Xây dựng ngân hàng để bảo tồn nguồn gen
Là một trong 10 trung tâm đa dạng sinh học phong phú nhất thế giới, nhưng lợi thế này của Việt Nam đang bị đe dọa nghiêm trọng do việc khai thác bừa bãi thiếu ý thức, thiên tai, thói quen canh tác lạc hậu,...
Do đó, Việt Nam cần xác định đối tượng ưu tiên thu nhập, bảo tồn tiến tới
xây dựng Ngân hàng gen Quốc gia.
Đây là vấn đề được đặt ra tại Hội nghị đánh giá kết quả hoạt động khoa học
và công nghệ về quỹ gen (giai đoạn 2001 – 2013 và định hướng 2020) do Bộ Khoa học
và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với các đơn vị tổ chức.
Theo Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân, Việt Nam được xếp hạng thứ 16
trên thế giới về đa dạng tài nguyên sinh vật và là một trong 10 trung tâm đa dạng
sinh học phong phú nhất thế giới. Báo cáo quốc gia về đa dạng sinh học, Việt
Nam là một trong những nước có nhiều kiểu hệ sinh thái, các loài sinh vật, nguồn
gen phong phú và đặc hữu. Đến nay, khoảng 49.200 loài sinh vật được xác định gồm
7.500 loài/chủng vi sinh vật; 20.000 loài thực vật trên cạn và dưới nước;
10.500 loài động vật trên cạn; 2.000 loài động vật không xương sống và cá nước
ngọt; trên 11.000 loài sinh vật biển.
Tuy nhiên, sự đa dạng trên đang bị đe dọa nghiêm trọng do việc khai thác
bừa bãi thiếu ý thức, thiên tai, thói quen canh tác lạc hậu, gia tăng dân số và
đô thị hóa. Đặc biết, sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng đã đe dọa tới tài
nguyên di truyền. Thực tế cho thấy, hiện nay có một số giống đang còn rất ít
như lợn Ỉ, lợn Ba Xuyên, gà Hồ…Và, nếu không có những biện pháp tổng lực để bảo
vệ thì nguy cơ mai một nguồn gen đã rất hiện hữu.
Theo ông Nguyễn Văn Liễu, Vụ trưởng Vụ KH&CN các ngành kinh tế kỹ thuật
(Bộ KH&CN), trong vòng 10 năm qua, Nhà nước đã ban hành khung pháp lý tương
đối đầy đủ liên quan đến bảo tồn và khai thác sử dụng nguồn gen thực vật, động
vật và vi sinh vật. Hiện nay chưa xác định thứ tự ưu tiên đối tượng ưu tiên bảo
tồn nguồn gen. Thậm chí, trong một số đề án, nhiệm vụ, đối tượng bảo tồn còn
dàn trải và chưa xác định được. Nhiều nguồn gen đang lưu giữ, bảo tồn không đủ
căn cứ để xếp ưu tiên.
Tạp chí TCĐLCL, số 23 + 24 năm 2013