Tham dự Hội thảo có PGS.TS. Phan Thị Bích Nguyệt, Chủ tịch Ban điều hành UEH Alumni - Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh; TS. Ngô Anh Tín, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, viện, trường và các đơn vị liên quan.

PGS.TS. Phan Thị Bích Nguyệt - Chủ tịch Ban điều hành UEH Alumni - Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Phan Thị Bích Nguyệt - Chủ tịch Ban điều hành UEH Alumni - Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, PII là công cụ quan trọng giúp các địa phương đánh giá thực trạng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhận diện lợi thế, hạn chế và xác định những lĩnh vực cần ưu tiên cải thiện. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc nâng cao điểm số hay thứ hạng, mà quan trọng hơn là chuyển hóa kết quả đánh giá thành chính sách và hành động cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong phát triển kinh tế - xã hội.

Đối với TP Cần Thơ, việc nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao PII có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh thành phố đang phát huy vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), hướng đến nâng cao chất lượng tăng trưởng, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Theo đó, Hội thảo tập trung vào ba định hướng chính: nghiên cứu, vận dụng kinh nghiệm quốc tế; phát huy vai trò của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua tăng cường liên kết giữa các chủ thể; đồng thời phân tích chuyên sâu bộ chỉ số PII, đặc biệt là kết quả giai đoạn 2025-2026, làm cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố.

TS. Ngô Anh Tín - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ phát biểu tại Hội thảo.

Nhận diện những điểm nghẽn trong cải thiện chỉ số PII

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Ngô Anh Tín - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ đề nghị UEH xem xét, đẩy nhanh triển khai các bài toán lớn đã đăng ký với Chủ tịch UBND thành phố; đồng thời nghiên cứu việc tham gia góp vốn vào Quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình công ty cổ phần, phục vụ các nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trao đổi về thực trạng PII của thành phố, TS. Ngô Anh Tín cho rằng việc thứ hạng của Cần Thơ có sự điều chỉnh giảm sau sáp nhập là vấn đề đã được dự liệu. Do đó, cần phân tích kỹ các chỉ số thành phần, làm rõ nguyên nhân và xác định những yếu tố có thể cải thiện thông qua chính sách, cơ chế và giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp. Từ thực tiễn triển khai, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đề nghị nhóm nghiên cứu tập trung phân tích sâu năm nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất, cách tính các chỉ tiêu gắn với quy mô dân số cần được rà soát, làm rõ. Tỷ lệ học sinh đạt giải quốc gia tính trên quy mô dân số sau sáp nhập có sự thay đổi. Theo ý kiến tại Hội thảo, quy mô dân số trong đề án, hơn 4 triệu người, có chênh lệch so với số liệu trên hệ thống VNeID, khoảng hơn 3,8 triệu người. Vì vậy, cần kiểm tra, đối chiếu và làm rõ cơ sở dữ liệu sử dụng để tính toán, bảo đảm tính chính xác, khách quan của các chỉ tiêu.

Thứ hai, quy mô và năng lực đầu tư của doanh nghiệp là một thách thức đối với việc cải thiện các chỉ số liên quan. Cơ cấu kinh tế địa phương có tỷ trọng lớn doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh; theo thông tin được nêu tại Hội thảo, nhóm này chiếm khoảng 98,8%. Số lượng doanh nghiệp lớn còn hạn chế, ảnh hưởng đến các chỉ tiêu về tài sản cố định và đầu tư dài hạn. Thực trạng này đặt ra yêu cầu nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn. Công tác đào tạo lao động còn độ trễ so với yêu cầu của các dây chuyền sản xuất và công nghệ hiện đại tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc cập nhật ngành nghề mới sau sáp nhập còn chồng chéo, gây khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định hiện hành. Đây là vấn đề cần được phân tích để đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường đại học và doanh nghiệp.

Thứ tư, hiệu quả khai thác các khu, cụm công nghiệp cần được đánh giá toàn diện hơn. Theo ý kiến của TS. Ngô Anh Tín, việc triển khai thực tế tại một số khu, cụm công nghiệp còn hạn chế, tạo áp lực cho cấp cơ sở. Nhóm nghiên cứu được đề nghị xem xét tính phù hợp của quy hoạch, định hướng phát triển các khu, cụm công nghiệp theo hướng tập trung vào mô hình sử dụng ít lao động, tạo giá trị gia tăng cao, nhất là tại các khu vực ven sông, ven biển, phù hợp với lợi thế của địa phương.

Thứ năm, các chỉ tiêu liên quan đến đăng ký chỉ dẫn địa lý và phát triển tài sản sở hữu trí tuệ cũng cần được quan tâm. Việc lập hồ sơ đăng ký chỉ dẫn địa lý đối với các sản phẩm như vú sữa, sầu riêng, hành tím còn gặp vướng mắc, trong đó có những vấn đề liên quan đến cách tính chỉ tiêu theo quy mô dân số. Dù địa phương đang nỗ lực triển khai các dự án, quy trình và thủ tục hành chính vẫn cần tiếp tục được rà soát, tinh gọn và đẩy nhanh, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.

Quang cảnh buổi Hội thảo.

Từ những vấn đề trên, Hội thảo đặt ra yêu cầu nghiên cứu PII không chỉ dừng ở việc phân tích điểm số, thứ hạng mà cần đi sâu vào nguyên nhân của từng chỉ số thành phần, xác định rõ những hạn chế xuất phát từ đặc thù địa phương, phương pháp thống kê hay năng lực tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở để xây dựng các khuyến nghị chính sách có tính khả thi, gắn với nguồn lực và mục tiêu phát triển của TP Cần Thơ.

Thông qua trao đổi giữa cơ quan quản lý, các chuyên gia, Hội thảo góp phần làm rõ cơ sở lý luận, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và định hướng các giải pháp nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thành phố khai thác tốt hơn tiềm năng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và các chủ thể trong hệ sinh thái; qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và vai trò trung tâm phát triển của Cần Thơ trong vùng ĐBSCL.