả khi loại bỏ từng phương pháp riêng lẻ, giá trị đo vẫn ổn định — chứng tỏ độ tin cậy cao.

Ý nghĩa: Có thể cần “vật lý mới”

Kết quả này đặt ra khả năng rằng vấn đề không nằm ở đo lường, mà ở chính hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.

Mô hình vũ trụ hiện tại có thể chưa đầy đủ, đặc biệt liên quan đến:

• Dark energy
• Các hạt chưa được phát hiện
• Hoặc bản chất của lực hấp dẫn

Nếu vậy, “căng thẳng Hubble” có thể là dấu hiệu cho thấy vật lý hiện đại đang thiếu một mảnh ghép quan trọng.

Hướng nghiên cứu trong tương lai

“Mạng lưới khoảng cách” mới sẽ là nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo. Dữ liệu và phương pháp đã được công khai để cộng đồng khoa học tiếp tục mở rộng.

Các đài quan sát thế hệ mới được kỳ vọng sẽ:

• Cung cấp phép đo chính xác hơn
• Xác định liệu sự sai khác này sẽ được giải thích
• Hay sẽ dẫn đến một cuộc cách mạng trong hiểu biết về vũ trụ

Câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ:

Vũ trụ thực sự giãn nở nhanh hơn, hay chúng ta vẫn chưa hiểu đúng về nó?